حسابداری خدماتی چیست ؟
یکی از شاخه های حسابداری، حسابداری خدماتی است که در برگیرنده فعالیت های شرکت ها می باشد. برعکس برخی از تصور عامه این نوع حسابداری در شرکت ها اهمیت زیادی دارد. به طور مسلم راه اندازی یک تجارت یا شرکت مستلزم حسابداری زیادی است که بخشی ضروری از عملیات تجاری محسوب می شود. در شرکت ها هر روز معامله ای به ثبت می رسد،اسناد مالیاتی آماده می شود و هزینه ای بابت برخی از موارد پرداخت خواهد شد که همه این موارد در واقع نیاز به حسابداری در شرکت را ضروری خواهد کرد.
همان طور که بیان کردیم حسابداری خدماتی یکی از رویکردهای اصلی حسابداری است که دربرگرینده به ثبت و ارزیابی تراکنش ها و همچنین رویدادهای مرتبط با خدمات است.در واقع در این نوع حسابداری مواردی همچون تراکنشهای مرتبط با ارائه خدمات به تأمین کنندگان، مشتریان و دیگر ارتباطات سازمان با موجودیتهای خارجی ثبت و بررسی میشوند.
حسابداری خدماتی چیست ؟
حسابداری خدماتی به مجموعه اقداماتی گفته میشود که با اتکا به اسناد و مدارک مالی، رویدادها را ثبت، طبقهبندی و گزارش میکند تا همخوانی ستونهای «بدهکار» و «بستانکار» در دفاتر روزنامه، معین و کل کنترل شود و خروجی آن در ترازهای آزمایشی و صورتهای مالی دیده شود.
در شرکتهای ارائهدهنده خدمات، حسابداری خدماتی نقش کلیدی در ضبط، سازماندهی و گزارشدهی عملیات مالی ایفا میکند. این رشته از حسابداری با تمرکز بر بنگاههایی که محصول فیزیکی تولید نمیکنند، جریانهای نقدی و تعهدات مالی را در سه گام اصلی پی میگیرد :
1️⃣ گردآوری مستندات اولیه : جمعآوری فاکتورها، رسیدهای بانکی، و سایر مدارک هزینه و درآمد
2️⃣ ثبت و انتقال اسناد : درج دقیق رکوردها در دفتر روزنامه و انتقال آنها به دفاتر کل و معین
3️⃣ بستن و گزارشنویسی پایان دوره : مقفلسازی حسابها، محاسبه موجودیها و استخراج صورتهای مالی نهایی
اهمیت حسابداری خدماتی چیست ؟
حسابداری خدماتی در شرکت ها و سازمان ها چه اهمیتی دارد؟ حسابداری خدماتی به عنوان یکی از شاخه های اصلی حسابداری در شرکت ها و سازمان ها موجب می شود تا مدیران نسبت به تراکنش ها و رویدادهای خدماتی خود اطلاعات دقیق تر و جامع تری در اختیار داشته باشند. در دست داشتن این اطلاعات دقیق موجب اتخاذ تصمیم بهتر و بهبود عملکرد در شرکت ها می شود.
از طرفی حسابداری خدماتی در سازمان و شرکت ها موجب مدیریت بهتر هزینه ها می شود.تحلیل سود آوری نیز از طریق حسابداری مالیاتی انجام می گیرد و در نهایت با بکار بردن آن بهترین استراتژی ها برای بهبود و توسعه خدمات ارائه می شود.
تکنیکها و روش های حسابداری خدماتی
تکنیک ها و روش حسابداری خدماتی در شرکت ها و موسسات شامل موارد زیر است :
1️⃣ ثبت تراکنش های مالی : در این مرحله تراکنشهای مالی مربوط به خدماتی همچون ثبت و دستهبندی با دقت بیشتری انجام می شود که در برگیرنده دریافت و پرداخت وجوه،حسابهای تأمین کنندگان و حسابهای مشتریان است .
2️⃣ تعیین هزینه ها : یکی دیگر از روش ها و تکینک های حسابداری خدماتی شامل هزینه های ثابت و متغیر است.
3️⃣ تجزیه تحلیل سود آوری : در تجزیه و تحلیل سود آوری اطلاعات مالی و هزینه ها هر خدمت یا پروژه بررسی می شود. البته این اطلاعات موجب تصمیمگیری در مورد توسعه خدمات و تغییرات می شود.
