صفر تا صد ماده ۲۷۲ ق.م.م
ماده 272 قانون مالیات های مستقیم
در سال های اخیر ، سازمان امور مالیاتی کشور با هدف شفاف سازی مالی ، مقابله با فرار مالیاتی و افزایش انضباط مالیاتی ، اجرای دقیق تر صفر تا صد ماده ۲۷۲ ق.م.م را در دستور کار قرار داده است. ماده ۲۷۲ ق.م.م که یکی از ارکان مهم نظارت بر فعالیت های اقتصادی تلقی میشود، از سال ۱۳۹۴ به شکل اصلاح شده در حال اجراست و از سال ۱۴۰۱ به بعد، با بخشنامه ها و اطلاعیه های متعدد ، دامنه مشمولین آن به طور چشمگیری توسعه یافته است.
مطابق با ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم، سازمان امور مالیاتی کشور موظف است تا پایان دی ماه هر سال، فهرستی از اشخاص حقیقی و حقوقی مشمول دریافت خدمات حسابرسی را منتشر کند. این افراد یا شرکت ها، براساس نوع یا حجم فعالیت اقتصادی شان، ملزم به ارائه صورت های مالی حسابرسی شده همراه با اظهارنامه مالیاتی هستند.
براساس متن ماده، عدم ارائه گزارش حسابرسی در مهلت مقرر، منجر به جریمهای معادل ۲۰ درصد مالیات متعلق خواهد شد. در صورت بروز تخلف، تعیین درآمد مشمول مالیات، از طریق رسیدگی مستقیم ادارات مالیاتی انجام میشود .
گروه های مشمول ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم
مطابق بخشنامه ها و اطلاعیه های رسمی منتشر شده تا سال 1405، مشمولین ماده ۲۷۲ ق.م.م به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
1️⃣ شرکت های موضوع بند های (الف) و (د) ماده واحده قانون استفاده از خدمات تخصصی
شامل موارد زیر :
- شرکت های پذیرفته شده در بورس یا متقاضی پذیرش.
- بانک ها، بیمه ها و مؤسسات مالی دولتی و عمومی.
- شرکت ها و نهاد هایی با بیش از ۵۰٪ مالکیت دولتی مستقیم یا غیرمستقیم .
- نهاد های انقلابی از جمله بنیاد شهید و بنیاد مستضعفان .
- شرکت های دولتی موضوع بند های الف و ب ماده ۷ اساسنامه سازمان حسابرسی .
این گروه حتی بدون اعلام سالانه نیز دائماً مشمول ماده ۲۷۲ ق.م.م هستند.
2️⃣ اشخاص حقیقی یا حقوقی بر اساس نوع فعالیت
اگر نوع فعالیت اقتصادی شرکت یا شخص مشمول یکی از دسته های زیر باشد ، مشمول ماده ۲۷۲ خواهد بود:
- دفاتر و نمایندگی شرکت های خارجی ثبت شده در ایران.
- شرکت های سهامی عام و وابسته به آن ها.
- شرکت های سرمایهگذاری (هلدینگ) و شرکت های تابعه و وابسته.
- مؤسسات عمومی غیر دولتی، سازمان ها و شرکت های زیر مجموعه آن ها.
3️⃣ اشخاص حقیقی یا حقوقی بر اساس حجم فعالیت (درآمد یا دارایی)
بر اساس آخرین اظهارنامه تسلیمی، اگر یکی از شرایط زیر برقرار باشد، شرکت مشمول حسابرسی خواهد شد:
- جمع کل درآمد ناخالص (فروش کالا و خدمات) بیش از 500 میلیارد ریال باشد.
- جمع دارایی ها (ستون بدهکار ترازنامه یا صورت وضعیت مالی) بیش از 800 میلیارد ریال باشد.
