قانون مالیات بر مهریه 1404
مهریه چیست ؟
مهریه، یکی از ارکان اصلی در عقد نکاح اسلامی محسوب میشود و طبق تعاریف مندرج در متون فقهی و حقوقی، مالی است که مرد در هنگام عقد یا در طول زندگی مشترک، به زن پرداخت میکند یا متعهد به پرداخت آن میشود. در قوانین ایران، مهریه بهعنوان یک حق قانونی و شرعی زن شناخته میشود و زن میتواند در هر زمان، بدون نیاز به اثبات علت خاصی، آن را مطالبه نماید.
و میتواند اشکال مختلفی از داراییها را شامل شود؛ از وجه نقد، سکه طلا و املاک گرفته تا حتی اشیاء قیمتی، کالاها یا خدمات خاص. شرط اصلی آن است که مال مورد نظر باید دارای ارزش مالی و قابلیت تملک توسط زن باشد.معمولاً به دو شکل تعیین میشود: عندالمطالبه و عندالاستطاعه.
در عندالمطالبه : زن میتواند هر زمان که بخواهد، مهریه خود را مطالبه کرده و مرد موظف به پرداخت فوری آن است. در عندالاستطاعه : شرط پرداخت مهریه منوط به توانایی مالی مرد میشود و زن باید استطاعت مالی مرد را در دادگاه اثبات کند. بنابراین نوع تعیین آن میتواند اثر مستقیمی بر فرآیند مطالبه و حقوق اجرایی آن داشته باشد.
در سند رسمی ازدواج، بهعنوان یک بند مستقل قید میشود و امضای طرفین بر آن، آن را تبدیل به یک تعهد رسمی و لازمالاجرا میکند. در صورت عدم پرداخت از سوی مرد، زن میتواند با ارائه دادخواست به مراجع قضایی، تقاضای صدور اجراییه نماید و حتی در صورت لزوم، اقدام به توقیف اموال زوج کند.
قوانین مالیات بر مهریه 1404
بررسی دقیق جزئیات مالیات مهریه مستلزم توجه به مقررات قانون مالیاتهای مستقیم، بهویژه ماده ۱۴۴ این قانون است. طبق این ماده قانونی، مهریه از شمول مالیات خارج شده و در نتیجه، زوجه در هنگام دریافت اعم از وجه نقد، سکه، ملک یا سایر اموال منقول و غیرمنقول، مشمول پرداخت هیچگونه مالیاتی نمیشود. سازمان امور مالیاتی کشور نیز در اطلاعیههای رسمی خود بهطور شفاف اعلام کرده که تاکنون هیچ اصلاحیهای برای لغو این معافیت به تصویب نرسیده است.
در سالهای اخیر و با افزایش میزان مهریهها، بهویژه مهریههای سنگین و غیرمتعارف، گمانهزنیهایی در فضای مجازی در خصوص وضع مالیات بر مهریه مطرح شد. برخی منابع غیررسمی ادعا کرده بودند که مهریههای بالا ممکن است مشمول مالیات شوند. با این حال، سازمان امور مالیاتی با صدور اطلاعیه رسمی، این ادعاها را تکذیب و اعلام کرد که فارغ از نوع و مبلغ مهریه، معافیت مالیاتی مهریه همچنان معتبر است.
نکته قابل توجه دیگر در جزئیات مالیات مهریه، تمایز آن با مالیات ناشی از فروش مهریه است. یعنی اگر زوجه مهریه خود را بهصورت سکه طلا دریافت کند، تا زمانی که اقدام به فروش آن نکند، مشمول مالیات نخواهد بود. اما چنانچه سکهها را بفروشد، سود حاصل از فروش مشمول مالیات بر درآمد خواهد شد. این نکته تفاوت اساسی بین معافیت مهریه بهعنوان یک حق قانونی و درآمد حاصل از فروش آن را مشخص میکند.
قوانین مالیات بر مهریه 1404 :
1️⃣ مهریه تا سقف ۱۴ سکه، معاف از مالیات است.
2️⃣مهریه ۱۵ تا ۱۰۰ سکه، مشمول مالیات به نرخ ۱.۱ درصد است.
3️⃣ مهریه ۱۰۱ تا ۲۰۰ سکه، با نرخ ۲ درصد مشمول مالیات است.
4️⃣ مهریه بالای ۲۰۰ سکه، مشمول مالیات ۱۵ درصدی خواهد شد.
