الگوی فروش ارز در سامانه مودیان
تعریف و جایگاه الگوی فروش ارز
الگوی فروش ارز که بهعنوان الگوی شماره ۲ شناخته میشود، یکی از الگوهای اختصاصی سامانه مودیان است که ویژه واحدهای صرافی و اشخاص دارای مجوز رسمی از بانک مرکزی برای خرید و فروش ارز طراحی شده است. هدف از این الگو، ایجاد یک چارچوب استاندارد برای ثبت، محاسبه و ارسال صورتحساب معاملات ارزی (اسکناس و حواله) به سامانه مودیان است تا ضمن شفافسازی فرایندها، امکان محاسبه صحیح مالیات بر ارزش افزوده و سایر وجوه قانونی فراهم شود.
بر اساس مقررات سازمان امور مالیاتی، این الگو فقط در معاملات ارزی داخلی مورد استفاده قرار میگیرد و برای مبادلات ارزی مرتبط با صادرات یا واردات کالا و خدمات که مشمول الگوهای دیگر هستند، کاربرد ندارد.
کاربرد الگوی فروش ارز و تمایز آن با سایر الگوهای مشابه
برای درک دقیقتر، باید تفاوت الگوی فروش ارز با «الگوی صادرات» و «فروش ارزی» روشن شود:
1️⃣ الگوی صادرات: برای فروش کالا یا خدمات به خارج از کشور که از طریق گمرک خروج یافته و دارای برگ کوتاژ است، استفاده میشود.
2️⃣ الگوی فروش ارز: ویژه فروش ارز در صرافیها بوده و فقط افرادی که مجوز بانک مرکزی دارند میتوانند از آن بهره ببرند.
3️⃣ فروش ارزی (غیرالگو): یک روش ارسال صورتحساب برای فروش داخلی بهصورت ارزی است که با زدن گزینه «فروش ارزی» در زمان صدور صورتحساب انجام میشود، اما الگوی مجزا محسوب نمیگردد.
این تمایز باعث میشود که استفادهکنندگان از هر الگو، صرفاً در محدوده کاربرد قانونی آن فعالیت کنند.
الزامات قانونی و شناسههای مجاز کالا/خدمت در الگوی فروش ارز
بر اساس آخرین بخشنامههای سازمان امور مالیاتی، هنگام صدور صورتحساب با الگوی فروش ارز ، فقط استفاده از شناسههای کالا/خدمت زیر مجاز است:
1️⃣ خدمت فروش ارز به صورت اسکناس
2️⃣ خدمت فروش ارز به صورت حواله
3️⃣ خدمت کارسازی حوالههای ارزی
این شناسهها در سامانه دریافت شناسه کالا/خدمت به نشانی stuffid.tax.gov.ir بارگذاری شده و باید دقیقاً مطابق با عنوان مصوب انتخاب شوند. . این محدودیت به این دلیل اعمال شده که هر نوع خدمت یا کالای ارزی، با کد یکتا در سامانه ثبت و قابلیت پیگیری قانونی داشته باشد، استفاده از شناسه غیرمجاز یا اشتباه، موجب رد صورتحساب یا تعلق جرایم قانونی خواهد شد.
نحوه ثبت اطلاعات خریدار در صورتحساب الگوی فروش ارز
اطلاعات هویتی خریدار باید بر اساس نوع شخص و تابعیت بهصورت دقیق ثبت شود:
1️⃣ شخص حقیقی ایرانی: شماره ملی باید در فیلد مربوط وارد شود
2️⃣ شخص حقیقی تبعه غیرایرانی: ثبت کد فراگیر اتباع غیرایرانی الزامی است و در صورت فقدان آن، باید شماره گذرنامه درج شود.
3️⃣ شخص حقوقی یا مشارکت مدنی: شماره اقتصادی خریدار در این بخش درج میگردد.
این الزام بهمنظور اطمینان از شفافیت اطلاعات و قابلیت رهگیری تراکنشهای ارزی در سیستمهای مالیاتی پیشبینی شده است.
اطلاعات مالی و الزامات تکمیل فیلدهای صدور صورتحساب فروش ارز در سامانه مودیان
در الگوی فروش ارز، برخی فیلدها اجباری و برخی اختیاری هستند، اما فیلدهای کلیدی که حتماً باید تکمیل شوند عبارتند از:
1️⃣ میزان ارز: مقدار دقیق ارزی که فروخته میشود.
2️⃣ نوع ارز: مانند دلار، یورو یا سایر ارزهای معتبر.
3️⃣ نرخ برابری ارز با ریال: نرخ فروش ارز بر اساس نرخ اعلامی بانک مرکزی در تاریخ صدور صورتحساب.
4️⃣ کارمزد فروش ارز / تفاوت نرخ خرید و فروش ارز: عددی بزرگتر از صفر که مبنای محاسبه مالیات بر ارزش افزوده است.
