جزییات مالیات شرکت زیان ده
مالیات شرکتهای زیانده
در بسیاری از شرکتهای نوپا و حتی شرکتهایی با سابقه، همواره این احتمال وجود دارد که در یک یا چند دوره مالی، عملکرد اقتصادی آنها به زیان منتهی شود. اما سؤال مهم اینجاست: آیا شرکتهای زیانده باید مالیات پرداخت کنند ؟ پاسخ این پرسش در گرو آشنایی دقیق با مقررات و الزامات قانونی مرتبط با مالیات شرکت های زیان ده و زیان قابل قبول مالیاتی است؛ در این مقاله ی سرای حسابدار جزییات مالیات شرکت زیان ده بهطور جامع و کاملاً تخصصی بررسی میشود.
شرکت زیانده و معیارهای شناسایی آن در قوانین مالیاتی
فرض کنید یک شرکت تازهتأسیس هستید و هنوز به سود نرسیدید؛ آیا باید مالیات بدهید ؟ اینجا دقیقاً بحث زیان قابل قبول مالیاتی مطرح میشود. در چارچوب حسابداری و بر مبنای صورت سود و زیان، زمانی که هزینههای شرکت از درآمدهای آن پیشی بگیرد، شرکت در وضعیت زیانده قرار میگیرد. این زیان میتواند ناشی از عوامل مختلفی نظیر کاهش فروش، افزایش هزینههای عملیاتی یا ناکارآمدی مدیریتی باشد.
با این حال، در نظام مالیاتی، تنها ابراز زیان در اظهارنامه کافی نیست. مطابق با مقررات، برای آنکه زیان یک شرکت بهعنوان زیان قابل قبول مالیاتی تلقی شود، لازم است این زیان بر اساس مقررات مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم به تأیید اداره امور مالیاتی برسد.
مواد قانونی اصلی مرتبط با زیان قابل قبول مالیاتی
1️⃣ ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم
طبق این ماده، تنها آن دسته از هزینههایی که متعارف، مستند، مربوط به دوره مالی و در راستای کسب درآمد مؤسسه باشند، بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی شناخته میشوند.
2️⃣ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم
در این ماده، فهرست دقیقتری از هزینههای مورد قبول ارائه شده و تأکید شده است که در صورت فراتر رفتن هزینه از نصاب قانونی یا نبود پیشبینی در قانون، تنها در صورت وجود مصوبه قانونی یا تصویب هیئت وزیران، آن هزینه قابل قبول خواهد بود.
در همین ماده و در بند ۱۲ آن آمده است :
«زیان اشخاص حقیقی یا حقوقی که از طریق رسیدگی به دفاتر و با توجه به مقررات احراز گردد، از درآمد سال یا سالهای بعد استهلاکپذیر است.»
نحوه محاسبه مالیات شرکتهای زیانده
شاید تصور کنید اگر در اظهارنامه مالیاتی اعلام کنید شرکتتان زیانده است، دیگر نیازی به پرداخت مالیات ندارید. اما این باور اشتباه است؛ چون سازمان امور مالیاتی تنها در صورتی زیان را میپذیرد که اسناد و مدارک ارائهشده دقیق، مستند، و منطبق با مقررات قانونی باشد. ممیزین مالیاتی پس از بررسی کامل دفاتر و مستندات، تنها در صورت تأیید هزینهها، زیان را به رسمیت میشناسند. در صورت تأیید، شرکت میتواند این زیان را در سالهای بعد از درآمد مشمول مالیات کسر کند؛ بدون محدودیت زمانی، تا زمانی که بهطور کامل تسویه شود.
شرایط تأیید زیان ابرازشده در اظهارنامه
برای آنکه یک زیان بهعنوان زیان قابل قبول مالیاتی شناخته شود، باید این شرایط رعایت شود :
1️⃣ ارسال اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر
2️⃣ ارائه دفاتر قانونی کامل و صحیح
3️⃣ داشتن اسناد مثبته برای تمام هزینهها
4️⃣ رعایت نصابهای مقرر در هزینهها
5️⃣ عدم وجود هزینههای شخصی یا غیرمجاز در اسناد شرکت
6️⃣ پرداخت هزینههای بالای ۲۰ میلیون تومان (معادل ۲۰۰ میلیون ریال) باید از طریق سیستم بانکی شرکت انجام شود
در صورت عدم رعایت حتی یکی از این شروط، ممیز میتواند کل زیان ابرازشده را رد کرده و شرکت را مشمول پرداخت مالیات کامل تلقی کند.
