قوانین و مفاهیم حسابداری شرکت های سهامی
شرکت های سهامی چه نوع شرکتی هستند ؟
شرکتهای سهامی از جمله اشکال اصلی شرکتهای تجاری در نظام حقوقی ایران محسوب میشوند که بر اساس ماده ۱ اصلاحیه قانون تجارت، به شرکتهایی اطلاق میشود که سرمایه آنها به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آنها است. این ویژگی اساسی، شرکتهای سهامی را از سایر شرکتهای تجاری متمایز میسازد. در واقع، هیچیک از شرکا بیش از آنچه در شرکت سرمایهگذاری کردهاند، مسئولیتی در قبال بدهیها و تعهدات نخواهند داشت.
مطابق ماده ۲ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت، شرکتهای سهامی به دو نوع شرکتهای سهامی عام و شرکتهای سهامی خاص تقسیم میشوند. این تقسیمبندی قانونی به دلیل تفاوتهای ماهوی در ساختار تأسیس، نقلوانتقال سهام، نحوه تأمین سرمایه و تشریفات ثبت شرکت در نظام حقوقی ایران، اهمیت زیادی دارد.
در اواخر قرن هجدهم میلادی، شاهد شروع فعالیت واحدهای انتفاعی به صورت موسسات انفرادی یا شرکتهای غیر سهامی با مالکیت چند نفر شریک بودیم. این واحدها با هدف فعال بودن و جریان داشتن سرمایههای نقدی تأسیس شدند تا علاوه بر حفظ سرمایه اشخاص، سودآوری بیشتری ایجاد کنند.
در مقابل، شرکت سهامی با تقسیم سرمایه به سهام، امکان جذب سرمایههای کلان و کاهش ریسک از بین رفتن سرمایه مالکان را بهبود بخشیدهاند. به همین دلیل، شرکت سهامی به عنوان یک واحد تجاری با شخصیت حقوقی مستقل مورد استقبال قرار گرفتند و در طول زمان به یکی از قالبهای اصلی تاسیس شرکتهای بزرگ تجاری تبدیل شدند.
حسابداری شرکت های سهامی
در شرکتهای سهامی، چه از نوع عام و چه خاص، نظام حسابداری بر پایه الزامات قانونی دقیق، ثبت سرمایهگذاریها، سود، زیان و سهام استوار است.در زمان تأسیس، سرمایه شرکت از طریق فروش سهام (در شرکتهای عام) یا آورده مؤسسین (در شرکتهای خاص) تأمین میشود و این سرمایه به صورت ورقه سهم، دارای مبلغ اسمی مساوی، در دفاتر ثبت میگردد.
بر اساس ماده ۶ قانون تجارت، صدور ورقه سهم و گواهی موقت سهام تنها پس از ثبت رسمی شرکت مجاز است.در حوزه حسابداری شرکتهای سهامی، رعایت تقویم آوردههای غیرنقدی، شناسایی سود قابل تقسیم، محاسبه مالیات عملکرد و ارائه ترازنامه و صورت سود و زیان طبق سال مالی الزامی است. طبق ماده ۲۳، مؤسسین باید در خصوص تعهدات مالی پیش از ثبت شرکت پاسخگو باشند.
شرکتهای سهامی موظفاند مجمع عمومی سالانه برگزار کنند و ترازنامه، صورت سود و زیان، گزارش بازرس و هیئت مدیره را ارائه دهند.افزایش یا کاهش سرمایه، توزیع سود، اختصاص سهام ممتاز و حقتقدم خرید سهام از دیگر مواردی است که نیازمند مستندسازی حسابداری دقیق در دفاتر و صورتجلسات مجامع است.
از سوی دیگر، انتقال سهام نیز با ثبت در دفاتر شرکت انجام میشود و موجب تغییر در ترکیب سرمایه خواهد شد. در نهایت، تمام فعالیتهای مالی باید منطبق با اساسنامه، لایحه اصلاحی قانون تجارت و مصوبات مجامع انجام شود.
اصول حسابداری شرکت های سهامی
حسابداری شرکتهای سهامی نقش اساسی در ثبت، تنظیم و کنترل اطلاعات مالی دارد. در این بخش به بررسی اصول و مبانی حسابداری که در ثبت رویدادهای مالی شرکتهای سهامی به کار میرود، پرداخته میشود.
اصول کلی حسابداری در شرکتهای سهامی
1️⃣ اصل تطابق :
درآمد و هزینههای شرکت باید در دوره زمانی مرتبط ثبت شوند تا سود و زیان واقعی بهدرستی منعکس گردد.
2️⃣ اصل احتیاط :
در صورت بروز تردید در ارزیابی داراییها یا بدهیها، از ثبت بیش از حد دارایی و یا کمتر از حد بدهی استفاده میشود تا ریسک گزارشگری نادرست به حداقل برسد.
