انواع تجزیه و تحلیل مالی
تجزیه و تحلیل مالی چیست ؟
تجزیه و تحلیل مالی یک فرآیند است که در آن، کسبوکارها، پروژهها، بودجهها و دیگر مبادلات مربوط به زمینه مالی مورد بررسی و ارزیابی قرار میگیرند تا عملکرد آنها سنجیده شود و مشخص شود که از نظر مالی «مناسب بودن» یا «قابل اتکا بودن» آنها چگونه است. در تحلیل مالی، تمرکز بر این است که از دل اعداد و دادههای مالی، تصویری روشن از وضعیت مالی یک شرکت بهدست بیاید؛ تصویری که بتواند تصمیمگیری را دقیقتر، آگاهانهتر و قابل دفاعتر کند.
در عمل، تحلیل مالی با ترکیب و تفسیر دادههای مالی انجام میشود. یعنی اعداد خامِ صورتهای مالی و جریانهای نقدی به شکلی بررسی میشوند که فقط «عدد» نباشند، بلکه معنا پیدا کنند: شرکت چه مسیری را طی کرده، کجا رشد کرده، کجا عقبنشینی داشته، و چه نشانههایی از ریسک یا فرصت در دادهها دیده میشود. به همین دلیل، تجزیه و تحلیل مالی هم در امور مالی شرکت و هم در سرمایهگذاری کاربرد دارد و مخاطبان آن میتوانند مدیران، سرمایهگذاران، تحلیلگران و سایر ذینفعان باشند.
اهمیت تحلیل مالی
اهمیت تحلیل مالی در این است که نقش مهمی در تصمیمگیریهای استراتژیک، مدیریت سرمایهگذاریها و ارزیابی سلامت مالی سازمان دارد. تحلیل مالی با شناسایی نقاط قوت و ضعف کسبوکار، فضای تصمیمگیری را شفافتر میکند و کمک میکند اقدامات بهبوددهنده، مبتنی بر داده باشد. همچنین، تحلیل مالی برای سرمایهگذاران بالقوه اهمیت دارد، چون باعث شفافسازی عملکرد شرکت میشود و میتواند اعتماد آنها را افزایش دهد
تجزیه و تحلیل صورتهای مالی چیست ؟
تجزیه و تحلیل صورتهای مالی فرآیندی است که با بررسی دقیق اطلاعات مالی موجود در صورتهای مالی، وضعیت مالی سازمان را روشنتر میکند. صورتهای مالی که شامل ترازنامه، صورت سود و زیان، صورت جریان وجوه نقد و صورت تغییرات حقوق صاحبان سهام میشود، هر کدام بخشی از تصویر را میسازند.
ترازنامه، وضعیت مالی شرکت را در یک زمان مشخص نشان میدهد و از طریق داراییها، بدهیها و حقوق صاحبان سهام، ساختار مالی را روشن میکند. صورت سود و زیان، عملکرد را در یک دوره نشان میدهد و به درآمدها، هزینهها و سود یا زیان خالص اشاره دارد. صورت جریان وجوه نقد، ورود و خروج وجه نقد را روایت میکند و صورت تغییرات حقوق صاحبان سهام، تغییرات مرتبط با حقوق صاحبان سهام را قابل ردیابی میکند.
ثبت نام دوره رایگان حسابداری
هدف از تجزیه و تحلیل صورت های مالی چیست ؟
هدف اصلی تجزیه و تحلیل صورتهای مالی، بررسی وضعیت مالی و عملکرد یک سازمان یا شرکت در طول زمان است.
1️⃣ ارزیابی توانایی شرکت در بازپرداخت بدهیها
2️⃣ بررسی روند سودآوری
3️⃣ سنجش میزان نقدینگی و جریان وجوه نقد
4️⃣ مقایسه عملکرد شرکت با رقبا
انواع تجزیه و تحلیل مالی
1️⃣ تحلیل بنیادی (Fundamental Analysis)
تحلیل بنیادی از نسبتهایی که از دادههای صورتهای مالی بهدست میآیند استفاده میکند تا ارزش کسبوکار تعیین شود.
2️⃣تحلیل تکنیکال (Technical Analysis)
در تحلیل تکنیکال، تمرکز بر بررسی روند نوسانات قیمت در گذشته است تا بر اساس آن، قیمت در آینده پیشبینی شود. در این رویکرد، سرمایهگذاران معتقدند با مشاهده حرکتهای قبلی قیمت، میتوان دیدی نسبت به رفتار آتی آن پیدا کرد. تحلیلگران تکنیکال از نمودارها و رابطههای ریاضی استفاده میکنند تا روند قیمت در آینده را بر اساس نوسانات گذشته پیشبینی کنند.
3️⃣ تحلیل افقی
تحلیل افقی شامل گرفتن چندین سال دادههای مالی و مقایسه آنها با یکدیگر برای تعیین نرخ رشد است. در این روش معمولاً دادههای مالی قابل مقایسه چند سال انتخاب میشوند و سال قدیمیتر به عنوان پایه در نظر گرفته میشود.
4️⃣ تحلیل عمودی
در تحلیل عمودی، یک آیتم مهم صورت مالی به عنوان ارزش پایه به کار میرود و سایر اقلام نسبت به آن محاسبه میشوند. در بسیاری از مواقع، فروش خالص به عنوان ارزش پایه انتخاب میشود و سپس هزینه کالاهای فروخته شده، سود ناخالص، سود در حسابرسی عملیاتی یا درآمد خالص به عنوان درصدی از این ارزش پایه بررسی میشوند.
5️⃣ تحلیل نسبتها
تحلیل نسبتها شامل محاسبه نسبتهای مالی است تا وضعیت مالی شرکت روشنتر شود. نسبتهایی مانند نسبت جاری، نسبت بدهی، بازده سرمایه، نسبت سودآوری و موارد مشابه برای ارزیابی سلامت مالی شرکت استفاده میشوند.
6️⃣ تحلیل جریان نقدی
تحلیل جریان نقدی بر بررسی میزان ورود و خروج نقدینگی تمرکز دارد تا مشخص شود شرکت میتواند هزینههای جاری و سرمایهگذاریهای جدید را پوشش دهد یا خیر. این روش، توجه را از صرف «عددهای گزارششده» به «حرکت واقعی وجه نقد» معطوف میکند و میتواند درک دقیقتری از وضعیت پرداختها و دریافتها ایجاد کند.
تجزیه و تحلیل مالی شرکت
در امور مالی شرکت، تجزیه و تحلیل مالی معمولاً به صورت داخلی توسط بخش حسابداری انجام میشود و هدف آن، بهبود تصمیمگیری تجاری است. نتیجه این تحلیل داخلی با مدیریت به اشتراک گذاشته میشود تا تصمیمها با دید روشنتری گرفته شوند. در این نوع تحلیل، ممکن است نسبتهایی مانند ارزش خالص فعلی (NPV) و نرخ بازده داخلی (IRR) بررسی شوند تا پروژههایی شناسایی شوند که ارزش اجرا دارند.
در فضای عملی شرکتها، مسئله اعتبار دادن به مشتریان هم اهمیت پیدا میکند. وقتی شرکت به مشتریان خود اعتبار میدهد، دریافت نقدینگی حاصل از فروش ممکن است برای مدتی به تعویق بیفتد. در چنین شرایطی، برای شرکتهایی که ماندههای دریافتی زیادی دارند، ردیابی فروش معوقه روز (DSO) مفید است؛ چون کمک میکند مشخص شود برای تبدیل یک فروش اعتباری به نقدی، چه مدت زمان لازم است.
تجزیه و تحلیل سرمایه گذاری
در تحلیل سرمایهگذاری، یک تحلیلگر خارج از شرکت، تحلیل را برای اهداف سرمایهگذاری انجام میدهد.
✅ رویکرد از بالا به پایین
در رویکرد از بالا به پایین، تحلیلگر ابتدا به دنبال فرصتهای کلان اقتصادی میگردد؛ مثلاً بخشهایی که عملکرد بالا دارند. بعد از پیدا کردن بخشهای مناسب، تلاش میکند بهترین شرکتها را در همان بخش انتخاب کند. سپس سهام شرکتهای خاص، بیشتر تجزیه و تحلیل میشوند تا با نگاهی به اصول اولیه، شرکتهای بالقوه موفق به عنوان گزینه سرمایهگذاری انتخاب شوند.
✅ رویکرد از پایین به بالا
در رویکرد پایین به بالا، تمرکز از ابتدا روی یک شرکت خاص است. تحلیلگر تحلیلی مشابه آنچه در تحلیل مالی شرکت انجام میشود، انجام میدهد و به عملکرد گذشته و عملکرد آینده مورد انتظار به عنوان شاخصهای سرمایهگذاری نگاه میکند. این رویکرد سرمایهگذاران را مجبور میکند ابتدا فاکتورهای اقتصادی خرد را بررسی کنند؛ فاکتورهایی مانند سلامت مالی شرکت، تجزیه و تحلیل صورتهای مالی اساسی، محصولات و خدمات ارائه شده، عرضه و تقاضا و سایر شاخصهای فردی عملکرد شرکت در طول سالها.
مراحل تجزیه و تحلیل مالی
1️⃣ جمعآوری دادههای مالی
اولین گام، جمعآوری دادهها از صورتهای مالی است. این دادهها میتواند از ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان وجوه نقد بهدست بیاید.
2️⃣ بررسی ساختار صورتهای مالی
در این مرحله، ساختار صورتها بررسی میشود. داراییها، بدهیها، سرمایه و درآمدها به عنوان عناصر کلیدی مورد توجه قرار میگیرند تا تصویر اولیه از ساختار مالی شکل بگیرد.
3️⃣ محاسبه نسبتهای مالی
پس از شناخت ساختار کلی، نسبتهای مالی محاسبه میشوند. نسبتهایی مثل نسبت جاری، نسبت بدهی، نسبت سودآوری و بازده داراییها بررسی میشوند تا وضعیت مالی شرکت روشنتر شود.
4️⃣ مقایسه با استانداردها و رقبا
یکی از بخشهای مهم تحلیل مالی، مقایسه عملکرد شرکت با رقبا و استانداردهای صنعتی است. این مقایسه کمک میکند نقاط قوت و ضعف شرکت واضحتر دیده شود.
5️⃣ بررسی روندهای مالی در طول زمان
تحلیل روندها یعنی مشاهده تغییرات مالی در دورههای مختلف. این کار میتواند نشان دهد شرکت در چه مسیری حرکت میکند و چه تغییراتی میتواند مورد انتظار باشد.
6️⃣ تفسیر و ارائه نتایج
پس از تحلیل دادهها، نتایج تفسیر میشود و بینشهای ارزشمند استخراج میشود. سپس نتایج در قالب گزارش، ارائه یا فرمت مناسب به ذینفعان ارائه میشود تا تصمیمگیریها از حالت حدسی خارج شده و بر پایه دادههای تحلیلشده قرار بگیرد.
تجزیه و تحلیل نسبت های مالی
تجزیه و تحلیل نسبتهای مالی در عین سادگی، اهمیت بالایی دارد، زیرا ارتباط بین اقلام صورتهای مالی را روشن میکند. نسبتهای مالی انواع مختلفی دارند و میتوانند به حسابداران و استفادهکنندگان درونسازمانی و برونسازمانی کمک کنند درک جامعتری از عملکرد و وضعیت مالی سازمان داشته باشند.
روشهای تجزیه و تحلیل نسبتهای مالی
1️⃣ نسبت نقدینگی : برای سنجش توانایی شرکت نسبت به تعهدات کوتاهمدت استفاده میشود.
2️⃣ نسبت اهرمی و مالی : توانایی شرکت نسبت به تعهدات کوتاهمدت و بلندمدت را نشان میدهد.
3️⃣ نسبت فعالیت : کاربرد منابع در اختیار مدیران را نمایش میدهد.
4️⃣ نسبت سودآوری : میزان موفقیت واحد تجاری نسبت به کسب سود موسسه را نشان میدهد.
چگونه از تحلیل مالی استفاده می شود ؟
تحلیل مالی کاربردهای گستردهای در حوزههای مدیریتی و اقتصادی دارد و برای تصمیمگیریهای آگاهانه به کار میآید. مدیران از تحلیل مالی برای بررسی وضعیت مالی شرکت، ارزیابی توانایی پرداخت بدهیها، پیشبینی سودآوری آینده و برنامهریزی بودجهای استفاده میکنند. این همان جایی است که تحلیل مالی، یک ابزار تصمیمساز میشود، چون تصمیمگیریها فقط بر پایه احساس یا تجربه نیست و بر پایه تفسیر دادههای مالی انجام میشود.