ساختار پلکانی مالیات مهریه بر اساس تعداد سکه
مطابق مفاد طرح پیشنهادی قانون مالیات مهریه 1404 ، میزان مالیات بسته به تعداد سکه بهصورت پلکانی به شرح زیر تعیین میشود :
| تعداد سکه | نرخ مالیات بر مهریه |
|---|---|
| تا ۱۴ سکه | معاف از مالیات |
| ۱۵ تا ۱۰۰ سکه | ۱.۱٪ از ارزش مهریه |
| ۱۰۱ تا ۲۰۰ سکه | ۲٪ از ارزش مهریه |
| بالای ۲۰۰ سکه | ۱۵٪ از ارزش مهریه |
فرمول محاسبه مالیات بر مهریه 1404
مالیات مهریه = 100 ÷ ارزش کل سکه ها × نرخ مالیات
مثال : اگر مهریه ۳۰۰ سکه و قیمت هر سکه ۱۴،۱۵۵،۰۰۰ تومان باشد :
تومان 4.246.500.000 = 300 × 14.155.000
۱۵٪ از این مبلغ = ۶۳۶،۹۷۵،۰۰۰ تومان مالیات
زمان پرداخت مالیات بر مهریه
پرداخت مالیات مهریه در شرایط عادی وجود ندارد، اما در مواردی خاص ممکن است بحث زمان محاسبه یا پرداخت مالیات مطرح شود. بر اساس ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم، مهریه چه بهصورت نقدی و چه بهصورت غیرنقدی، از پرداخت هرگونه مالیات معاف است. بنابراین در لحظهای که مهریه به زن تعلق میگیرد، موضوع مالیات به آن وارد نمیشود. این حکم در مورد هر نوع مهریه اعم از سکه، ملک، خودرو، وجه نقد یا هر دارایی دیگری صادق است.
با این حال، زمان محاسبه مالیات در مواقع خاصی همچون فروش مهریه یا انتقال آن به اشخاص دیگر ممکن است مطرح شود. بهعنوان نمونه، اگر زوجه مهریه خود را که شامل سکه طلا بوده به فروش برساند، در این صورت سود حاصل از فروش ممکن است مشمول مالیات بر درآمد شود. در این حالت، زمان پرداخت مالیات بستگی به زمان فروش دارد، نه زمان دریافت مهریه.
در برخی پروندهها که فوت یکی از طرفین اتفاق میافتد نیز زمان وصول مهریه ممکن است با تغییراتی مواجه شود. در چنین شرایطی، اگر مهریه به وراث منتقل شود، آن زمان است که بحث مالیات بر ارث مطرح میگردد و نه مالیات بر خود مهریه. در نهایت باید توجه داشت که خود دریافت مهریه مشمول مالیات نیست، اما در صورت تبدیل آن به درآمد یا دارایی انتقالی، زمان فروش یا انتقال ممکن است زمان مشمولیت مالیاتی باشد.
ثبت نام دوره رایگان مالیاتی
مالیات بر مهریه بر عهده کیست ؟
مطابق با قوانین فعلی مالیاتی و فقهی کشور، دریافت مهریه بهعنوان یک حق مالی زن از مرد، مشمول مالیات نمیشود و بنابراین، اصولاً پرداخت مالیات بر مهریه نیز بر عهده هیچیک از طرفین نیست. بهطور خاص، ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم، مهریه ثبتشده در اسناد رسمی نکاحیه را از پرداخت مالیات معاف دانسته است. در نتیجه، هیچگونه مالیات مستقیم بر این حق شرعی زن وضع نشده است که بتوان گفت چه کسی باید آن را پرداخت کند.
با این حال، در شرایط خاص، چنانچه مهریه بهصورت دارایی قابل فروش مانند سکه یا ملک به زن داده شود و زن بخواهد آن را بفروشد، مالیات حاصل از فروش (نه مهریه) ممکن است متوجه زن باشد. این موضوع ارتباطی با مالیات مهریه ندارد بلکه مربوط به قوانین مالیات بر درآمد و نقل و انتقال داراییهاست.
در برخی لایحههای پیشنهادی مجلس نیز موضوعاتی مانند پرداخت مالیات مهریه توسط مرد در هنگام ثبت ازدواج مطرح شده بود که در مرحله بررسی باقی مانده و هنوز به قانون تبدیل نشدهاند. بنابراین در عمل، تاکنون هیچ وظیفهای برای پرداخت مالیات مهریه، چه بر عهده زن و چه مرد، قرار داده نشده است و این حق همچنان از مالیات معاف است.