3️⃣ اصل تداوم فعالیت :
فرض بر این است که شرکت فعالیت خود را به طور مداوم ادامه خواهد داد و قصد تعطیلی ندارد.
4️⃣ اصل تفکیک شخصیت :
امور مالی شرکت از امور شخصی سهامداران کاملاً مجزا نگه داشته میشود.
انواع شرکت های سهامی
شرکتهای سهامی به دو دسته تقسیم میشوند :
1️⃣ شرکت سهامی عام :
شرکتهای سهامی عام به شرکتهایی گفته میشود که بخشی از سرمایه آنها از طریق پذیرهنویسی عمومی و فروش سهام به مردم تأمین میشود. مطابق ماده ۴ اصلاحیه قانون تجارت، عبارت «سهامی عام» باید در کلیه اوراق، آگهیها و اطلاعیههای رسمی شرکت بهطور خوانا درج شود.
برای تشکیل شرکت سهامی عام، طی مراحل متعدد از جمله تأیید اساسنامه، ثبت نزد اداره ثبت شرکتها، تشکیل مجمع عمومی مؤسس و اخذ مجوز پذیرهنویسی ضروری است. طبق ماده ۱۰ و ۱۳ قانون تجارت، اعلامیه پذیرهنویسی باید شامل اطلاعات کامل مانند مشخصات موسسین، سرمایه تعهد شده، موضوع فعالیت شرکت، نام مدیران و شرایط خرید سهام باشد.
2️⃣ شرکت سهامی خاص :
شرکتهای سهامی خاص، نوع دوم از شرکتهای سهامیاند که تمام سرمایه آنها در زمان تأسیس توسط مؤسسان تأمین میشود و هیچگونه پذیرهنویسی عمومی انجام نمیشود. مطابق ماده ۲ اصلاحیه قانون تجارت، این شرکتها مشمول قواعد شرکتهای بازرگانی محسوب میشوند، حتی اگر فعالیت آنها تجاری نباشد.
مطابق ماده ۲۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، برای ثبت شرکت سهامی خاص تنها ارائه اظهارنامه همراه با مدارک زیر کفایت میکند: اساسنامه امضا شده، گواهی بانکی واریز سرمایه، صورتجلسه انتخاب مدیران و بازرسان و اعلام روزنامه رسمی.
ویژگی شرکت های سهامی عام
در این شرکتها، مؤسسان تنها بخشی از سرمایه را تعهد کرده و مابقی از طریق پذیرهنویسی عمومی جذب میشود. طبق مقررات قانون تجارت، حداقل سرمایه اولیه شرکت سهامی عام پنج میلیون ریال است و حداقل پنج شریک برای تأسیس آن نیاز است.
سهام شرکت سهامی عام آزادانه قابل نقل و انتقال است و معمولاً این نوع شرکتها قابلیت عرضه سهام در بازار بورس را دارند. علاوهبراین، این شرکتها مجاز به انتشار اوراق قرضه نیز میباشند. اساسنامه و اعلامیه پذیرهنویسی باید در روزنامه رسمی منتشر شود و فرآیند تأسیس دارای ضوابط و نظارتهای سختگیرانهتری نسبت به نوع خاص آن است. انتخاب اعضای هیأتمدیره حداقل باید شامل پنج نفر باشد که از میان سهامداران برگزیده میشوند.
در مجامع عمومی، کلیه دارندگان سهام دارای حق رأی هستند و تصمیمگیری درباره موارد مهم مانند تغییر در اساسنامه یا انحلال شرکت در اختیار مجمع عمومی فوقالعاده است. همچنین، گزارشهای مالی، ترازنامه و سود و زیان شرکت در مجمع عمومی عادی بررسی و تصویب میشود.
ویژگی شرکت های سهامی خاص
این شرکت ها نیاز به حداقل سه شریک دارد و حداقل سرمایه لازم برای ثبت آن، طبق قانون، یک میلیون ریال است.در شرکت سهامی خاص، نقل و انتقال سهام محدود به موافقت سایر شرکا است و برخلاف سهامی عام، این نوع شرکت قابلیت ورود به بازار سرمایه و بورس را ندارد. همچنین، شرکتهای سهامی خاص مجاز به انتشار اوراق قرضه یا پذیرهنویسی عمومی نیستند و باید در کلیه اوراق رسمی، عبارت «سهامی خاص» را درج نمایند.
مدیران شرکت باید سهام وثیقه داشته باشند و حداقل تعداد اعضای هیأتمدیره سه نفر است. فرآیند ثبت و تأسیس این نوع شرکت سادهتر از شرکت سهامی عام است و معمولاً برای شرکتهای خانوادگی، شرکتهای استارتآپی یا واحدهای خصوصی کوچک استفاده میشود. همچنین، اساسنامه، اظهارنامه، گواهی بانکی پرداخت سرمایه و صورتجلسات انتخاب مدیران از مدارک ضروری ثبت شرکت سهامی خاص است.
