کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر
کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر
با اجرای بند «د» ماده (۲۸) قانون برنامه هفتم و ابلاغ آییننامه آن (۲۲ اسفند ۱۴۰۳) و تصویبنامه ۱۴۰۴، شیوه بهرهمندی از معافیت حق بیمه سهم کارفرمایی در کارگاهها تا پنج نفر بیمهشده ( کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر ) تغییر کرده است. از ابتدای ۱۴۰۴ مشارکت دولت فقط تا حداقل دستمزد ماهانه و برای حداکثر پنج نفر اعمال میشود و مازاد بر حداقل مزد کاملاً بر عهده کارفرماست.
سامانه «لیست هوشمند» بهروزرسانی شده و کنترلهای محاسباتی بر مبنای لیستهای ارسالی فعال است.در مقاله سرای حسابدار ، قانون جدید برای کارگاههای زیر ۵ نفر ، نحوه محاسبه حق بیمه کارگران در کارگاه های زیر ۵ نفر و کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر شرح داده میشود .
قانون جدید برای کارگاههای زیر ۵ نفر
قانون جدید برای کارگاههای زیر ۵ نفر و کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نف عبارت است از :
1️⃣ مبنای تغییر : بند «د» ماده (۲۸) قانون برنامه هفتم توسعه + آییننامه اجرایی ابلاغی ۲۲/۱۲/۱۴۰۳.
2️⃣ دامنه معافیت : صرفاً تا حداقل مزد ماهانه مصوب شورایعالی کار و حداکثر برای پنج نفر.
3️⃣ تعهد مازاد : حق بیمه سهم کارفرمایی نسبت به مازاد بر حداقل مزد با نرخ کامل پرداخت میشود.
4️⃣ کاهش پلکانی معافیت برای برخی کارفرمایان : مطابق بند «د» ماده ۲۸، کارگاههایی که درآمد سالانه آنها بیش از ۱۵ برابر معافیت ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم باشد، در هر سال اجرای برنامه با کاهش ۰٫۵ واحد درصدی در مشارکت دولت (سقف معافیت سهم کارفرما) مواجه میشوند.
✅ هدف اجرایی : ساماندهی مطالبات سازمان تأمین اجتماعی از دولت و اصلاح ساختار مشارکت دولت در حق بیمه سهم کارفرما (پیادهسازی در سامانه «لیست هوشمند»).
بخشنامه کاهش معافیت حق بیمه سهم کارفرما در کارگاههای تا ۵ نفر
بخشنامه کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر با امضای مدیرکل وصول حق بیمه، در تاریخ ۱۴۰۴/۰۲/۰۷ صادر شده و نحوه اعمال معافیت فقط تا حداقل دستمزد و حداکثر برای پنج نفر را تأکید میکند.
جزئیات کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاه های زیر ۵ نفر
1️⃣ مازاد بر حداقل مزد : «هر مقدار حقوقی که از حداقل مزد ماهانه بالاتر باشد، تمامِ ۲۰٪ سهم کارفرما بدون هیچ یارانهای پرداخت میشود.»
2️⃣ سامانه لیست هوشمند : «نسخه جدید سامانه متمرکز دریافت فهرست فعال است؛ ارسال لیست ماهانه کارگاههای مشمول بدون توقف پردازشی انجام میشود.»
3️⃣ کنترل محاسبات : «واحد اجرا و کارفرما باید محاسبات را با دادههای لیست همان ماه تطبیق دهند؛ اختلافِ سقف معافیت با مزدِ حداقل، خطای سیستمی محسوب میشود.»
4️⃣ ارسال داده سالانه : «تا پایان اردیبهشت هر سال، پرونده کارگاههای مشمول به صورت برخط برای سازمان امور مالیاتی ارسال و میزان استفاده از معافیت نیز به سازمان برنامه و بودجه گزارش میشود.»
5️⃣ پالایش فعالیتها : «اداره کل وصول با همراهی فناوری اطلاعات، کدهای فعالیت را پالایش و دسترسیهای غیرمجاز به معافیت را مسدود میکند.»
6️⃣ لغو مقررات قبلی : «با ابلاغ این بخشنامه، تمامی بخشنامههای متعارض کانلمیکن بوده و مسئولیت اجرای صحیح با مدیران ذیربط است.»