تفاوت مالیات بر مهریه با مالیات سکه
تفاوت میان مالیات مهریه و مالیات سکه، یکی از مسائل کلیدی است که باعث بروز ابهامات زیادی در میان زوجین و حتی برخی مشاوران مالیاتی شده است. مهمترین نکته آن است که مهریه، به خودی خود، چه بهصورت سکه طلا باشد و چه بهصورت اموال یا وجه نقد، بر اساس ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم، معاف از مالیات است. در مقابل، مالیات سکه، موضوعی متفاوت و مستقل از مقوله مهریه محسوب میشود.
مالیات سکه مربوط به خرید و فروش یا نگهداری حجم بالای سکه طلا در معاملات اقتصادی است. بهطور مشخص، در سالهای اخیر، بانک مرکزی هنگام فروش سکه، اطلاعات خریداران را به سازمان امور مالیاتی ارائه کرده و بر این اساس، خریدارانی که در سال تعداد مشخصی سکه دریافت کردهاند، موظف به پرداخت مالیات عملکرد و ارزش افزوده برای آنها شدهاند.
این مالیات، فارغ از قصد خریدار بوده و چه شخص بخواهد سکهها را برای استفاده شخصی یا سرمایهگذاری نگه دارد، مشمول مالیات خواهد بود.در مهریه اما، چنانچه زن در سند رسمی ازدواج، تعداد مشخصی سکه را به عنوان مهریه مطالبه کند، دریافت آن تحت عنوان حقوق شرعی و قانونی محسوب میشود و هیچگونه مالیاتی به آن تعلق نمیگیرد. حتی در صورت وصول، مهریه از شمول مالیات فروش، نقل و انتقال و حتی درآمد نیز معاف است.
با این حال، اگر زن بعد از دریافت مهریه، سکهها را در بازار به فروش برساند و سود قابلتوجهی کسب کند، این درآمد میتواند مشمول مالیات بر درآمد شود.بنابراین، تفاوت اصلی در ماهیت دریافت است؛ مالیات مهریه وجود ندارد، اما مالیات سکه به دلیل ماهیت اقتصادی و معاملاتی آن اعمال میشود، نه به دلیل استفاده آن در قالب مهریه.
وضعیت قانونی مهریه های غیرنقدی
در ساختار حقوقی ایران، مهریه میتواند به هر نوع دارایی یا خدمت مالی تبدیل شود، مشروط بر آنکه مالیت داشته باشد و امکان تملک آن از سوی زن وجود داشته باشد. به همین دلیل، مهریههای غیرنقدی همچون ملک، زمین، خودرو، طلاجات خاص، سهام، یا حتی اقلام فرهنگی و هنری در عرف و قانون قابلقبول هستند و اعتبار کامل دارند. ثبت این نوع مهریهها در سند رسمی ازدواج، آنها را از نظر قانونی لازمالاجرا میسازد.
از منظر مالیاتی، نکته مهم درباره مهریههای غیرنقدی آن است که اصل مهریه طبق ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم از مالیات معاف است. اما در صورتی که مهریه شامل ملک، خودرو یا اموال غیرمنقول باشد، در هنگام انتقال سند به نام زوجه، ممکن است هزینههایی نظیر مالیات نقل و انتقال یا عوارض شهرداری مطرح شود. در این حالت، بار مالیاتی مربوط به نقل و انتقال دارایی است، نه خود مهریه.
قضات دادگاه خانواده معمولاً در احکام صادره، انتقال قانونی مهریه غیرنقدی را نیز در قالب بندهای حکم تصریح میکنند. اگر مرد از انتقال ملک یا دارایی مذکور در مهریه خودداری کند، زن میتواند با مراجعه به اجرای احکام و طی فرآیند قانونی، سند آن را به نام خود منتقل کند. در این روند، سازمان ثبت اسناد موظف به همکاری است.
بنابراین، وضعیت قانونی مهریههای غیرنقدی کاملاً پذیرفته شده است و از نظر قابلیت اجرا، تفاوتی با مهریه نقدی ندارد. تنها تفاوت در نوع الزام مالیاتی هنگام نقل و انتقال فیزیکی داراییهاست، نه در ماهیت مالیاتی مهریه به عنوان یک حق قانونی.
قانون مالیات بر مهریه 1404 در صورت فوت زن یا شوهر
مرگ یکی از زوجین ممکن است تأثیراتی در فرآیند وصول مهریه داشته باشد، اما این موضوع بهطور مستقیم باعث تغییر در وضعیت معافیت مالیاتی مهریه نمیشود. بر اساس قوانین فعلی، مهریه از مالیات معاف است و در صورت فوت زن، مهریه تبدیل به بخشی از ترکه او میشود که ورثه میتوانند آن را از شوهر یا ورثه او مطالبه کنند. در این حالت، نه زن در زمان دریافت مهریه، و نه ورثه او، مشمول مالیات مهریه نخواهند شد.