ثبت نام دوره رایگان حسابداری
ویژگی های مشترک شرکت های سهامی
شرکتهای سهامی اعم از عام یا خاص، از ویژگیهای مشترکی برخوردارند که مهمترین آنها در سه محور زیر خلاصه میشود :
1️⃣ تقسیم سرمایه به سهام : کل سرمایه شرکت به سهام مساوی تقسیم شده و این سهام میتواند بانام یا بینام باشد.
2️⃣ مسئولیت محدود شرکا : مسئولیت سهامداران فقط تا میزان مبلغ اسمی سهام آنهاست.
3️⃣ حداقل تعداد شرکا : برای تشکیل شرکت سهامی، دستکم سه سهامدار نیاز است که نمیتوانند کمتر از این تعداد باشند.
همچنین، ماده ۲۳ اصلاحیه قانون تجارت مسئولیت تضامنی موسسین شرکت سهامی را در دوره قبل از ثبت رسمی شرکت مطرح میکند. طبق این ماده، چنانچه هر یک از موسسین در فرآیند تأسیس مرتکب خلافی شود، کلیه موسسین نسبت به آن اقدام، مسئولیت تضامنی دارند. در نتیجه، شناخت کامل از تعهدات و سوابق شرکا، پیششرط مهمی برای ورود به فرآیند تأسیس شرکتهای سهامی است.
تفاوت های بین شرکت های سهامی عام و خاص
| مورد مقایسه | شرکت سهامی عام | شرکت سهامی خاص |
|---|---|---|
| تأمین سرمایه | بخشی از طریق پذیرهنویسی عمومی | تماماً توسط موسسین |
| حداقل سرمایه | ۵۰۰ هزار تومان | ۱۰۰ هزار تومان |
| امکان معامله در بورس | بله | خیر |
| انتشار اوراق قرضه | مجاز | غیرمجاز |
| انتقال سهام | آزاد | با موافقت سایر سهامداران |
| الزام به پذیرهنویسی | دارد | ندارد |
| آگهی پذیرهنویسی | الزامی | ممنوع |
این تمایزات ساختاری موجب میشود که شرکتهای سهامی خاص بیشتر برای شرکتهای خانوادگی، استارتآپها یا کسبوکارهای کوچک و متوسط مورد استفاده قرار گیرند؛ در حالی که شرکتهای سهامی عام معمولاً شرکتهای بزرگتر با هدف جذب سرمایه عمومی و فعالیت در سطح ملی و بینالمللی هستند.
انواع شرکت سهامی عام
شرکت سهامی عام در قانون فقط یک نوع شناختهشده دارد، اما در عمل و کاربرد اقتصادی میتوان آن را به انواع زیر تقسیم کرد :
1️⃣ شرکت سهامی عام بورسی : این نوع از شرکتها پس از طی مراحل ثبت نزد سازمان بورس، مجاز به عرضه سهام در بازار سرمایه و بورس اوراق بهادار هستند.
2️⃣ شرکت سهامی عام غیر بورسی : شرکتهایی که گرچه عام هستند، اما هنوز به بازار سرمایه وارد نشدهاند یا سهام آنها در بورس معامله نمیشود.
3️⃣ شرکت سهامی عام دولتی : این شرکتها متعلق به دولت هستند یا دولت بخشی از سهام آنها را در اختیار دارد ولی با ساختار سهامی عام اداره میشوند.
4️⃣ شرکت سهامی عام خصوصی شده : شرکتهایی که قبلاً دولتی بودهاند و در فرآیند خصوصیسازی به سهامی عام تبدیل شده و بخشی از سهام آنها به مردم واگذار شده است.
تمام انواع فوق، از لحاظ ضوابط قانونی مشترک هستند : یعنی قابلیت پذیرهنویسی، انتشار اوراق بهادار، حداقل پنج عضو، سرمایه اولیه پنج میلیون ریال و آزادی انتقال سهام دارند. تفاوت آنها صرفاً در زمینههای کاربردی، سطح شفافیت، مالکیت و جایگاه در بازار است.
انواع شرکت سهامی خاص
در قانون تجارت ایران، شرکت سهامی خاص تنها یک نوع تعریفشده قانونی دارد، اما در عمل و عرف ثبتی و اقتصادی، این نوع شرکتها ممکن است در قالبهای مختلفی فعالیت کنند. از جمله :
1️⃣ شرکت سهامی خاص تولیدی : در حوزه صنایع و تولید کالاهای صنعتی و کشاورزی فعالیت میکند.
2️⃣ شرکت سهامی خاص خدماتی : برای ارائه خدمات مانند مشاوره، پیمانکاری، فناوری اطلاعات یا بازرگانی ایجاد میشود.