سرمایهگذاران نیز از تحلیل مالی استفاده میکنند تا فرصتهای سرمایهگذاری را ارزیابی کنند، میزان ریسک را بررسی کنند و ارزش واقعی شرکتها را بسنجند. از طرفی، در فرایند ادغام و خرید شرکتها هم تحلیل مالی نقش تعیینکننده دارد؛ چون در محاسبه ارزش کسبوکارها و ارزیابی ریسکهای احتمالی میتواند مؤثر باشد.
شغل تحلیلگر مالی چیست ؟
تحلیلگر مالی با جمعآوری اطلاعات و ارزیابی اطلاعات مالی و اقتصادی، عملکرد سرمایهگذاری شرکت را پیشبینی و رسیدگی میکند و به تحلیل مالی صورتهای مالی میپردازد. او عملکرد سهام، اوراق قرضه و موارد مشابه را بررسی میکند و سپس در گزارش تجزیه و تحلیل صورتهای مالی، نتایج را به سهامداران ارائه میدهد. به این ترتیب، تحلیلگر مالی در نقش کسی ظاهر میشود که بین دادههای خام و تصمیمگیریهای آگاهانه پل میزند.
ابزارهای تجزیه و تحلیل مالی
✅ ابزارهای تحلیلی در تحلیل مالی
- تحلیل افقی : مقایسه چند سال داده مالی و تعیین نرخ رشد
- تحلیل عمودی : بررسی درصدی اقلام صورتهای مالی نسبت به ارزش پایه
✅ ابزارهای پشتیبان در تجزیه و تحلیل مالی
- نرمافزارهای تخصصی : برای جمعآوری، سازماندهی و تجزیه و تحلیل دادههای مالی
- ابزارهای آنلاین : برای دسترسی سرمایهگذاران و افراد عادی به اطلاعات و بینشهای مالی
مزایای تجزیه و تحلیل مالی
1️⃣ کاهش ریسک : با شناسایی و ارزیابی ریسکهای مرتبط با سرمایهگذاری، تامین مالی و مدیریت منابع
2️⃣ افزایش بازده : با شناسایی فرصتهای سرمایهگذاری و کمک به افزایش بازده
3️⃣ بهبود تصمیمگیری : با کمک به تصمیمگیری آگاهانهتر در سرمایهگذاری، تامین مالی و مدیریت منابع
4️⃣ ارزیابی عملکرد : با امکان بررسی عملکرد شرکت، پروژه یا سرمایهگذاری در طول زمان
آموزش تجزیه و تحلیل صورت های مالی
مرحله اول : صورتهای مالی ۳ تا ۵ سال اخیر شامل ترازنامهها، صورتحساب جریان نقدی، صورتحساب درآمد، و صورتحساب حقوق صاحبان سهام را جمعآوری کنید.
مرحله دوم : صورتها را تجزیه و تحلیل کنید و تغییرات بزرگ را از یک سال به سال بعد پیدا کنید؛ بررسی کنید آیا درآمدها جهشی بزرگ یا کاهش بزرگ داشتهاند، آیا داراییهای ثابت یا داراییهای کل افزایش یا کاهش داشتهاند، و به دنبال فعالیتهای مشکوک باشید.
مرحله سوم : گزارشهای صورتهای مالی را مرور کنید چون ممکن است حاوی اطلاعات مهم برای تحلیل باشند.
مرحله چهارم : ترازنامه را بررسی کنید تا تغییرات بزرگ در داراییها، بدهیها یا حقوق صاحبان سهام مشخص شود.
مرحله پنجم : صورت درآمد را بررسی کنید تا روندها در طول زمان شناسایی شوند.
مرحله ششم : صورت حقوق صاحبان سهام را ارزیابی کنید و بررسی کنید سهام جدید صادر شده یا سهمها خریداری شدهاند و درآمدهای انباشته در حال افزایش یا کاهش است.
مرحله هفتم : صورتحساب جریان نقدی شرکت را تجزیه و تحلیل کنید.
مرحله هشتم : نسبتهای مالی را محاسبه کنید.
مرحله نهم : دادههای اصلی شرکت را جمعآوری کنید.