7️⃣ جریمه معرفی غیرشاغل : «ثبت افراد فاقد اشتغال واقعی برای بهرهمندی از معافیت، جریمهای معادل سهبرابر مزایای دریافتی در پی دارد.»
ثبت نام دوره رایگان حقوق و دستمزد
نحوه محاسبه حق بیمه کارگران در کارگاه های زیر ۵ نفر
1️⃣ الزام بیمه : طبق ماده ۱۴۸ قانون کار، بیمهکردن همه کارکنان الزامی است.
2️⃣ ترکیب سهمها : به استناد ماده ۳۶ و تبصرههای مرتبط، سهمها اینگونه پرداخت میشود: کارگر ۷٪ از مزد (کسر از حقوق) و کارفرما ۲۳٪ (۲۰٪ + ۳٪ بیمه بیکاری)؛ جمع کل = ۳۰٪ مزد مشمول.
3️⃣ اثر معافیت کارگاههای ≤۵ نفر : از ابتدای ۱۴۰۴، کمک دولت فقط تا حداقل دستمزد ماهانه و حداکثر برای ۵ نفر اعمال میشود؛ مازاد بر حداقل مزد، کامل بر عهده کارفرماست.
فرمول سقف معافیت برای کارگاههای بیش از پنج نفر ( تا حداقل مزد ۵ نفر )
سقف معافیت ماهانه = ۲۰٪ × ۵ × حداقل دستمزد ماهانه هر نفر
📍 مثال :
| عنوان | مقدار | محاسبات |
|---|---|---|
| تعداد کارگران | ۷ نفر | — |
| جمع دستمزد ماهانه | ۱,۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال | — |
| مزد مشمول معافیت (حداکثر ۵ نفر تا حداقل مزد) | ۵۳۶,۸۶۶,۶۸۰ ریال | 5نفر × ۳۱ روز × ۳,۴۶۳,۶۵۶ ریال |
| سقف معافیت سهم کارفرما | ۱۰۷,۳۷۳,۳۳۶ ریال | ۲۰٪ × ۵۳۶,۸۶۶,۶۸۰ ریال |
| کل حق بیمه سهم کارفرما (روی کل مزد) | ۲۲۴,۰۰۰,۰۰۰ ریال | ۲۰٪ × ۱,۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال |
| تعهد دولت بابت معافیت | ۱۰۷,۳۷۳,۳۳۶ ریال | برابر سقف معافیت |
| پرداخت نهایی کارفرما | ۱۱۶,۶۲۶,۶۶۴ ریال | ۲۲۴,۰۰۰,۰۰۰ − ۱۰۷,۳۷۳,۳۳۶ |
📌 هشدار : اعمال معافیت کارگاههای کوچک منوط به ارسال بهموقع لیست و پرداخت در مهلت قانونی است. تأخیر میتواند موجب عدم اعمال معافیت در همان دوره و محاسبه جرایم شود. برای جلوگیری از ریسک، لیست و پرداخت را تا آخرین روز ماه بعد نهایی کنید و اقلام لیست را با ضوابط «حداقل مزد/حداکثر ۵ نفر» تطبیق دهید.
فرض کنید کارگاه «الف» لیست فروردین را ارسال کرده اما پرداخت نکرده است. در اردیبهشت:
✅ به دلیل عدم پرداخت در مهلت، سازمان میتواند جرایم تأخیر را محاسبه کند و معافیت دوره فروردین را اعمال نکند.
✅ کارگاه اگر اصل بدهی را تسویه و لیست را اصلاح/تأیید کند، برای ماههای بعد (در صورت رعایت مهلتها) معافیت مطابق ضوابط برقرار میماند.