3️⃣ شرکت سهامی خاص ساختمانی یا عمرانی : در پروژههای ساختوساز و فعالیتهای پیمانکاری مشارکت دارد.
4️⃣ شرکت سهامی خاص سرمایهگذاری یا هلدینگ خصوصی : برای سرمایهگذاری در سایر شرکتها یا داراییها تشکیل میشود.
تمام این شرکتها، از لحاظ ماهیت قانونی، یکسان بوده و تنها موضوع فعالیت، ترکیب سهامداران و اهداف تجاری آنها با یکدیگر متفاوت است. در همگی، مسئولیت سهامداران محدود به مبلغ اسمی سهام بوده و انتقال سهام تنها با رضایت سایر شرکا انجام میشود. همچنین، امکان انتشار اوراق بهادار یا فعالیت در بورس برای آنها وجود ندارد مگر در صورت تبدیل به شرکت سهامی عام.
انواع سهام در شرکت های سهامی
یکی از مهمترین مباحث در حسابداری شرکتهای سهامی، آشنایی با انواع سهام و نحوه ثبت آنها در دفاتر حسابداری است. انواع سهام به شرح زیر هستند :
1️⃣ سهام با نام
در این نوع سهام، نام سهامدار بر روی برگه سهام درج شده و انتقال سهام مستلزم ثبت رسمی در دفتر سهام شرکت است. حضور سهامدار یا موکل قانونی در زمان انتقال الزامی است.
2️⃣ سهام بی نام
سهام بی نام بر خلاف سهام با نام، فاقد ذکر مشخصات سهامدار است و معمولاً به صورت وجه حامل صادر میشود. انتقال سهام بی نام از طریق قبض انجام میشود و بیشتر در شرکتهای سهامی عام کاربرد دارد.
3️⃣ سهام ممتاز
سهام ممتاز دارای مزایای ویژهای در قالب نرخ سود تعیینشده است. در این نوع سهام، سهامداران علاوه بر دریافت سود به میزان تعیینشده، در صورت وجود سود اضافی ممکن است حق مشارکت در سود داشته باشند.
انواع سهام ممتاز
1️⃣ سهام ممتاز با حق مشارکت در سود اضافی :
ابتدا سود سهام ممتاز طبق نرخ تعیینشده محاسبه شده و سپس سهامداران عادی و ممتاز از سود باقیمانده به نسبت ارزش اسمی سهام شریک میشوند.
2️⃣ سهام ممتاز با حق مشارکت کامل :
در این حالت، سهامداران علاوه بر سود اولیه، از هرگونه سود اضافی بر اساس نرخ معین نیز بهرهمند میشوند.
3️⃣ سهام ممتاز قابل تبدیل :
سهام ممتاز ممکن است با شرایطی قابلیت تبدیل به سهام عادی را داشته باشد. در این تبدیل، تفاوت بین ارزش دفتری و ارزش اسمی سهام ثبت شده و هیچ سود یا زیانی از تبدیل شناسایی نمیشود.
سهام نقدی و غیر نقدی
سهام نقدی، سهامی است که ارزش آن بهصورت نقدی پرداخت شده باشد، در حالی که سهام غیرنقدی از طریق آوردههای غیر نقدی مانند ساختمان، خودرو یا ماشینآلات تأمین میشود.
مزایای شرکت های سهامی
برخی از مزایای مهم شرکت سهامی که همواره در مباحث حسابداری و مدیریت آنها مورد توجه قرار میگیرد عبارتند از :
1️⃣ عدم تاثیر ورود یا خروج یک فرد :
با خروج یا ورود سهامدار جدید، شخصیت حقوقی شرکت تغییر نمیکند و فعالیت آن بدون وقفه ادامه پیدا میکند.
2️⃣ جدایی مالیکت از مدیریت :
سهامداران ممکن است مالکان اصلی شرکت باشند، اما مدیریت شرکت توسط هیئت مدیره انتخاب میشود که امکان استفاده از تخصص مدیریتی را فراهم میکند.
3️⃣ قدرت بالای جذب سرمایه :
تقسیم سرمایه به سهام امکان جذب سرمایههای کلان از طریق افزایش تعداد سهامداران و ورود سهام به بازارهای سرمایه مانند بورس اوراق بهادار را میسر میکند.
4️⃣ سهولت نقل و انتقال سهام :
قابلیت انتقال سهام به راحتی موجب افزایش نقدشوندگی سرمایه و ایجاد انعطاف در مدیریت مالی شرکت میشود.
5️⃣ شخصیت حقوقی مستقل :
شرکتها دارای شخصیت حقوقی مجزا هستند؛ بنابراین در مقابل طلبکاران و در مواقع ورشکستگی، داراییهای شخصی سهامداران مورد استفاده قرار نمیگیرد.