وضعیت شرکتهای زیانده با نرخ صفر یا معافیت مالیاتی
بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم :
هزینههای مربوط به درآمدهایی که مشمول معافیت مالیاتی، نرخ صفر یا نرخ مقطوع هستند، بهعنوان هزینه قابل قبول شناخته نمیشوند. بنابراین اگر شرکتی در فعالیتهایی نظیر صادرات فعالیت داشته باشد یا در مناطق آزاد مستقر باشد و مشمول نرخ صفر مالیاتی باشد، زیان آن فعالیتها نیز مورد قبول سازمان امور مالیاتی نخواهد بود.
وضعیت زیان شرکتهای مستقر در مناطق آزاد و ویژه
✅ مناطق آزاد : طبق ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد، شرکتها به مدت ۲۰ سال از پرداخت مالیات معاف هستند. لذا زیان شرکتهای مستقر در این مناطق مورد پذیرش قرار نمیگیرد.
✅ مناطق ویژه اقتصادی : معافیتی بهطور کلی در قوانین مالیاتی برای این مناطق لحاظ نشده است. بنابراین اگر هزینههای شرکتهای مستقر در این مناطق طبق مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قابل قبول باشد، زیان نیز مورد پذیرش واقع میگردد.
وضعیت زیان سنواتی ثبتنشده در اظهارنامه
یکی از نکات کاربردی برای حسابداران حرفهای این است که اگر زیانی در اظهارنامه یک سال لحاظ نشده باشد، باز هم میتوان آن را در سالهای بعد با ارائه درخواست کتبی به سازمان امور مالیاتی اعلام نمود. این موضوع در بند ۸ بخشنامه ۲۰۰/۹۸/۲۴ مورخ ۱۳۹۸/۰۳/۲۱ مورد تأکید قرار گرفته است.
مسئولیت مدیران در مدیریت زیان شرکتهای زیانده
اشتباهات رایج مدیران در مواجهه با مالیات شرکتهای زیانده باعث میشود بسیاری از هزینهها غیرقابل قبول تلقی شده و در نهایت، زیان شرکت نیز از سوی سازمان مالیاتی رد شود. این اشتباهات عبارتاند از :
1️⃣ عدم ارسال بهموقع اظهارنامه
2️⃣ ثبت ناقص دفاتر
3️⃣ عدم نگهداری صحیح اسناد
4️⃣ ورود هزینههای شخصی به حساب شرکت
5️⃣ ثبت نکردن درست زیان انباشته
تنها با رعایت کامل مقررات مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ میتوان زیان را بهعنوان پایه برای محاسبه نکردن مالیات در نظر گرفت.
نحوه محاسبه مالیات شرکتهای زیانده در زمان انحلال
براساس ماده ۱۴۱ قانون تجارت، چنانچه زیان انباشته یک شرکت از پنجاه درصد سرمایه ثبتشده تجاوز کند، هیئتمدیره مکلف است بلافاصله مجمع عمومی فوقالعاده را برای تصمیمگیری نسبت به کاهش سرمایه یا انحلال شرکت دعوت نماید. در صورت تصویب انحلال، فرآیند تصفیه دارایی آغاز میشود که بخشی از آن به تسویه بدهیهای مالیاتی قطعیشده شرکت اختصاص دارد.
در فرآیند انحلال، برخلاف تصور عمومی، زیاندهی شرکت بهتنهایی دلیل معافیت از مالیات نیست. آنچه در این مرحله اهمیت دارد، نحوه تشخیص و پذیرش هزینهها و درآمدهای سنوات گذشته از سوی اداره مالیاتی است. در این خصوص، دو سناریو محتمل وجود دارد:
✅ حالت اول : دفاتر قانونی شرکت مورد پذیرش واقع شود
در صورتی که دفاتر و اسناد مالی شرکت طبق ماده ۲۳ قانون مالیاتهای مستقیم و سایر مواد مرتبط (مانند ۹۵ و ۹۷ در نسخه قبل از اصلاح) مورد تأیید ممیز مالیاتی قرار گیرد، مبنای محاسبه مالیات، همان درآمد مشمول مالیات مندرج در دفاتر رسمی خواهد بود. چنانچه شرکت در سنوات گذشته دچار زیان شده باشد، این زیان طبق ماده ۱۴۸ بند ۱۲ ق.م.م به عنوان زیان قابل قبول مالیاتی تلقی شده و تا پنج سال بعد از زمان تحقق، از سود سالهای آتی قابل کسر خواهد بود. در چنین حالتی، شرکت مشمول پرداخت مالیات نخواهد بود، چون درآمد مشمول مالیاتی شناسایی نشده است.