روش تسویه باید نقدی باشد و امکان درج شرایط نسیه وجود ندارد.
ثبت نام دوره رایگان مالیاتی
مأخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده در الگوی فروش ارز
مبنای محاسبه مالیات بر ارزش افزوده در معاملات ارزی
در نظام مالیاتی، آنچه برای تعیین مبلغ مالیات بر ارزش افزوده در خرید و فروش ارز اهمیت دارد، سود خالص یا کارمزدی است که معاملهگر دریافت میکند، نه کل ارزش معامله. این موضوع باعث میشود بار مالیاتی دقیقاً متناسب با منفعت واقعی کسبوکارهای ارزی باشد و از تحمیل مالیات اضافه بر گردش مالی صرف جلوگیری شود.
1️⃣ حالت اول – فروش اسکناس یا حواله ارزی
در این نوع معاملات، تنها اختلاف بین قیمت خرید و قیمت فروش ارز به عنوان پایه محاسبه مالیات در نظر گرفته میشود. این اختلاف ضرب در مقدار ارزی که معامله شده، مأخذ مالیات را مشخص میکند.
فرمول محاسبه:
مأخذ مالیات = مقدار ارز معاملهشده × (قیمت فروش − قیمت خرید)
2️⃣ حالت دوم – خدمات کارسازی حوالههای ارزی
وقتی صرافی یا واحد ارزی بابت انتقال یا کارسازی حواله ارزی مبلغی را بهعنوان کارمزد دریافت میکند، کل مبلغ کارمزد بدون کسر هیچ هزینهای، مشمول مالیات بر ارزش افزوده میشود.
فرمول محاسبه:
مأخذ مالیات = کارمزد دریافتشده (بهطور کامل)
در هر دو حالت، مبلغ مالیات بر ارزش افزوده که از این محاسبات بهدست میآید، باید به صورت ریالی به جمع نهایی صورتحساب افزوده و در سامانه مودیان ثبت گردد.
جدول کامل شناسههای مجاز و مبنای مالیات در الگوی فروش ارز برای صرافیها
| شناسه کالا/خدمت | عنوان خدمت | کاربرد اصلی | مبنای مالیات بر ارزش افزوده |
|---|---|---|---|
| شناسه «خدمت فروش ارز به صورت اسکناس» | فروش اسکناس ارز فیزیکی (دلار، یورو، …) | ثبت معاملات فروش اسکناس در صرافیها | مابهالتفاوت نرخ خرید و فروش ارز(سود خالص معامله) |
| شناسه «خدمت فروش ارز به صورت حواله» | انتقال وجه به حساب مقصد خارج از کشور | ثبت معاملات حواله ارزی | مابهالتفاوت نرخ خرید و فروش ارز(سود خالص معامله) |
| شناسه «خدمت کارسازی حوالههای ارزی» | خدمات انتقال یا مدیریت حوالههای ارزی | ثبت کارمزد کارسازی حواله در ردیف جداگانه | کل مبلغ کارمزد دریافتی |
روش محاسبه مالیات و مبالغ قبل و بعد از تخفیف در الگوی فروش ارز سامانه مودیان
در فرآیند صدور صورتحساب با الگوی فروش ارز در سامانه مودیان، لازم است مبالغ اصلی پیش از اعمال تخفیف، پس از تخفیف و مجموع نهایی به صورت استاندارد محاسبه شوند. این استانداردسازی باعث میشود که تمامی معاملات ارزی در سامانه، از یک فرمول واحد تبعیت کنند و شفافیت کامل برقرار باشد.
✅ فرمولها:
1️⃣ مبلغ قبل از تخفیف (Es): میزان ارز × نرخ برابری ارز با ریال
این عدد نشاندهنده ارزش کل معامله پیش از هرگونه کاهش قیمت یا تخفیف است.
2️⃣ مبلغ بعد از تخفیف (Is): (تفاوت نرخ خرید و فروش × میزان ارز) – مبلغ تخفیف
این فرمول سود واقعی پس از تخفیف را مشخص میکند.
3️⃣ مبلغ کل کالا/خدمت (Os): مبلغ قبل از تخفیف + مالیات بر ارزش افزوده + سایر مالیات و عوارض + سایر وجوه قانونی
این مجموع، همان مبلغی است که در نهایت در صورتحساب درج میشود.
نکته: افزودن این مرحلهبندی باعث میشود مأموران مالیاتی، حسابداران و صرافیها برداشت یکسانی از نحوه محاسبه داشته باشند.