از سوی دیگر، اگر مرد قبل از پرداخت مهریه فوت کند، زن میتواند طلب خود را بهعنوان یک طلب ممتاز از ماترک متوفی مطالبه نماید. قانون مدنی ایران در این خصوص صراحت دارد که مهریه زن بر طلب سایر دیون مقدم است، حتی در تقسیم ترکه. در فرآیند تقسیم ارث، مهریه در کنار دیون دیگر متوفی محاسبه شده و ابتدا تسویه میشود، سپس باقیمانده ترکه بین وراث تقسیم میشود.
اما نکته مهم مالیاتی آن است که پرداخت مهریه از ماترک مرد نیز مشمول مالیات نیست. البته در صورت فوت زن و انتقال دارایی دریافتشده از مهریه به ورثه، ممکن است مالیات بر ارث مطرح شود، ولی این مربوط به ارث است، نه مهریه. سازمان امور مالیاتی تاکنون هیچ دستورالعملی در خصوص مشمولیت مهریه به مالیات بر درآمد یا ارث صادر نکرده است.
بنابراین، در هر دو حالت فوت زن یا شوهر، اصل مهریه همچنان از مالیات معاف است و تنها در صورت انتقال یا فروش آن، موضوع مالیات بر ارث یا انتقال دارایی میتواند مطرح شود.
حق ثبت مهریه چیست ؟
حق ثبت مهریه، مفهومی است که در هنگام تنظیم سند ازدواج در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق مطرح میشود. طبق قانون، هنگام ثبت ازدواج رسمی، مهریه تعیینشده توسط زوجین در سند ازدواج قید میشود و این سند دارای اعتبار رسمی و قضایی است. هزینهای که بابت ثبت این تعهد مالی دریافت میشود، «حق ثبت مهریه» نام دارد.حق ثبت مهریه برخلاف تصور عمومی، نوعی مالیات نیست، بلکه بخشی از هزینههای رسمی و اداری ثبت ازدواج است.
این هزینه بهصورت درصدی از میزان مهریه تعیین میشود. بر اساس بخشنامههای سازمان ثبت اسناد، اگر مهریه تعیینشده از یک سقف مشخص (مثلاً ۱۱۰ سکه بهار آزادی) فراتر رود، درصد بیشتری بهعنوان حق ثبت اخذ میشود. این موضوع در راستای قانون حمایت از خانواده و کاهش انگیزه برای ثبت مهریههای سنگین مطرح شده است.حق ثبت مهریه به حساب خزانه دولت واریز میشود و هدف آن، نظمدهی به مهریههای سنگین و غیرمنطقی است.
این مبلغ بر اساس نرخ رسمی و بخشنامههای سازمان ثبت در دفاتر ازدواج و طلاق محاسبه میشود و متغیر است.در نهایت، ثبت مهریه در سند رسمی ازدواج و پرداخت حق ثبت، موجب میشود که مهریه قابل اجرا از طریق اجرای ثبت باشد، بدون نیاز به مراجعه به دادگاه. در نتیجه، پرداخت این هزینه، مزایای حقوقی مهمی برای زن در پی دارد و به عنوان یک تضمین رسمی در دعاوی احتمالی آینده شناخته میشود.
قانون مهریه ۱۴ سکه چیست ؟
قانون مهریه ۱۴ سکه یکی از موضوعات بحثبرانگیز در سالهای اخیر بوده است. در واقع، این عنوان به بخشی از قانون حمایت خانواده بازمیگردد که در سال ۱۳۹۱ تصویب شد و طبق آن، چنانچه مرد تا سقف ۱۱۰ سکه مهریه پرداخت نکند، زن میتواند از طریق اجرای احکام، وصول آن را مطالبه نماید. اما اگر زن مهریهای بیش از این مقدار مطالبه کند، بار اثبات توانایی مالی مرد بر عهده زن قرار میگیرد.
