دارایی های ثابت مشهود و نامشهود

محتوای جدول

دارایی های ثابت مشهود و نامشهود چیست؟
داراییهای ثابت منابع فیزیکی طولانی مدتی هستند که یک شرکت در اختیار دارد و در عملیات خود برای تولید کالا و خدمات از آنها استفاده میکند.
داراییهای ثابت اغلب نشان دهندهی سرمایهی یک شرکت هستند، اما هدف از نگه داشتن آنها سرمایهگذاری و یا فروش در یک دوره تجاری نیست.
آنها میتوانند ماهیت ملموس یا نامشهود داشته باشند و هر دارایی دارای قوانین اندازهگیری و ملاحظات حسابداری متفاوتی باشد.
از آنجایی که داراییهای ثابت بخش عمدهای از ارزش کل بسیاری از شرکتها را تشکیل میدهند، اطلاع از نحوهی طبقهبندی، اندازهگیری و ارائهی آنها در صورتهای مالی بسیار مهم است، برای توضیحات دقیقتر در مورد دارایی مشهود و نامشهود تا پایان این مطلب از سرای حسابدار همراه ما باشید.

دارایی ثابت مشهود
در این بخش از دارایی های ثابت مشهود و نامشهود به بررسی دارایی ثابت مشهود می پردازیم. داراییهای ثابت مشهود یا Tangibleasset اموال فیزیکی هستند که در عملیات اصلی یک کسبوکار مورد استفاده قرار میگیرند. طبقه بندی دارایی های ثابت مشهود شامل زمین، ساختمان، ماشینآلات، مبلمان، وسایل نقلیه، تجهیزات و… هستند.
بسته به نحوهی استفاده از آنها در کسبوکار، در طول زمان مستهلک شده و یا با هزینهی اصلی خود منهای استهلاک انباشته نگهداری میشوند.
در این بخش به طور جزییتر در مورد این داراییها توضیحاتی را ارائه میدهیم و لیست دارایی های ثابت مشهود را برای شما بیان می کنیم:
1. زمین
لازم به ذکر است که زمین دارایی غیرقابل جایگزینی است که به مرور زمان مستهلک نمیشود، بنابراین ارزش آن ثابت است، مگر اینکه ارزشهای فیزیکی یا اقتصادی آن کاهش یابد یا برخی تغییرات قانونی بخشهایی از حقوق موجود آن را از بین ببرد.
2. ساختمان
ساختمانها معمولاً به عنوان اموال یا تأسیسات کارخانهها شناخته میشوند، لازم به ذکر است که این داراییهای ثابت نیز تا زمانی که ساختار اولیه و ویژگیهای ساختاری خود را حفظ کنند، مستهلک نمیگردند.
3. ماشینآلات و تجهیزات
این دسته شامل هر نوع تجهیزات یا ماشینهای متحرک و یا قابل انتقال میشود که در طبقهبندی اشیاء مشهود قرار میگیرند. همان طور که میدانید ماشین آلات در طول زمان فرسایش مییابند و همین امر باعث تاثیر مستقیم بر ویژگیهای کاربردی و عملکردی آنها میشود. با به پایان رسیدن عمر واقعی اقتصادی آنها پروسهی استهلاک به طور منظم رخ میدهد، بنابراین باید فرآیند انحلال کامل این تجهیزات انجام شود.
4. مبلمان و وسایل
داراییهای این دسته شامل میز، صندلی، کابینت، قفسه و … است که به عنوان عناصر طراحی اداری شرکتها شناخته میشوند. به طور کلی عمر مبلمان اداری بین ۳ تا ۵ سال است، بنابراین نیاز است که صاحبان کسبوکار توجه ویژهای به این دسته داشته باشند.
5. وسایل نقلیه
وسایل نقلیه متعلق به شرکت مانند اتومبیل، قطار، هواپیما و … مؤلفه مهم دیگری از داراییهای ثابت مشهود هستند؛ اما به این دلیل که یک شرکت ممکن است بنا به نیازهای خود در استفادههای داخلی و مأموریتها از آنها استفاده کند، نمیتوان عمر مشخصی را برای آنها تعیین کرد.


دارایی ثابت نامشهود
حال در مطلب دارایی های ثابت مشهود و نامشهود نوبت به تعریف دارایی های ثابت نامشهود می رسد. داراییهای ثابت نامشهود یا Intangible asset شامل منابع غیرفیزیکی مانند حقوق مالکیت معنوی، دستورالعملها، فرمولها، برنامهها و … هستند.
اگر بخواهیم به طور جزییتر بیان کنیم میتوانیم مواردی از قبیل آثار دارای حق چاپ، حق ثبت اختراع، طراحی سایت، علائم تجاری، لیست مشتریان یا برنامههای نرمافزاری مانند سیستمهای حسابداری و همچنین مولفههای مربوط به حوزهی فناوری اطلاعات، لوگو، هویت بصری، برندها و… را نام ببریم.
برخلاف داراییهای ثابت مشهود، دارایی ثابت نامشهود هیچ ویژگی فیزیکی ندارند، به عنوان مثال مستهلک نمیشوند و ممکن است در گذر زمان و با انجام اقدامات اصلاحی و بروز رسانی ارزش خود را حفظ کرده و یا حتی ارزش بالاتری نیز پیدا کنند.
این داراییها ارزشی دائمی را برای یک کسبوکار فراهم میکنند و به عنوان یک سرمایهگذاری بلندمدت در نظر گرفته میشوند، زیرا معمولاً پس از خرید و راهاندازی درآمدی را ایجاد نمیکنند.
در واقع اهمیت داراییهای نامشهود نه تنها در اهمیت مالی آنها، بلکه کمک به افزایش توانایی سازمان برای رقابت مؤثر در بازار است که با عنوان مزیت رقابتی شناخته میشود.
بنابراین ارزشگذاری داراییهای نامشهود میتواند بسیار دشوار باشد، زیرا هیچ سند مشهودی در ارتباط با آن وجود ندارد که تعیین دقیق ارزش یا نحوهی درج آن در صورتهای مالی را برای حسابداران ممکن کند.
اما به طور کلی دو روش متداول برای برآورد ارزش بازار داراییهای نامشهود وجود دارد.
استفاده از هر دو روش میتواند در تخمین مقادیر دقیقتر مفید باشد؛ زیرا هر روش بسته به کاربرد آن در موارد خاص دارای مزایا و کاستیهایی است.
۱. رویکرد بهای تمام شده، شامل تخمین پتانسیل درآمد آتی اضافه شده توسط یک دارایی نامشهود است.
۲. رویکرد بازار، که قیمتهای پرداخت شده در معاملات فروش را در نظر میگیرد.

داراییهای نامشهود: تعریف، انواع، ارزشگذاری و اهمیت در کسبوکار
در دنیای امروز، داراییهای نامشهود به بخش مهمی از منابع و سرمایههای یک شرکت تبدیل شدهاند. برخلاف داراییهای مشهود که ملموس و فیزیکی هستند، داراییهای نامشهود به آن دسته از داراییها گفته میشود که ماهیت فیزیکی نداشته و نمیتوان آنها را لمس یا مشاهده کرد. این داراییها، گرچه غیرملموس هستند، تأثیر شگرفی بر ارزش و موفقیت بلندمدت شرکتها دارند. در این مقاله، به تعریف داراییهای نامشهود، انواع آنها، نحوه ارزشگذاری و چالشها و فرصتهای مرتبط با آنها پرداخته میشود.
1. تعریف داراییهای نامشهود
داراییهای نامشهود به داراییهایی اطلاق میشود که ماهیت فیزیکی ندارند. این داراییها میتوانند شامل حقوق مالکیت فکری (مانند اختراعات، علائم تجاری، و حق تألیف)، سرقفلی، برند، نرمافزارهای اختصاصی، پایگاههای داده و حتی ارزهای دیجیتال باشند. برخلاف داراییهای مشهود مانند تجهیزات و ساختمانها که قابل لمس هستند، داراییهای نامشهود به صورت حقوقی و غیرملموس وجود دارند.
2. انواع داراییهای نامشهود
داراییهای نامشهود در انواع مختلفی دستهبندی میشوند. در اینجا برخی از انواع رایج آنها آورده شده است:
الف) مالکیت فکری
مالکیت فکری شامل حقوق ثبت اختراع، حق تألیف، علائم تجاری و سایر حقوق قانونی است که به صاحب آن اجازه میدهد تا از استفاده غیرمجاز توسط دیگران جلوگیری کند. این نوع از داراییهای نامشهود ارزش اقتصادی زیادی دارند و میتوانند به کسبوکارها کمک کنند تا از نوآوریهای خود بهرهبرداری کنند و مزیت رقابتی کسب کنند.
ب) برند و نام تجاری
برند و نام تجاری به هویت یک شرکت اشاره دارد که میتواند از طریق طراحیهای خاص، نامها، شعارها و علائم تجاری شناسایی شود. برند قوی میتواند منجر به وفاداری مشتریان و افزایش فروش شود. بهطور مثال، برندهایی مانند اپل و نایک به حدی شناختهشده هستند که مصرفکنندگان آنها را حتی بدون بررسی ویژگیهای محصولات انتخاب میکنند.
ج) سرقفلی
سرقفلی زمانی ایجاد میشود که یک شرکت مبلغی فراتر از ارزش دفتری داراییهای مشهود یک شرکت خریداریشده بپردازد. این مبلغ اضافه معمولاً نمایانگر ارتباطات تجاری، شهرت و اعتبار تجاری است که شرکت خریداریشده داراست.
د) داراییهای دیجیتال
با پیشرفت فناوری، داراییهای دیجیتال مانند دامینهای وبسایت، پایگاههای داده، نرمافزارها و حتی ارزهای دیجیتال به عنوان داراییهای نامشهود محسوب میشوند. این داراییها، اگرچه فیزیکی نیستند، اما ارزش زیادی برای شرکتها ایجاد میکنند و میتوانند درآمدهای قابل توجهی را فراهم کنند.