کارگاههای مشمول کمک دولت تأمین اجتماعی
بر اساس مصوبه ۱۳۶۹/۰۲/۰۲ هیأت وزیران (با اصلاحات بعدی)، کارگاههای تولیدی، صنعتی و فنی زیر مشمول معافیت حق بیمه سهم کارفرما تا پنج نفر هستند :
1️⃣ صنایع فلزی و مکانیکی
→ فعالیتهای شکلدهی، ساخت قطعات و تجهیزات فلزی با ماهیت کارگاهی
- آهنگری، تراشکاری و فلزتراشی (بهجز سریتراشی و چرخدندهسازی صنعتی)
- آلومینیومکاری و خمکاری
- ساخت در و پنجره فلزی
- قالبسازی (غیر از جوشکاری اسپارک و ذوب مغناطیسی)
- ساخت و تعمیر پمپ آب (بهجز پمپ کولر)
- تولید و تعمیر وسایل آتشنشانی
- ساخت مخازن فلزی
- تولید ماشینآلات و ادوات کشاورزی و تعمیرات آن
2️⃣ صنایع چوب و دکور
→ ساخت تجهیزات چوبی با ابزار کارگاهی
- کابینتسازی چوبی
- ساخت میز، صندلی، کمد و قفسه
- ساخت در و پنجره چوبی
3️⃣ نساجی و پوشاک
→ تولید پوشاک و محصولات پارچهای
- انواع دوزندگی (بهجز چادر دوزی ماشین/مسافرتی)
- انواع بافندگی (غیر از ندافی و ابرخوردکنی)
- کفاشی و تولید مصنوعات چرمی (کمربند، کیف، ساک)
4️⃣ چاپ، نشر و بستهبندی
→ خدمات فنی چاپ و صحافی
- چاپخانه، حروفچینی، لیتوگرافی، گراورسازی
- انواع صحافی
- ناشران و مؤسسات انتشاراتی
📍تبصره : چاپ دیجیتال مشمول نیست.
5️⃣ صنایع شیمیایی و فرآوری مواد
→ تولید مواد اولیه و محصولات سنتی کارگاهی
- صابونپزی
- موزائیکسازی و بلوکسازی
- سفال و فخاری (بهجز آجر نسوز و نمای شومینه)
6️⃣ صنایع دستی و هنری
→ تولیدات سنتی با ارزش افزوده هنری
- قلمزنی، خاتمکاری، منبتکاری، معرق، میناکاری، کاشیتراشی
- نمدمالی
7️⃣ کشاورزی، دام و شیلات
→ فعالیتهای تولیدی در حوزه پروتئین و زراعت
- پرورش دام و طیور (بهجز اسب و زنبورداری)
- پرورش ماهی (بهجز ماهیان زینتی)
- کارگاههای کشاورزی موضوع ماده ۶۳
- تعاونیهای تولید روستایی و کشاورزی
8️⃣ وسایل نقلیه و دریایی
→ ساخت و تعمیر تجهیزات حملونقل سبک
- اطاقسازی خودرو
- کارکنان شناورهای باری و صیادی جنوب کشور (بدنه فایبرگلاس)
9️⃣ فعالیتهای تکمیلی و سایر
→ تولید و خدمات فنی مکمل
- تولید قفل
- سراجی (کیف، چمدان، کمربند)
- تولید چراغ خوراکپزی
- ترازوسازی و باسکول
- گازهای صنعتی و طبی
- معادن کارگاهی
📌 یادآوری : کارخانهها، پیمانکاران، شرکتهای خارجی و فعالیتهای مشمول استثناء طبق متن مصوبه، خارج از این حمایت هستند.
قانون کارگاه های کمتر از ۵ نفر : الزامات بهرهمندی
قانون کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر به شرح زیر است :
✅ استمرار معافیت حق بیمه سهم کارفرمایی برای کارگاههای زیر پنج نفر، مشروط به ارسال بهموقع لیست و پرداختها در مهلت قانونی است.
✅ درآمد سالانه اعلامی سازمان امور مالیاتی مبنای اعمال کاهش سالانه ۰٫۵ واحد درصد از معافیت، برای کارفرمایان بالاتر از نصاب ماده ۸۴، قرار میگیرد.
✅ کارگاههای فاقد مجوز معتبر و موارد تصریحشده در تبصرهها، از شمول معافیت خارج هستند.
✅ اجرای احکام آییننامه و نظارت بر حسن اجرا بر عهده دستگاههای مقرر است و سامانه لیست هوشمند نیز در مهلت تعیینشده بهروزرسانی شده است.