اهمیت حسابداری خدماتی در کسبوکار
1️⃣ شفافیت در امور مالی
- ارائه گزارشهای دقیق درباره هزینهها و درآمدها
- تسهیل تصمیمگیری مبتنی بر داده برای مدیران
2️⃣ مدیریت هوشمندانه هزینهها
- تفکیک هزینههای ثابت و متغیر
- کنترل مخارجی مانند سربار، حقوق و اجاره
3️⃣ تحلیل سودآوری خدمات
- محاسبه سود اختصاصی هر پروژه یا خدمت
- شناسایی خدمات کمبازده برای بهبود استراتژیها
4️⃣ افزایش توان رقابتی
- قیمتگذاری مبتنی بر اطلاعات دقیق
- جلب رضایت مشتریان از طریق صدور صورتحساب شفاف
چرخه عملیاتی حسابداری خدماتی
1️⃣ جمعآوری و اعتبارسنجی اسناد
صورتحسابهای خرید و فروش خدمات
رسیدهای بانکی و مالیاتی
2️⃣ صدور و ثبت اسناد حسابداری
تعیین حسابهای بدهکار و بستانکار
ثبت در دفتر روزنامه
3️⃣ انتقال به دفاتر کل و معین
دستهبندی تراکنشها بر اساس کدینگ حسابداری
4️⃣ طراحی تراز آزمایشی
اطمینان از توازن جمع کل بدهکار و بستانکار
5️⃣ تعدیلات نهایی دوره
ثبت مواردی مانند استهلاک، ذخایر و پیشپرداختها
6️⃣ تهیه صورتهای مالی پایان دوره
ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد
7️⃣ بستن حسابهای موقت
انتقال سود یا زیان دوره به حساب سرمایه
کدینگ حسابداری خدماتی
حسابداری خدماتی به مجموعه اقداماتی گفته میشود که با اتکا به اسناد و مدارک مالی، رویدادها را ثبت، طبقهبندی و گزارش میکند تا همخوانی ستونهای «بدهکار» و «بستانکار» در دفاتر روزنامه، معین و کل کنترل شود و خروجی آن در ترازهای آزمایشی و صورتهای مالی دیده شود.
در شرکتهای ارائهدهنده خدمات، حسابداری خدماتی نقش کلیدی در ضبط، سازماندهی و گزارشدهی عملیات مالی ایفا میکند. این رشته از حسابداری با تمرکز بر بنگاههایی که محصول فیزیکی تولید نمیکنند، جریانهای نقدی و تعهدات مالی را در سه گام اصلی پی میگیرد :
1️⃣ گردآوری مستندات اولیه : جمعآوری فاکتورها، رسیدهای بانکی، و سایر مدارک هزینه و درآمد
2️⃣ ثبت و انتقال اسناد : درج دقیق رکوردها در دفتر روزنامه و انتقال آنها به دفاتر کل و معین
3️⃣ بستن و گزارشنویسی پایان دوره : مقفلسازی حسابها، محاسبه موجودیها و استخراج صورتهای مالی نهایی
ساختار کدینگ حسابداری در شرکتهای خدماتی
در جدول زیر، چارچوب چهارسطحی کدینگ حسابداری خدماتی (بدون ذکر کدهای عددی) آمده است :
| توضیحات نمونه | حساب تفصیلی (مثال) | حساب معین | حساب کل | گروه دارایی/بدهی/سهم حساب کل حساب معین حساب تفصیلی (مثال) توضیحات نمونه |
|---|---|---|---|---|
| نقدینگی شعبه تهران | صندوق تهران | صندوقها | موجودی نقد | داراییهای جاری |
| حساب شرکت در بانک ملی | بانک ملی | بانکها | ||
| مطالبات از مشتریان عمده | مشتریان عمده | مشتریان | حسابهای دریافتنی | |
| پیشپرداخت بابت بیمه داراییها | - | پیشپرداخت بیمه | پیشپرداختها | |
| محل استقرار دفاتر اصلی شرکت | دفتر مرکزی | ساختمانها | ثابت مشهود | داراییهای غیرجاری |
| تجهیزات تولید محتوای دیجیتال | دستگاه تولید محتوا | ماشینآلات | ||
| حق امتیاز نرمافزار حسابداری | لایسنس نرمافزار | نرمافزارها | نامشهود | |
| بدهی به تأمینکننده A | تأمینکننده A | تأمینکنندگان | پرداختنی تجاری | بدهیهای جاری |
| دریافت وجه پیش از ارائه خدمت پروژه Y | - | پروژه Y | پیشدریافت درآمد | |
| اقساط وام بانکی با سررسید کمتر از یک سال | - | وام بانکی کوتاهمدت | تسهیلات جاری | |
| اوراق مشارکت با سررسید بیش از یک سال | - | اوراق مشارکت بلندمدت | تسهیلات بلندمدت | بدهیهای غیرجاری |
| تسهیلات بانکی با سررسید بیش از یک سال | - | وام بانکی بلندمدت | پرداختنی بلندمدت | |
| سرمایه اولیه ارائهشده توسط مالکین | - | سرمایه ثبتشده | سرمایه | حقوق صاحبان سهام |
| جمع سود انباشته شده در دورههای گذشته | - | سود دورههای قبل | سود انباشته | |
| درآمد حاصل از کارمزد ارائه خدمات | - | - | خدمات کارمزدی | درآمدها |
| درآمدهای جنبی مثل فروش ضایعات | - | - | سایر عملیاتی | |
| مصرف سالانه انرژی در شرکت | - | - | آب، برق، گاز | هزینهها |
| حقوق پایه کارکنان | - | حقوق پایه | حقوق و دستمزد | |
| هزینه بهره وامهای دریافتی | - | سود و کارمزد وامها | هزینههای مالی |
تکنیکها و روشهای کلیدی حسابداری خدماتی
برای اجرای دقیق حسابداری خدماتی، از این روشها بهره میگیرند :
1️⃣ ثبت تراکنشها : مستندسازی دریافت و پرداخت وجوه نقد و بانکی
2️⃣ شناسایی هزینهها : تقسیمبندی هزینهها به دائمی (مثل اجاره، حقوق) و متغیر (مثل مصرف انرژی)
3️⃣ محاسبه سودآوری : تعیین سود ناخالص و خالص برای هر پروژه یا خدمت
4️⃣ بودجهبندی و پیشبینی : پیشبینی جریان نقدی ورودی و خروجی دورههای آتی
5️⃣ گزارشدهی مدیریتی : ارائه گزارشهای کوتاهمدت و دقیق برای مدیران
انواع ثبتهای حسابداری خدماتی
در جدول زیر، رویدادهای مالی رایج یک شرکت خدماتی به همراه سند حسابداری متناظر آورده شده است :
| رویداد مالی | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| سرمایهگذاری اولیه مالک | داراییها | سرمایه |
| عرضه خدمت و دریافت وجه نقد | موجودی نقد | درآمد |
| عرضه خدمت نسیه و ایجاد حساب دریافتنی | حساب دریافتنی | درآمد |
| وصول مطالبات | موجودی نقد | حساب دریافتنی |
| ارائه همزمان نقد و نسیه خدمات | موجودی نقد و حساب دریافتنی | درآمد |
| پرداخت هزینههای عملیاتی (آب، برق و …) | هزینهها | موجودی نقد / بانک |
| تعهد پرداخت هزینه در آینده | هزینهها | حسابهای پرداختنی |
| وصول وجه خدمات ارائهشده قبلی | موجودی نقد | حساب دریافتنی |
| پرداخت بدهیهای قبلی | حسابهای پرداختنی | موجودی نقد / بانک |
| برداشت مالک برای مصارف شخصی | برداشت مالکین | موجودی نقد / دارایی |
| سرمایهگذاری مجدد مالک | موجودی نقد / دارایی | سرمایه |
| خرید دارایی بهصورت نقدی | داراییها | موجودی نقد |
| خرید دارایی بهصورت نسیه | داراییها | حسابهای پرداختنی |
| دریافت وام از بانک یا مؤسسه مالی | موجودی نقد | تسهیلات پرداختنی |
| دریافت پیشدریافت قبل از ارائه خدمت | موجودی نقد | پیشدریافت درآمد |
| ارائه خدمت و انتقال پیشدریافت به درآمد | پیشدریافت درآمد | درآمد |
| دریافت اسناد (چک/سفته) در ازای خدمات | اسناد دریافتنی | درآمد |
| وصول اسناد دریافتنی | موجودی نقد | اسناد دریافتنی |
نمونه ثبت های حسابداری شرکت های خدماتی – شرکت «الفا»
در شرکت «الفا»، که در زمینه توسعه نرمافزارهای سفارشی و خدمات مشاوره فناوری اطلاعات فعالیت میکند، ثبت اسناد مالی پروژهها در چهار مرحله اصلی انجام میشود :
1️⃣ دریافت پیشپرداخت از کارفرما
پس از امضای قرارداد، مبلغ ۳۰٪ از ارزش کل پروژه بهصورت پیشپرداخت واریز میشود. برای ثبت این رویداد:
بدهکار : بانک (موجودی نقد)
بستانکار : پیشدریافت درآمد
2️⃣ ثبت هزینههای مستقیم پروژه
هنگام خرید نرمافزارهای جانبی یا استخدام نیروهای فریلنسری :
بدهکار : هزینه پروژه – نرمافزار / نیروی انسانی
بستانکار : موجودی نقد / حسابهای پرداختنی
3️⃣ تخصیص حقوق و دستمزد تیم پروژه
در پایان هر ماه، هزینه حقوق توسعهدهندگان و مدیر پروژه به صورت زیر ثبت میشود :
بدهکار : هزینه حقوق و دستمزد
بستانکار : حقوق پرداختنی
4️⃣ صدور صورتحساب پایانی و شناسایی درآمد
پس از تحویل نسخه نهایی و تایید کارفرما، کل مبلغ پروژه مستند شده و درآمد
شناسایی میشود :
بدهکار : حساب دریافتنی
بستانکار : درآمد خدمات کارمزدی
5️⃣ تسویه حساب و بستن پیشدریافت
وصول مانده از کارفرما :
بدهکار : بانک (موجودی نقد)
بستانکار : حساب دریافتنی
سپس پیشدریافت به درآمد انتقال مییابد :
بدهکار : پیشدریافت درآمد
بستانکار : درآمد خدمات کارمزدی
با پیروی از این روند و مستندسازی دقیق هر مرحله، شرکت «الفا» توانسته شفافیت مالی پروژهها را افزایش دهد و در گزارشگیری مدیریتی، دیدی دقیق از سودآوری هر فاز از توسعه نرمافزار داشته باشد.
وظایف حسابدار خدماتی
یک حسابدار خدماتی حرفهای باید توانمندیهای زیر را داشته باشد :
1️⃣ ثبت و سازماندهی اسناد مالی
2️⃣ تحلیل دادهها و تهیه گزارشهای مدیریتی
3️⃣ تنظیم صورتهای مالی
4️⃣ مدیریت امور حقوق و دستمزد و مالیات
5️⃣ بستن حسابها و ارائه گزارش سالانه
6️⃣ نظارت بر سیستم حسابداری و بهینهسازی فرایندها
صورتهای مالی مورد استفاده در حسابداری خدماتی
شرکتهای ارائهدهنده خدمات معمولاً از چهار صورت مالی اصلی بهره میبرند :
| کارکرد | صورت مالی |
|---|---|
| نمایش داراییها، بدهیها و حقوق صاحبان سهام در یک تاریخ مشخص | ترازنامه |
| مرور درآمدها و هزینهها برای تعیین سود یا زیان دوره | صورت سود و زیان |
| ثبت جریان نقدی عملیاتی، سرمایهگذاری و تأمین مالی | صورت جریان وجوه نقد |
| ارائه جزئیات تکمیلی درباره اقلام مهم صورتهای مالی | یادداشتهای توضیحی |
ویژگیهای نرمافزار حسابداری خدماتی باکیفیت
یک نرمافزار مناسب باید امکانات زیر را فراهم کند :
1️⃣ تعریف پروژه یا مراکز هزینه
2️⃣ صدور خودکار صورتحساب
3️⃣ مغایرتگیری بانکی
4️⃣ مدیریت حقوق و دستمزد
5️⃣ گزارشهای تحلیلی لحظهای (KPI)
6️⃣ سطوح دسترسی چندسطحی
7️⃣ پشتیبانی از چند ارز و قوانین مالیاتی
8️⃣ ابزار بودجهبندی و پیشبینی نقدینگی
9️⃣ رابط کاربری ساده و راهنمای تعاملی
آیا حسابداری خدماتی در شرکتهای کوچک هم بکار می رود ؟
در پاسخ به این سوال باید بیان کنیم که حسابداری خدماتی در شرکت ها کوچک نیز به کار می رود. در واقع با استفاده از این نوع حسابداری، مدیریت می تواند با دقت بیشتری هزینه های مربوطه را مدیریت کندو علاوه بر آن درآمدها و سودآوری های مربوطه را هم پیش بینی کند.با توجه به اینکه ارتباط با مشتریان و بهبود عملکرد خدمات در شرکت های کوچک نیز اهمیت زیادی دارد به همین دلیل حسابداری خدماتی می توان کمک کننده باشد.
علاوه بر موارد بیان شده حسابداری خدماتی در شرکت های کوچک موجب بهبود مدیریت مالی و استفاده بهینه از فضای کاری می شود. از طرفی این نوع حسابداری در شرکت های کوچک موجب رشد و کارآفرینی در بازار رقابت می شود. به طور کلی می توان بیان کرد که حسابداری خدماتی یک ابزار قدرتمند برای بهبود عملکرد خدمات و مدیریت مالی محسوب می شود که در شرکت های کوچک نیز اهمیت زیادی دارد.
حسابداری خدماتی در شرکتهای کوچک و بزرگ
✅ شرکتهای کوچک : با منابع محدود، نیاز بیشتری به کنترل دقیق هزینه و پیشبینی درآمد دارند تا از تصمیمگیریهای اشتباه جلوگیری شود.
✅ شرکتهای بزرگ : حجم بالای تراکنشها و پروژهها آنها را ملزم به استفاده از نرمافزارهای یکپارچه و اتوماسیون کامل فرایندها میکند.
نکات کلیدی برای بهبود حسابداری خدماتی
1️⃣ ساختاربندی منظم کدینگ حسابها
2️⃣ آموزش مستمر کادر حسابداری با استانداردهای جدید
3️⃣ بازنگری دورهای فرآیندها و حذف گلوگاهها
4️⃣ تفکیک حسابهای شخصی از شرکتی
5️⃣ استفاده از داشبورد مدیریتی برای نمایش KPIها
گزارش های مورد نیاز در شرکت خدماتی
گزارشهای دقیق، پیوسته و قابل اتکا، پایه تصمیمهای مدیریتیاند؛ از بودجهریزی و کنترل هزینه تا ارزیابی عملکرد. گزارشدهی منظم باعث میشود :
- نقاط قوت و ضعف شناسایی شود ؛
- ارزیابی موفقیت امکانپذیر گردد؛
- سازوکارهای تشویق/تنظیم منابع انسانی بر پایه دادهها انجام شود.
بهکارگیری نرمافزارهای دفتری و مالی در نگهداری برآوردها، کنترل هزینهها و ثبت مبادلات مرتبط با بودجه، سهم بالایی در کاهش خطاهای انسانی و افزایش نظم مالی دارد.
حسابداری پیمانکاری خدماتی
حسابداری پیمانکاری خدماتی نیز در همان چارچوب عمومی حسابداری خدماتی پیش میرود : جمعآوری و نظمدهی اسناد
- ثبت و انتقال
- تهیه ترازهای آزمایشی
- انجام تعدیلات
- بستن حسابها و تنظیم صورتهای مالی
در این رویکرد، همان اصول ثبت درآمد خدمات، مدیریت هزینههای مرتبط با ارائه خدمت، و رعایت توالی اسناد و دفاتر اعمال میشود تا در پایان دوره، صورتهای مالی تصویر شفافی از عملکرد فراهم کنند.
جمع بندی
حسابداری در درجه اول بر ثبت معاملات و عملیات مالی روزانه متمرکز است.علاوه بر این حسابداری با استفاده از داده های مالی، مالیات ها را تحلیل، استراتژی و برنامه ریزی می کند. در این نوع حسابداری مواردی همچون تراکنشهای مرتبط با ارائه خدمات به تأمین کنندگان، مشتریان ، و دیگر ارتباطات سازمان با موجودیتهای خارجی ثبت و بررسی میشوند.
جالب است بدانید که این نوع از حسابداری با جمع آوری کردن اسناد شروع می شود و همچنین با بستن حساب ها نیز خاتمه می یابد. با این حال می توان بیان کرد که حسابداری خدماتی شامل فعالیت هایی است که در پایان یک دوره مالی با هدف ارزیابی عملکرد سازمان انجام می گیرد. حسابداری خدماتی به عنوان یکی از شاخه های اصلی حسابداری در شرکت ها و سازمان ها موجب می شود تا مدیران نسبت به تراکنش ها و رویدادهای خدماتی خود اطلاعات دقیق تر و جامع تری در اختیار داشته باشند.
حسابداری خدماتی با حسابداری بازرگانی چه تفاوتی دارد ؟
حسابداری خدماتی بر ثبت فعالیتهای ارائه خدمات متمرکز است؛ درحالیکه حسابداری بازرگانی به مدیریت موجودی کالا و تعیین بهای تمامشده کالاها میپردازد.
چه مدارکی برای آغاز حسابداری خدماتی لازم است ؟
صورتحسابهای خرید/فروش خدمات، اسناد بانکی، قراردادها، فیشهای حقوق و هر مدرکی که جریان وجوه را نشان دهد.
چگونه سود هر پروژه را محاسبه کنیم ؟
با جمع هزینههای مستقیم و سربار مرتبط با آن پروژه و مقایسه با درآمد حاصل از آن.
در چه صنایعی حسابداری خدماتی ضروری است ؟
صنایعی مانند مشاوره، آموزش، حملونقل، فناوری اطلاعات، بیمارستانها و مؤسسات مالی بیشترین نیاز را دارند.
دیدگاهتان را بنویسید