6️⃣ تداوم فعالیت :
به دلیل ساختار سهامی، حتی در صورت تغییرات مدیریتی یا خروج یک یا چند سهامدار، شرکت فعالیت خود را حفظ میکند.
معایب شرکت های سهامی
با وجود مزایای فراوان، شرکتهای سهامی دارای چالشهایی نیز هستند که در برخی موارد باعث افزایش پیچیدگیهای نظارتی میشود :
1️⃣ پیچیدگی مقررات :
شرکتهای سهامی ملزم به رعایت قوانین و مقررات دقیق حسابداری، ثبت دفاتر قانونی و تشکیل مجامع عمومی میباشند. این موضوع میتواند فرآیندهای حسابداری را پیچیده و زمانبر کند.
2️⃣ مالیات مضاعف :
سود حاصل از شرکتهای سهامی ابتدا به عنوان درآمد شخص حقیقی و سپس در هنگام توزیع سود به سهامداران مشمول مالیات میشود.
3️⃣ کنترلهای نظارتی شدید :
به دلیل حساسیت دولت نسبت به شفافیت مالی، شرکتهای سهامی از حسابرسان و ممیزان مالیاتی دقیقی برخوردارند که هرگونه عدم انطباق با استانداردهای حسابداری میتواند منجر به جریمههای سنگین شود.
ارزش گذاری سهام
در حسابداری شرکتهای سهامی، سه نوع ارزشگذاری سهام مد نظر قرار میگیرد:
1️⃣ ارزش اسمی :
مبلغ درج شده بر روی برگه سهام که سرمایه شرکت بر مبنای آن ثبت شده و تغییر نمیکند.
2️⃣ ارزش بازار :
ارزشی که سهام در بازار آزاد بر اساس عرضه و تقاضا پیدا میکند.
3️⃣ ارزش دفتری :
حاصل تقسیم خالص داراییها (حقوق صاحبان سهام) بر تعداد کل سهام شرکت.
ثبت و تنظیم حساب های سهامی
با توجه به تعداد زیاد سهامداران در شرکت سهامی، سیستم ثبت حسابداری به گونهای طراحی میشود که برای هر طبقه سهام یک حساب سرمایه مجزا ایجاد گردد. در صورت صدور بیش از یک نوع سهام (مانند سهام عادی، ممتاز، نقدی یا غیر نقدی)، حسابهای سرمایه مخصوص هر نوع سهام در دفاتر حسابداری ثبت میشوند. همچنین در ثبت حسابداری، تفاوت بین ارزش اسمی سهام و ارزش بازار آن در صورت خرید یا فروش سهام مشخص و ثبت میشود.
صورت های مالی شرکت های سهامی
در حسابداری شرکتهای سهامی، تهیه و تنظیم صورتهای مالی مطابق با استانداردهای حسابداری از اهمیت ویژهای برخوردار است. مهمترین صورتهای مالی عبارتند از :
1️⃣ ترازنامه :
بیانگر وضعیت داراییها، بدهیها و حقوق صاحبان سهام در یک لحظه معین میباشد. فرمول اصلی ترازنامه به صورت:
دارایی = بدهی + حقوق صاحبان سهام
2️⃣ صورت سود و زیان :
عملکرد مالی شرکت را در یک دوره معین (معمولاً یک سال مالی) نشان میدهد و میزان سود یا زیان شرکت را مشخص میکند.
3️⃣ صورت جریان وجوه نقد :
منابع و نحوه استفاده از وجوه نقد در طول یک سال را به تصویر میکشد که برای تحلیل نقدینگی و پویایی مالی شرکت ضروری است.
4️⃣ صورت سود و زیان جامع :
علاوه بر سود یا زیان خالص، سایر اقلام مرتبط با سود و زیان جامع مانند مازاد تجدید ارزیابی و تفاوتهای تسعیر ارز نیز در این صورت مالی ثبت میشوند.
ثبت حسابداری و تحریر دفاتر قانونی
ثبت دقیق حسابداری و تحریر
قانونی در شرکتهای سهامی از الزامات قانونی است که مورد توجه ممیزان مالیاتی قرار میگیرد.
1️⃣ دفاتر حسابداری :
تمامی ثبتهای مالی از جمله صورتهای سود و زیان، ترازنامه، و صورت جریان وجوه نقد در دفاتر قانونی حسابداری شرکت ثبت و به صورت سیستماتیک نگهداری میشود.
2️⃣ پلمپ دفاتر قانونی :
شرکتهای سهامی موظف به پلمپ دفاتر حسابداری جهت تأیید صحت اطلاعات ثبت شده و جلوگیری از دستکاریهای احتمالی میباشند.