اصطلاح «قانون مهریه ۱۴ سکه» در افکار عمومی به این صورت رایج شده که گویا مرد تنها موظف به پرداخت ۱۴ سکه از کل مهریه است و مابقی آن شامل مسئولیت نیست. اما واقعیت این است که چنین عددی در قانون وجود ندارد. قانون مذکور در واقع درباره سقف ۱۱۰ سکه صحبت میکند، نه ۱۴ سکه. ولی بهدلیل برخی آرای قضایی یا فشار اجتماعی، برخی دادگاهها نسبت به پرداخت بیش از ۱۴ سکه سختگیری کمتری دارند، مخصوصاً در پروندههای اعسار یا مطالبه مهریه.
در این موارد، اگر مرد مدعی اعسار از پرداخت مهریه بیش از ۱۴ سکه باشد، میتواند با ارائه دادخواست اعسار و مستندات مالی، درخواست تقسیط مهریه را مطرح کند. البته زوجه نیز میتواند ادلهای مبنی بر تمکن مالی زوج ارائه دهد.در نتیجه، اصطلاح «قانون مهریه ۱۴ سکه» بیشتر ناشی از عرف قضایی یا سوءبرداشت از قانون حمایت خانواده است. اصل قانونی به ۱۱۰ سکه اشاره دارد و بهطور رسمی محدودیت خاصی برای ۱۴ سکه وجود ندارد. با این حال، برخی قضات بر اساس شرایط پرونده، پرداخت کمتر از مهریه کامل را تأیید میکنند.
جمعبندی :
در مجموع، مهریه بهعنوان یک حق قانونی، شرعی و مالی برای زن در ازدواج محسوب میشود که در قوانین کشور نیز بهصراحت به آن توجه شده است. این حق میتواند شامل وجه نقد، سکه طلا، ملک، خدمات یا هر دارایی با ارزش مالی باشد و از لحظه عقد نکاح، برای زن تثبیت میشود. مهریه میتواند عندالمطالبه یا عندالاستطاعه باشد و ثبت رسمی آن در سند ازدواج، امکان پیگیری و مطالبه قضایی آن را فراهم میکند.
از منظر مالیاتی، بر اساس ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم، مهریه بهطور کامل از مالیات معاف است و این معافیت شامل مهریههای نقدی و غیرنقدی میشود. همچنین هیچگونه مالیاتی تحت عنوان مالیات مهریه از طرفین دریافت نمیشود، مگر در شرایط خاص مانند فروش دارایی یا نقل و انتقال رسمی اموال غیرمنقول.
برخی شبهات در خصوص مالیات مهریه، مانند لایحه اخذ مالیات از مهریههای بالای ۵۰۰ سکه یا پرداخت حق ثبت مهریه، نباید با مالیات اشتباه گرفته شود. این موارد یا اجرایی نشدهاند یا مربوط به هزینههای ثبتی هستند، نه مالیات به معنای دقیق مالیاتی.
در نهایت، دریافت مشاوره حقوقی و آگاهی از مفاد قانونی مهریه، میتواند از بروز مشکلات حقوقی و مالی در آینده جلوگیری کند. مهریه یک حق اساسی در نظام حقوقی ایران است که همزمان ابعاد فقهی، اجتماعی و مالیاتی دارد و درک درست از قوانین مربوط به آن، شرط اساسی برای تصمیمگیری آگاهانه در ازدواج محسوب میشود.
سوالات متداول مالیات بر مهریه
آیا در حال حاضر مهریه شامل مالیات است ؟
طبق ماده ۱۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم، مهریه از شمول مالیات خارج است و هنگام دریافت مهریه، مالیاتی به زوجه تعلق نمیگیرد.
مالیات بر مهریه بر عهده کیست؟
با توجه به معافیت مهریه، اصولاً مالیات بر مهریه بر عهده هیچیک از طرفین نیست و مالیات مستقیمی برای آن وضع نشده است.
فروش سکههای مهریه مالیات دارد یا نه؟
خود مهریه معاف است؛ اما اگر زوجه سکههای مهریه را بفروشد، سود حاصل از فروش میتواند مشمول مالیات بر درآمد شود.
مهریه غیرنقدی مثل ملک یا خودرو از نظر مالیات بر مهریه چه وضعی دارد؟
اصل مهریه معاف است؛ ولی هنگام انتقال سندِ ملک/خودرو ممکن است هزینههایی مثل مالیات نقلوانتقال یا عوارض مطرح شود (مربوط به انتقال دارایی است، نه مالیات بر مهریه).
اگر زن پس از گرفتن مهریه فوت کند، ورثه او باید مالیات بدهند ؟
بله، در این صورت مهریه بهعنوان ارث محسوب و مشمول مالیات بر ارث میشود.
1 دیدگاه
به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
ممنون از مطالب مفيدي که در اختيار ما گذاشتيد