✅ حالت دوم : دفاتر مردود و مالیات بهصورت علیالرأس تشخیص داده شود
چنانچه اداره امور مالیاتی، دفاتر و اسناد شرکت را به دلایلی مانند فقدان مدارک مستند، تأخیر در ارائه اظهارنامه یا عدم نگهداری دفاتر بهصورت قانونی رد کند، مطابق ماده ۹۷ و ماده ۲۳۷ قانون مالیاتهای مستقیم، مالیات بر اساس قرائن و شواهد موجود بهصورت علیالرأس تشخیص داده میشود. در این روش، مأمور مالیاتی با بررسی عواملی مانند گردش حساب بانکی، سطح خرید و فروش، قراردادهای پیمانکاری یا خدماتی و سایر اسناد، درآمد مشمول مالیات را بهطور تخمینی مشخص کرده و مالیات متعلقه را با نرخ ماده ۱۰۵ ق.م.م (۲۵٪) محاسبه و مطالبه خواهد کرد.
📌 نکته مهم :
در این شرایط، حتی اگر شرکت واقعاً زیانده باشد و سود واقعی نداشته باشد، باز هم ملزم به پرداخت مالیات علیالرأس تشخیصی است. این موضوع از چالشبرانگیزترین موارد برای شرکتهایی است که در آستانه انحلال قرار دارند و فاقد منابع مالی کافی برای پرداخت این مالیاتها هستند.
جمعبندی
یکی از اصلیترین دغدغههای حسابداران در شرکتهای زیانده، این است که زیان آنها قابل قبول مالیاتی باشد یا نه. صرف ابراز زیان در اظهارنامه مالیاتی کفایت نمیکند، بلکه پذیرش زیان منوط به رعایت دقیق مقررات قانونی مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم و تأیید ممیزین سازمان امور مالیاتی است. شرکتهایی که از این الزامات غفلت میکنند، ممکن است حتی با وجود زیان واقعی، مشمول پرداخت مالیات سنگین شوند.
سوالات متداول
آیا شرکت زیانده باید اظهارنامه مالیاتی ارائه دهد ؟
آیا شرکت زیانده باید اظهارنامه مالیاتی ارائه دهد ؟
اگر شرکت در اظهارنامه زیان اعلام نکند، آیا بعداً میتواند آن را اصلاح کند ؟
در صورتی که زیان در اظهارنامه قید نشده باشد، تنها با ارائه درخواست کتبی و تأیید سازمان امور مالیاتی قابل پذیرش است.
هزینههای بالای چه مبلغی باید از طریق سیستم بانکی پرداخت شوند تا قابل قبول باشند ؟
مطابق تبصره ۳ ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم، هزینههای بالای ۲۰ میلیون تومان (۲۰۰ میلیون ریال) باید بهصورت بانکی پرداخت شده باشند.
آیا زیان شرکتهای مناطق آزاد نیز قابل کسر از مالیات است ؟
خیر، شرکتهای مناطق آزاد تا ۲۰ سال معاف از مالیات هستند و زیان آنها در نظام مالیاتی کشور ثبت نمیشود.
اگر ممیز بخشی از هزینهها را نپذیرد، آیا تمام زیان شرکت رد میشود ؟
خیر، تنها بخشی از زیان که ناشی از هزینههای غیرقابلقبول باشد رد خواهد شد، بقیه زیان در صورت کفایت مستندات تأیید میشود.
آیا زیان شرکت باید در دفاتر و اسناد رسمی بهصورت دقیق ثبت شده باشد ؟
بله، زیان شرکت زمانی قابل دفاع است که دقیقاً در دفاتر قانونی و اسناد رسمی ثبت شده باشد.
دیدگاهتان را بنویسید