مرحله دهم : اطلاعات بازار کسبوکار مانند قیمت سهام و نسبت قیمت به درآمد را بررسی کنید.
مرحله یازدهم : پرداخت سود سهام را چک کنید و نسبت پرداخت سود سهام را بسنجید.
مرحله دوازدهم : تمام اطلاعات ایجادشده را ارزیابی کنید تا تجزیه و تحلیل صورتهای مالی کسبوکار انجام شود.
در پایان این مسیر اشاره شده که مراحل دیگری هم میتواند وجود داشته باشد، اما همین مراحل کمک میکند درک عمیقتری از مفهوم اعداد شرکت و نحوه اثرگذاری آنها بر عملکرد و رشد شرکت بهدست آید.
اهمیت نرم افزار حسابداری در تحلیل مالی
نرمافزارهای حسابداری به کارشناسان حسابداری کمک میکنند اطلاعات مالی را با سرعت و دقت بیشتری تهیه، تنظیم و تحلیل کنند. دلیل این تأکید، افزایش حجم دادههای مالی و نیاز به مدیریت حرفهایتر اطلاعات است. وقتی دادهها زیاد میشوند، مدیران مجبور میشوند از نرمافزارهای حسابداری استفاده کنند تا اطلاعات بهتر مدیریت و طبقهبندی شود.
جمع بندی
تحلیل مالی به عنوان سنگ بنای تصمیمگیری هوشمندانهتر و استراتژیکتر بر اساس دادههای مالی معرفی میشود. تحلیلگران از دادهها برای کشف روندها، درک رشد، جستجوی حوزههای ریسک و حمایت از تصمیمگیریها استفاده میکنند. تجزیه و تحلیل مالی میتواند شامل بررسی تغییرات صورتهای مالی، محاسبه نسبتهای مالی یا بررسی واریانسهای عملیاتی باشد.تحلیل مالی یک ابزار قدرتمند برای مدیریت کسبوکارها و سرمایهگذاریها است و با ارائه اطلاعات دقیق و جامع، به تصمیمگیریهای آگاهانه و کاهش ریسکهای مالی کمک میکند.
سوالات متداول
تحلیل مالی از چه جهت مفید است ؟
هدف تحلیل مالی این است که بررسی کند آیا یک واحد تجاری به اندازهای سودآور هست که بتواند سرمایهگذاری پولی را تضمین کند و همچنین برای ارزیابی روندهای اقتصادی، تنظیم سیاستهای مالی، ایجاد برنامههای بلندمدت و شناسایی پروژهها یا شرکتهای سرمایهگذاری به کار میرود.
تجزیه و تحلیل صورتهای مالی چگونه انجام میشود ؟
تجزیه و تحلیل مالی میتواند در امور مالی شرکت و سرمایهگذاری انجام شود. تحلیلگر صورتهای مالی شرکت شامل صورت سود و زیان، ترازنامه و صورت جریان نقدی را بررسی میکند و یکی از روشهای رایج، محاسبه نسبتها برای مقایسه با سایر شرکتها یا عملکرد تاریخی شرکت است.
هدف از تجزیه و تحلیل صورت های مالی چیست ؟
هدف اصلی، بررسی وضعیت مالی و عملکرد شرکت در طول زمان است تا نقاط قوت و ضعف شناسایی شود و توانایی بازپرداخت بدهیها، روند سودآوری، نقدینگی و جریان وجوه نقد و همچنین مقایسه با رقبا امکانپذیر شود.
تحلیل افقی و تحلیل عمودی چه تفاوتی دارند ؟
در تحلیل افقی، دادههای چند سال با هم مقایسه میشوند و نرخ رشد یا کاهش مشخص میشود. در تحلیل عمودی، اقلام صورت مالی به صورت درصدی نسبت به یک ارزش پایه محاسبه و مقایسه میشوند.
شغل تحلیلگر مالی چیست ؟
تحلیلگر مالی با جمعآوری و ارزیابی اطلاعات مالی و اقتصادی، عملکرد سرمایهگذاری شرکت را پیشبینی میکند، سهام و اوراق را بررسی میکند و گزارش تجزیه و تحلیل صورتهای مالی را به سهامداران ارائه میدهد.
دیدگاهتان را بنویسید