ثبت نام دوره رایگان مالیاتی
سازمان امور مالیاتی چگونه مشمولان ماده ۲۷۲ را اعلام میکند؟
بر اساس مفاد مطرح شده در ماده ۲۷۲، سازمان امور مالیاتی کشور موظف است تا پایان دی ماه هر سال، گروه یا گروه هایی از اشخاص حقیقی و حقوقی را که بر اساس نوع یا حجم فعالیت مشمول ارائه صورت های مالی حسابرسی شده هستند، مشخص کند. اطلاع رسانی درباره این اشخاص میتواند از طریق روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران، یکی از روزنامه های کثیرالانتشار یا سامانه الکترونیکی مربوط انجام شود.
بنابراین شناسایی اشخاص مشمول در چارچوب اعلام سازمان امور مالیاتی صورت میگیرد. این موضوع باعث میشود بررسی ماده ۲۷۲ قانون مالیاتهای مستقیم فقط به عنوان شخصیت حقیقی یا حقوقی محدود نباشد و نوع فعالیت و حجم فعالیت نیز در تعیین تکلیف اشخاص مورد توجه قرار گیرد.
حد نصاب درآمد و جمع دارایی مشمول حسابرسی ماده ۲۷۲
1️⃣ سال مالی ۱۴۰۲
- حد نصاب درآمد ناخالص: بیش از ۲۰۰ میلیارد ریال (۲۰ میلیارد تومان)
- حد نصاب جمع داراییها: بیش از ۳۵۰ میلیارد ریال (۳۵ میلیارد تومان)
2️⃣ سال مالی ۱۴۰۳
- حد نصاب درآمد ناخالص: بیش از ۳۰۰ میلیارد ریال (۳۰ میلیارد تومان)
- حد نصاب جمع داراییها: بیش از ۵۰۰ میلیارد ریال (۵۰ میلیارد تومان)
3️⃣ سال مالی ۱۴۰۴
- حد نصاب درآمد ناخالص: بیش از ۳۰۰ میلیارد ریال (۳۰ میلیارد تومان)
- حد نصاب جمع داراییها: بیش از ۵۰۰ میلیارد ریال (۵۰ میلیارد تومان)
4️⃣ سال مالی ۱۴۰۵
- حد نصاب درآمد ناخالص: بیش از ۵۰۰ میلیارد ریال (۵۰ میلیارد تومان)
- حد نصاب جمع دارایی ها: بیش از ۸۰۰ میلیارد ریال (۸۰ میلیارد تومان)
- در شرکت های پیمانکاری، دریافتی بابت پیمان های منعقد شده: بیش از ۵۰۰ میلیارد ریال
مهلت ارائه گزارش حسابرسی
اشخاص مشمول باید صورت های مالی حسابرسی شده خود را به همراه اظهارنامه مالیاتی ارائه کنند. با این حال برای گزارش حسابرسی مهلت دیگری نیز در نظر گرفته شده است.
گزارش حسابرسی باید:
🔹همراه با اظهارنامه مالیاتی ارائه شود.
🔹حداکثر ظرف سه ماه پس از پایان مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی به سازمان امور مالیاتی ارائه شود.
بنابراین شخص مشمول باید علاوه بر تهیه صورت های مالی و انجام حسابرسی، مهلت ارائه گزارش را نیز رعایت کند.
جریمه ناشی از عدم اجرای ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم
در صورت عدم ارائه گزارش حسابرسی در مهلت مقرر: جریمهای معادل ۲۰٪ مالیات متعلق برای مودی تعیین خواهد شد. درآمد مشمول مالیات بر اساس بررسی دفاتر و مدارک توسط مأموران مالیاتی محاسبه میشود.
جریمه ماده ۲۷۲ قانون مالیاتهای مستقیم برای مودیانی که در قالب نرخ مقطوع مالیاتی تعیین میشوند، اعمال نمیگردد.
شرایط بخشودگی جرایم ماده 272 قانون مالیات های مستقیم
با اینکه متن ماده اشاره ای به غیرقابل بخشش بودن جرایم ندارد ، بخشودگی این جرایم بر اساس اطلاعیه های سازمان امور مالیاتی امکان پذیر است؛ البته با رعایت شرایط زیر:
1️⃣پرداخت اصل بدهی مالیاتی و جرایم غیرقابل بخشش .
2️⃣ ارائه درخواست بخشودگی مکتوب .