تفاوتهای داراییهای مشهود و نامشهود
داراییهای مشهود و نامشهود تفاوتهای آشکاری دارند. یکی از تفاوتهای اصلی آنها این است که داراییهای مشهود قابل لمس و مشاهده هستند، در حالی که داراییهای نامشهود چنین ویژگیای ندارند. در ادامه، برخی دیگر از تفاوتهای این دو نوع دارایی را بررسی میکنیم:
الف) استهلاک
داراییهای مشهود معمولاً استهلاکپذیرند، به این معنی که ارزش آنها در طول زمان کاهش مییابد. در مقابل، داراییهای نامشهود، به ویژه برند و مالکیت فکری، معمولاً استهلاکناپذیر هستند و ممکن است با گذشت زمان ارزش آنها افزایش یابد.
ب) ارزشگذاری
ارزشگذاری داراییهای مشهود معمولاً سادهتر است زیرا میتوان آنها را با استفاده از قیمتهای بازار یا هزینههای اولیه محاسبه کرد. اما داراییهای نامشهود ارزشگذاری پیچیدهتری دارند و نیاز به تحلیلهای خاصی دارند تا جریانهای نقدی آتی یا اثرات بلندمدت آنها در نظر گرفته شود.
ج) قابلیت تقسیم و فروش
داراییهای مشهود معمولاً به راحتی میتوانند به اجزا تقسیم شده و فروخته شوند. در حالی که داراییهای نامشهود معمولاً نمیتوانند به اجزای کوچکتر تقسیم شوند و در صورت انتقال، کل دارایی باید منتقل شود.

ارزشگذاری داراییهای نامشهود
ارزشگذاری داراییهای نامشهود یکی از بزرگترین چالشهای حسابداری و مالی است. بهطور کلی، سه رویکرد اصلی برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود وجود دارد:
الف) رویکرد بازار
در این رویکرد، ارزش داراییهای نامشهود بر اساس قیمتها و ارزشهای مشابه در بازار تعیین میشود. این روش برای داراییهایی که اطلاعات کافی از معاملات مشابه وجود دارد، میتواند مؤثر باشد، اما در بسیاری از موارد ممکن است چالشبرانگیز باشد.
ب) رویکرد درآمد
این روش بر اساس پیشبینی جریانهای نقدی آتی که از داراییهای نامشهود به دست میآید، ارزش آنها را محاسبه میکند. برای مثال، در صورتی که دارایی نامشهودی مانند برند قادر به تولید جریانهای درآمدی باشد، این روش میتواند دقیقترین ارزیابی را ارائه دهد.
ج) رویکرد هزینه
در این رویکرد، هزینههای لازم برای ایجاد یا جایگزینی داراییهای نامشهود در نظر گرفته میشود. برای مثال، هزینههای تحقیق و توسعه برای تولید یک نرمافزار جدید میتواند بهعنوان هزینهای برای ارزشگذاری آن دارایی در نظر گرفته شود.

چالشها و فرصتها در مدیریت داراییهای نامشهود
الف) چالشها
یکی از چالشهای اصلی در مدیریت داراییهای نامشهود، شناسایی و ثبت آنها در ترازنامه است. به دلیل عدم وجود ویژگیهای فیزیکی برای این داراییها، ثبت آنها در دفاتر مالی و ارزیابی دقیق ارزش آنها میتواند دشوار باشد. علاوه بر این، در مواقعی که ارزش این داراییها کاهش مییابد، ممکن است شناسایی این تغییرات برای حسابداران چالشبرانگیز باشد.
ب) فرصتها
داراییهای نامشهود میتوانند مزایای رقابتی بلندمدت برای شرکتها ایجاد کنند. بهعنوان مثال، برندی با شهرت بالا میتواند وفاداری مشتریان را تقویت کرده و در نتیجه فروش را افزایش دهد. همچنین، داراییهای نامشهودی مانند فناوریهای نوآورانه و نرمافزارهای اختصاصی میتوانند موجب تفاوتهای اساسی در بازار رقابتی شوند.

مدیریت داراییهای نامشهود
مدیریت مؤثر داراییهای نامشهود نیازمند توجه به منابع انسانی، توسعه برند، سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و بهرهبرداری از مالکیت فکری است. شرکتهایی که به این موارد توجه ویژهای دارند، میتوانند در بازار رقابتی مزیت بیشتری به دست آورند و به رشد پایدار خود ادامه دهند. بهطور کلی، مدیریت داراییهای نامشهود باید شامل استراتژیهای بلندمدت باشد که به بهینهسازی استفاده از این منابع کمک کند.
نتیجهگیری
داراییهای نامشهود در دنیای کسبوکار امروز از اهمیت فراوانی برخوردارند. این داراییها، اگرچه فیزیکی نیستند، اما میتوانند تأثیر زیادی بر موفقیت و رشد شرکتها داشته باشند. از برندهای معتبر گرفته تا فناوریهای نوآورانه، داراییهای نامشهود میتوانند مزیتهای رقابتی پایداری ایجاد کنند. بنابراین، درک و مدیریت صحیح این داراییها برای کسبوکارها از اهمیت ویژهای برخوردار است.
دیدگاهتان را بنویسید