نمونه محاسبه صورتحساب فروش ارز بر اساس اطلاعیه شماره ۵۰ سامانه مودیان
فرض: یک صرافی، ۱۰۰ واحد ارز بهصورت حواله با نرخ خرید ۴۹,۰۰۰ ریال و نرخ فروش ۵۰,۰۰۰ ریال میفروشد. همچنین هزینه کارسازی حواله برای هر واحد ارز، ۵,۰۰۰ ریال است. در این معامله هیچ تخفیفی لحاظ نشده است.
1️⃣ مرحله اول – فروش ارز به صورت حواله:
مبلغ قبل از تخفیف = ۱۰۰ × ۵۰,۰۰۰ = ۵,۰۰۰,۰۰۰ ریال
مأخذ مالیات = ۱۰۰ × (۵۰,۰۰۰ – ۴۹,۰۰۰) = ۱۰۰,۰۰۰ ریال
مالیات بر ارزش افزوده (۱۰٪) = ۱۰,۰۰۰ ریال
مبلغ کل قابل پرداخت = ۵,۰۰۰,۰۰۰ + ۱۰,۰۰۰ = ۵,۰۱۰,۰۰۰ ریال
2️⃣ مرحله دوم – کارسازی حوالههای ارزی:
مبلغ قبل از تخفیف = ۱۰۰ × ۵,۰۰۰ = ۵۰۰,۰۰۰ ریال
مأخذ مالیات = ۵۰۰,۰۰۰ ریال
مالیات بر ارزش افزوده (۱۰٪) = ۵۰,۰۰۰ ریال
مبلغ کل قابل پرداخت = ۵۰۰,۰۰۰ + ۵۰,۰۰۰ = ۵۵۰,۰۰۰ ریال
آخرین تغییرات و اصلاحات الگوی فروش ارز بر اساس اطلاعیههای رسمی
اصلاحات اعلامشده در اطلاعیه شماره ۵۰ (مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۰۷) شامل:
حذف فیلد «تفاوت نرخ خرید و فروش ارز/کارمزد فروش ارز» و جایگزینی آن با فیلدهای «نرخ خرید ارز» و «مأخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده».
الزام به درج سود حاصل از فروش و کارمزدها به تفکیک هر ردیف خدمت در صورتحساب.
تصریح استفاده از شناسههای مجاز کالا/خدمت مطابق با عناوین مصوب در سامانه stuffid.
بهروزرسانی قواعد محاسباتی و درج آنها در آخرین نسخه «دستورالعمل صدور صورتحساب الکترونیکی» منتشرشده در وبگاه سازمان امور مالیاتی.
این تغییرات از تاریخ ۱۴۰۳/۰۹/۰۷ اجرایی شدهاند و ممکن است در بهروزرسانیهای بعدی سامانه مودیان اصلاح یا تکمیل شوند. بنابراین، ضروری است صرافیها و مؤدیان بهطور مستمر اطلاعیههای جدید سازمان امور مالیاتی را رصد کنند.
اهمیت رعایت دقیق الزامات در صدور صورتحساب الگوی فروش ارز
رعایت کامل الزامات قانونی و فنی در این الگو از چند جهت ضروری است:
1️⃣ جلوگیری از رد شدن صورتحسابها در سامانه مودیان.
2️⃣ پیشگیری از تعلق جرایم مالیاتی ناشی از صدور صورتحساب نادرست.
3️⃣ اطمینان از انطباق با مقررات بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی.
4️⃣ ایجاد شفافیت در مبادلات ارزی و تسهیل فرآیند حسابرسی.
سوالات متداول درباره الگوی فروش ارز در سامانه مودیان
مأخذ مالیات بر ارزش افزوده در فروش ارز چگونه تعیین میشود؟
در فروش اسکناس یا حواله، فقط سود خالص یا کل کارمزد بسته به نوع خدمت مشمول مالیات میشود؛ جزئیات بیشتر در بخش مأخذ محاسبه مالیات در متن مقاله آمده است.
آیا امکان صدور صورتحساب الگوی فروش ارز بهصورت نسیه وجود دارد؟
خیر، طبق مقررات سامانه مودیان، تسویه در این الگو فقط نقدی است و فیلد نسیه همیشه صفر ثبت میشود.
چه زمانی باید شناسه «کارسازی حواله» در صورتحساب درج شود؟
هرگاه خدمت شامل انتقال یا مدیریت حواله ارزی باشد، باید در ردیف جداگانه با شناسه «کارسازی حواله» ثبت شود.
نرخ برابری ارز با ریال در این الگو بر چه اساسی محاسبه میشود؟
این نرخ بر اساس اعلام رسمی بانک مرکزی در تاریخ صدور صورتحساب تعیین و در فاکتور ثبت میشود.
استفاده از شناسه نادرست کالا/خدمت در این الگو چه پیامدی دارد؟
منجر به رد صورتحساب، مغایرت در سامانه مودیان و اعمال جرایم مالیاتی خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید