تفاوت بین پیش پرداخت و علی الحساب

شناخت تفاوت‌های بین پیش پرداخت و علی الحساب برای هر حسابدار و مدیر مالی ضروری است. در ادامه، مهم‌ترین تفاوت‌های این دو مفهوم را به صورت خلاصه بیان می‌کنیم :

✅ زمان پرداخت

• پیش پرداخت : مبلغ پیش پرداخت قبل از انجام تعهد یا ارائه خدمات پرداخت می‌شود.
• علی الحساب : مبلغ علی الحساب پس از انجام بخشی از تعهدات یا ارائه بخشی از خدمات پرداخت می‌شود.

✅ ماهیت مبلغ پرداختی

• پیش پرداخت : ممکن است شامل تمام یا قسمتی از بدهی برای خدمات آینده باشد.
• علی الحساب : مبلغ پرداختی صرفاً به عنوان پرداخت بخشی از تعهدات انجام شده محسوب می‌شود و نمایانگر پرداختی جزئی و تدریجی است.

✅ ثبت حسابداری :

• پیش پرداخت : مبلغ پیش پرداخت به عنوان هزینه‌های جاری و دارایی‌های جاری در ترازنامه ثبت می‌شود.
• علی الحساب : مبلغ علی الحساب در حساب‌های سود و زیان ثبت شده و نمایانگر هزینه‌های مربوط به انجام بخشی از کار است.

✅ مستندسازی

• پیش پرداخت : معمولاً پرداخت بر اساس پیش‌فاکتور صورت می‌گیرد و ثبت آن مستلزم دریافت اسناد مربوط به قراردادهای پیش از انجام تعهد است.
• علی الحساب : برای ثبت این نوع پرداخت، نیازی به پیش‌فاکتور نیست؛ بلکه ثبت آن بر اساس انجام بخشی از کار و توافق میان طرفین انجام می‌شود.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهند که هر دو اصطلاح از لحاظ زمانی، ماهیتی و نحوه ثبت در حسابداری کاملاً متفاوت هستند و اشتباه در تفکیک آن‌ها می‌تواند منجر به ایجاد مشکلات جدی در گزارش‌های مالی و مالیاتی شود.

✅ تعریف قانونی (ماده‌های ۲۸ و ۲۹ محاسبات عمومی) : پیش‌پرداخت، پرداخت از محل اعتبار پیش از انجام تعهد؛ علی‌الحساب، پرداخت به‌منظور ادای قسمتی از تعهد با رعایت مقررات.

✅ مبنای پرداخت : برای پیش‌پرداخت معمولاً پیش‌فاکتور/قرارداد مبناست؛ علی‌الحساب برای ادامه‌ی کار پس از شروع فعالیت و متناسب با کارکرد پرداخت می‌شود.