3️⃣ نقش نرمافزارهای حسابداری :
به دلیل پیچیدگیهای ثبت حسابداری و تعداد زیاد رویدادهای مالی، استفاده از نرمافزارهای حسابداری پیشرفته در شرکتهای سهامی امری ضروری است. این نرمافزارها امکان ثبت خودکار اطلاعات، تهیه اظهارنامههای مالیاتی و گزارشهای مدیریتی دقیق را فراهم میآورند.
هزینههای تأسیس و هزینههای مرتبط با حسابداری
در فرآیند تأسیس شرکت سهامی، علاوه بر جمعآوری سرمایه، هزینههای متعددی از جمله مخارج حقوقی برای تهیه اساسنامه، هزینه مشاوره، حق الزحمه حسابداری و هزینههای ثبت و مالیاتی وجود دارد.
این هزینهها، اگرچه منجر به جریان نقدی مستقیم نمیشوند، اما به عنوان هزینههای دورهای در حساب سود و زیان منظور شده و طبق استانداردهای حسابداری، باید در اولین دوره فعالیت شرکت به حساب آیند یا در طول حداکثر ۱۰ سال مستهلک شوند.
خدمات مالیاتی و مشاوره در حسابداری شرکت های سهامی
با توجه به حساسیت موضوع مالیات و نظارتهای قانونی، حسابداری شرکتهای سهامی نیازمند دقت بالایی است. برخی از نکات مهم در این زمینه عبارتند از :
1️⃣ اظهارنامه مالیاتی :
شرکتهای سهامی، بهویژه شرکتهای سهامی عام، موظف به ارائه اظهارنامههای مالیاتی دقیق و مطابق با قوانین هستند. مهلتهای قانونی برای ارسال اظهارنامه از یکم الی سی و یکم تیر ماه هر سال تعیین شده است.
2️⃣ مالیات بر درآمد شرکتها :
در شرکتهای سهامی خاص، ۱۰٪ از کل درآمد شرکت به عنوان مالیات کسر میشود.
3️⃣ پرداخت مالیات حقوق :
کلیه شرکتهای سهامی موظفند مالیات بر حقوق کارکنان را بهصورت ماهیانه همراه با لیست بیمه پرداخت نمایند.
4️⃣ استفاده از نرمافزار حسابداری :
استفاده از نرمافزارهای حسابداری پیشرفته در تهیه اظهارنامههای مالیاتی و گزارشهای مالی، امری حیاتی برای جلوگیری از جریمههای ناشی از تغییرات نادرست در صورتهای مالی میباشد.
5️⃣ خدمات مشاوره مالی و مالیاتی :
شرکتهای خدمات حسابداری و مالیاتی با بهرهگیری از کارشناسان مجرب، در تهیه و تنظیم صورتهای مالی، مجامع عمومی و ارسال اظهارنامههای مالیاتی به شرکتهای سهامی یاریرسان هستند.
الزامات قانونی در تأسیس و فعالیت شرکت های سهامی
در فرایند ثبت شرکتهای سهامی، رعایت ضوابط زیر ضروری است :
1️⃣ که بهمدت حداکثر دو سال انتخاب میشوند.
2️⃣ مؤسسان باید اساسنامه شرکت را امضا کرده و سرمایه را تعهد و بخشی را پرداخت کرده باشند.
3️⃣ شرکت سهامی خاص ملزم به ثبت در اداره ثبت شرکتها و ذکر اطلاعات در روزنامه کثیرالانتشار است.
4️⃣ قبل از صدور ورقه سهم، ارائه گواهی موقت سهم پس از ثبت شرکت الزامی است.
5️⃣ نقلوانتقال سهام بانام در دفاتر ثبت سهام باید ثبت و امضا شود.
6️⃣ طبق ماده ۲۰۶ لایحه قانونی، پس از انحلال شرکت، عنوان «در حال تصفیه» باید در کلیه اسناد و اوراق شرکت درج شود.
در صورت تخطی از الزامات، مانند صدور ورقه سهم قبل از ثبت یا عدم ذکر کامل اطلاعات در پذیرهنویسی، مسئولیت مدنی بر عهده موسسین خواهد بود.
کاهش سرمایه و انحلال شرکت
در شرایطی که شرکت با زیانهای وارده یا عدم وصول تعهدات سهامداران مواجه شود، کاهش سرمایه از طریق کاهش مبلغ اسمی سهام یا کاهش تعداد سهام صادره لازم میشود.
1️⃣ کاهش اجباری سرمایه :
بر اثر زیانهای وارده : در صورت رسیدن زیانهای وارده به حداقل ۵۰٪ سرمایه اسمی، هیئت مدیره موظف به تشکیل مجمع عمومی فوق العاده برای تصمیمگیری درباره انحلال یا کاهش سرمایه میباشد.
بر اثر عدم مطالبه به موقع تعهد سهامداران : اگر مطالبات مربوط به تعهد دریافت نشود، هیئت مدیره میبایست مجمع عمومی فوق العاده تشکیل داده و نسبت به تقلیل سرمایه تصمیمگیری نماید.