جدول «قبل و بعد» معافیت در کارگاههای مشمول کمک دولت تأمین اجتماعی
| موضوع | قبل از ۱۴۰۴ | از ابتدای ۱۴۰۴ |
|---|---|---|
| دامنه حمایت دولت | تا کل مزد و مزایا (برای ۵ نفر) | صرفاً تا حداقل دستمزد ماهانه (حداکثر ۵ نفر) |
| مازاد بر حداقل مزد | — | پرداخت کامل توسط کارفرما |
| معیار درآمد سالانه | — | کاهش سالانه ۰/۵٪ برای درآمد بالاتر از نصاب ماده ۸۴ |
| سامانه اجرایی | رویههای قبلی | سامانه لیست هوشمند بهروزرسانیشده |
| مهلت و تأخیر | مطابق قانون قبلی | عدم بخشودگی دوره تأخیری فراتر از دو ماه |
| فهرست مشاغل مشمول | مصوبه ۱۳۶۹ | همان فهرست با امکان بهروزرسانی طبق روال وزارتی |
جمع بندی
با اجرای قانون جدید برای کارگاههای زیر ۵ نفر از ابتدای ۱۴۰۴، دامنه حمایت فقط تا حداقل دستمزد ماهانه و برای حداکثر پنج نفر اعمال میشود و مازاد بر آن بهطور کامل بر عهده کارفرماست. در چارچوب جزئیات کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر ، ارسال بهموقع لیست و پرداختها شرط استمرار بهرهمندی است.
نحوه محاسبه حق بیمه کارگران در کارگاههای زیر پنج نفر بر پایه نرخهای مصوب انجام میشود و سقف معافیت ماهانه بر اساس فرمول ۲۰٪ × ۵ × حداقل دستمزد تعیین میگردد. فهرست رستههای کارگاههای مشمول کمک دولت تأمین اجتماعی مطابق مصوبه ۱۳۶۹ برقرار است و موارد خارج از شمول نیز تصریح شدهاند. در کارفرمایان بالاتر از نصاب درآمدی، کاهش سالانه ۰.۵ واحد درصد معافیت پیشبینی شده است. نتیجه عملی این تغییرات: شفافیت در محاسبات، تمرکز حمایت بر حداقل مزد، و ضرورت انضباط در ارسال فهرست و مستندات.
معافیت حق بیمه سهم کارفرمایی برای کارگاههای زیر پنج نفر در سال ۱۴۰۴ چگونه محاسبه میشود ؟
از ابتدای سال ۱۴۰۴، معافیت حق بیمه سهم کارفرما در کارگاههای زیر پنج نفر فقط تا حداقل دستمزد ماهانه شورایعالی کار اعمال میشود. برای دستمزد مازاد بر حداقل حقوق، کارفرما موظف است حق بیمه را با نرخ کامل پرداخت کند. سقف معافیت نیز برای حداکثر پنج نفر محاسبه میشود و فرمول آن برابر است با:
۲۰٪ × حداقل دستمزد ماهانه × پنج نفر
آیا همه کارگاههای کوچک مشمول معافیت بیمهای دولت هستند ؟
خیر. فقط کارگاههای تولیدی، صنعتی و فنی مشخصشده در مصوبه هیأت وزیران ۱۳۶۹ که حداکثر پنج نفر کارگر دارند مشمول هستند. کارگاههای فاقد مجوز معتبر، برخی فعالیتهای غیرمشمول، کارخانهجات، پیمانکاران و شرکتهای خارجی از این معافیت مستثنی میباشند.
در صورت تأخیر در ارسال لیست بیمه کارگاه زیر پنج نفر چه اتفاقی میافتد ؟
اگر کارفرما لیست بیمه و حق بیمه را تا دو ماه پس از مهلت قانونی ارسال و پرداخت نکند، معافیت حق بیمه سهم کارفرما برای همان دوره لغو میشود و باید حق بیمه کامل را پرداخت کند. و کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر اعمال نمیشود واستمرار معافیت منوط به ارسال بهموقع فهرست و پرداختها است.
کاهش سالانه ۰/۵ درصد معافیت برای چه کارگاههایی اعمال میشود ؟
کاهش معافیت بیمه کارفرما در کارگاههای زیر ۵ نفر یعنی کاهش سالانه ۰/۵ واحد درصد از معافیت، برای کارفرمایانی اعمال میشود که درآمد سالانه آنها بیش از پانزده برابر معافیت ماده ۸۴ قانون مالیاتهای مستقیم باشد. اطلاعات درآمد سالانه توسط سازمان امور مالیاتی اعلام و مبنای کسر تدریجی معافیت قرار میگیرد.
دیدگاهتان را بنویسید