2️⃣ کاهش اختیاری سرمایه :
شرکتهای سهامی میتوانند به صورت اختیاری نسبت به کاهش سرمایه اقدام کنند به شرطی که حقوق سهامداران لطمهای نبینند. کاهش اختیاری میتواند از طریق کاهش بهای اسمی سهام یا پرداخت مبلغ کاهش یافته به سهامداران انجام گیرد.
انحلال شرکت های سهامی خاص
هرچند شرکتهای سهامی خاص با سرمایه و ساختاری محدودتر تأسیس میشوند، اما همچنان تابع ضوابط دقیق در زمینه انحلال نیز هستند. مطابق ماده ۲۰۱ و ۲۰۶ قانون تجارت، دلایل انحلال شرکتهای سهامی خاص به شرح زیر است :
1️⃣ پایان مدت فعالیت مندرج در اساسنامه
2️⃣ تحقق هدف شرکت یا عدم امکان ادامه فعالیت
3️⃣ تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده با رأی دو سوم اعضا
4️⃣ ورشکستگی شرکت و صدور حکم دادگاه
5️⃣ عدم برگزاری مجامع عمومی طبق قانون
6️⃣ گذشت شش ماه از بلامتصدی ماندن مدیریت شرکت
پس از انحلال شرکت، فرایند تصفیه آغاز شده و باید عبارت “در حال تصفیه” به همراه نام مدیر تصفیه در تمامی مکاتبات رسمی درج شود.
مجامع و جلسات شرکت های سهامی
طبق قانون تجارت، شرکت سهامی موظف به تشکیل مجامع عمومی در طول فعالیت خود هستند که در این مجامع تصمیمات مهمی اتخاذ میشود. این مجامع عبارتند از :
1️⃣ مجمع عمومی موسس :
این مجمع تنها یکبار در طول عمر شرکت برگزار میشود و پس از تأمین سرمایه اولیه توسط موسسین، نحوه تشکیل هیئت مدیره و انتخاب حسابرس قانونی مورد بررسی قرار میگیرد.
2️⃣ مجمع عمومی فوق العاده :
وظایف این مجمع شامل تصمیمگیری در خصوص تغییرات اساسی مانند افزایش یا کاهش سرمایه، تغییر در مفاد اساسنامه و انحلال شرکت میباشد.
برای تشکیل این مجمع، حضور بیش از نصف سهامداران دارای حق رای الزامی است و تصمیمات آن به اکثریت ۳/۲ آرا تصویب میشود.
3️⃣ مجمع عمومی عادی سالیانه :
در پایان هر سال مالی، هیئت مدیره موظف است در مدت زمان معین (حداکثر ۴ ماه پس از پایان سال مالی) سهامداران را جهت شرکت در این مجمع دعوت کند.
در این مجمع گزارشهای حسابرسی و عملکرد هیئت مدیره ارائه شده و تصمیماتی نظیر تقسیم سود، تعیین پاداش مدیران و انتخاب حسابرس سال آینده اتخاذ میشود.
نکته قابل توجه این است که مبلغ پاداش مدیران درشرکت سهامی عام حداکثر ۵٪ و در شرکتهای سهامی خاص حداکثر ۱۰٪ سود پرداختی به سهامداران میباشد.
مقررات مربوط به مجامع عمومی
شرکتهای سهامی موظف به تشکیل سه نوع مجمع هستند :
1️⃣ مجمع عمومی موسس :
برگزاری این مجمع تنها یک بار پس از تأمین سرمایه اولیه توسط موسسین انجام میشود و در آن، اساسنامه شرکت تصویب و هیئت مدیره و حسابرس قانونی تعیین میگردد.
2️⃣ مجمع عمومی فوق العاده :
این مجمع جهت تصمیمگیریهای اساسی مانند افزایش یا کاهش سرمایه، تغییر مفاد اساسنامه و انحلال شرکت تشکیل میشود. حضور بیش از نصف سهامداران دارای حق رای و تصویب تصمیمات به اکثریت ۳/۲ آرا از الزامات آن است.
3️⃣ مجمع عمومی عادی سالیانه :
مجمعی است که در پایان هر سال مالی برگزار شده و در آن گزارشهای حسابرسی، تقسیم سود و انتخاب حسابرس سال آینده مورد بررسی قرار میگیرد.
جداسازی امور مالی از امور شخصی در شرکت های سهامی
اصل تفکیک شخصیت در حسابداری شرکت سهامی باعث میشود که داراییها و بدهیهای شرکت از داراییهای شخصی سهامداران جدا نگه داشته شود. این موضوع در مواقع ورشکستگی یا انحلال شرکت اهمیت ویژهای پیدا میکند، چرا که مسئولیت هر سهامدار محدود به مبلغ اسمی سهام اوست و داراییهای شخصی تحت پوشش قرار نمیگیرند.
چالش های نظارتی و مقرراتی در شرکت های سهامی
پیچیدگیهای قانونی نظیر تشکیل مجامع عمومی، تصویب اساسنامه، انتخاب هیئت مدیره و تهیه اظهارنامههای مالیاتی، از جمله چالشهایی هستند که حسابداران شرکتهای سهامی باید در نظر داشته باشند. رعایت دقیق این مقررات، علاوه بر جلوگیری از جریمههای مالیاتی، اعتماد سهامداران و سرمایهگذاران را نیز افزایش میدهد.
جمع بندی :
در مجموع، شرکتهای سهامی به عنوان واحدهای تجاری بزرگ و پیچیده، نیازمند سیستمهای حسابداری دقیق و شفاف هستند.
- مزایای اصلی شرکتهای سهامی شامل قابلیت جذب سرمایههای کلان، انتقال سهام به آسانی، تداوم فعالیت و مسئولیت محدود سهامداران است.
- اصول حسابداری همچون تطابق، احتیاط، تداوم فعالیت و تفکیک شخصیت از ستونهای اصلی ثبت حسابداری در این شرکتها به شمار میآیند.
- تنوع انواع سهام (سهام با نام، بی نام، ممتاز، نقدی و غیرنقدی) و روشهای ثبت آنها در دفاتر حسابداری، نشان از پیچیدگی و تنوع رویدادهای مالی در شرکتهای سهامی دارد.
- مجامع عمومی (موسس، فوق العاده و عادی) به عنوان نهادهای تصمیمگیرنده در شرکتهای سهامی، از اهمیت ویژهای برخوردارند و نقش کلیدی در تنظیم سیاستهای مالی و مدیریتی شرکت ایفا میکنند.
- هزینههای تأسیس و پرداخت مالیاتها از دیگر جنبههایی هستند که حسابداری شرکتهای سهامی را پیچیده و در عین حال حیاتی میسازد.
با توجه به نکات فوق، استفاده از نرمافزارهای حسابداری پیشرفته و بهرهگیری از خدمات مشاوره مالی و مالیاتی، به عنوان عوامل مهم موفقیت در مدیریت و کنترل مالی شرکتهای سهامی مطرح میشوند. رعایت دقیق استانداردهای حسابداری و قوانین مربوط به تشکیل، ثبت و مدیریت شرکتهای سهامی، زمینهساز شفافیت در گزارشگری مالی و جذب سرمایههای جدید از سوی سهامداران میباشد.
شرکت سهامی خاص چیست و چه تفاوتی با شرکت سهامی عام دارد ؟
شرکت سهامی خاص شرکتی است که تمام سرمایه آن توسط مؤسسین تأمین میشود و سهام آن قابل عرضه عمومی یا در بورس نیست. در مقابل، شرکت سهامی عام بخشی از سرمایه را از طریق فروش سهام به عموم مردم تأمین میکند و سهام آن قابل معامله در بورس است.
حداقل تعداد شرکا برای تشکیل شرکت سهامی خاص چند نفر است ؟
طبق قانون، شرکت سهامی خاص باید حداقل سه سهامدار (شریک) در زمان تأسیس داشته باشد. تعداد میتواند بیشتر شود ولی نباید کمتر از سه نفر باشد.
آیا امکان انتقال سهام در شرکت سهامی خاص بدون موافقت دیگران وجود دارد ؟
خیر. انتقال سهام در شرکت سهامی خاص منوط به موافقت سایر سهامداران و ثبت در دفتر ثبت سهام شرکت است. انتقال بدون این شرایط معتبر نخواهد بود.
شرکت سهامی خاص در چه شرایطی منحل میشود ؟
از جمله دلایل انحلال شرکت سهامی خاص میتوان به انقضای مدت شرکت، انجام کامل موضوع فعالیت، ورشکستگی، تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده یا حکم دادگاه به دلیل عدم فعالیت شرکت اشاره کرد.
انتخاب نام شرکت سهامی باید چه ویژگیهایی داشته باشد ؟
در نام شرکت سهامی خاص باید عبارت “سهامی خاص” و در شرکت سهامی عام عبارت “سهامی عام” قبل یا بعد از نام شرکت بهصورت روشن و خوانا ذکر شود. همچنین نام نباید لاتین یا مغایر با فرهنگ اسلامی باشد.
مسئولیت سهامداران در شرکت سهامی چگونه است ؟
مسئولیت سهامداران در شرکتهای سهامی (عام یا خاص) محدود به مبلغ اسمی سهامی است که خریداری کردهاند. در صورت زیان یا بدهی شرکت، آنها فقط تا سقف سهمشان مسئول هستند.
دیدگاهتان را بنویسید