گزارش حسابرسی ماده ۲۷۲ شامل چه مواردی است؟
اشخاص مشمول باید گزارش حسابرسی خود را بر اساس نمونه مورد نظر سازمان امور مالیاتی تهیه کرده و به اداره مالیات ارائه کنند. در این گزارش، برخی اصول و موارد باید رعایت شود؛ از جمله مدارک و اسناد حسابداری بر اساس ضوابط، اصول و استاندارد های حسابداری و همچنین تعیین درآمد مشمول مالیات طبق قانون مربوط.
از آنجا که گزارش حسابرسی در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار میگیرد، رعایت استاندارد های حسابرسی در آن اهمیت دارد. گزارش حسابرسی مبنایی برای بررسی اطلاعات مالی اشخاص مشمول است و اداره مالیات نیز گزارش این شرکت ها را در چارچوب مقررات بررسی میکند.
تفاوت مشمول شدن بر اساس نوع فعالیت و حجم فعالیت
در ماده 272 قانون مالیات های مستقیم، دو مسیر برای قرار گرفتن در گروه اشخاص مشمول دیده میشود. در حالت اول، نوع فعالیت یا ساختار شخص حقوقی معیار است. برای نمونه، شرکت های سهامی عام، هلدینگ ها، شعب شرکت های خارجی و نهاد های عمومی غیردولتی در این دسته قرار میگیرند.
در حالت دوم، میزان فعالیت مالی اهمیت دارد. در این بخش، مبلغ فروش، درآمد خدمات، دریافتی پیمانکاری یا جمع دارایی ها معیار بررسی قرار میگیرد. بنابراین برای بررسی مشمول بودن، نمیتوان تنها به میزان فروش توجه کرد؛ زیرا برخی اشخاص به دلیل نوع فعالیت خود در فهرست مشمولان قرار دارند و برخی دیگر بر اساس حجم فعالیت بررسی میشوند.
الزامات شکلی گزارش حسابرسی مالیاتی
مطابق ماده 272 قانون مالیات های مستقیم، گزارش حسابرسی باید شامل موارد زیر باشد:
1️⃣اظهارنظر نسبت به کفایت اسناد و مدارک حسابداری.
2️⃣تعیین درآمد مشمول مالیات مطابق مقررات مالیاتی.
3️⃣بررسی مالیاتهای تکلیفی.
4️⃣سایر موارد تعیینشده در قالب نمونه گزارش سازمان امور مالیاتی.
📌گزارش حسابرسی ، تنها در صورتی مورد پذیرش سازمان امور مالیاتی قرار میگیرد که:
- توسط مؤسسه عضو جامعه حسابداران رسمی تهیه شده باشد.
- همراه با اظهارنامه یا حداکثر ظرف ۳ ماه پس از مهلت اظهارنامه ارسال شده باشد .
جمع بندی
ماده 272 قانون مالیات های مستقیم، ابزاری قانونی برای تقویت شفافیت مالی و نظارت هوشمند بر فعالیت اقتصادی مودیان است. با گسترش دامنه مشمولین ماده ۲۷۲ ق.م.م در سال 1405 و مشخص شدن دقیق حد نصاب فروش و جمع دارایی مشمول حسابرسی، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی باید نسبت به تکالیف قانونی خود هوشیار باشند. عدم توجه به الزامات حسابرسی مالیاتی، جرایم سنگینی را در پی خواهد داشت که در صورت تأخیر نیز به راحتی قابل بخشش نخواهد بود اگرچه طبق اطلاعیه های سازمان امور مالیاتی در برخی شرایط قابلیت بخشودگی دارند، اما این بخشودگی تنها در صورت پرداخت کامل بدهی، ارائه درخواست رسمی، و رعایت سقف تعیین شده، قابل اعمال خواهد بود .
سوالات متداول
چه اشخاصی طبق ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم ملزم به ارائه گزارش حسابرسی مالیاتی هستند؟
اشخاصی که مشمول آیین نامه اجرایی ماده ۲۷۲ باشند باید صورت های مالی و گزارش حسابرسی مالیاتی را توسط حسابداران رسمی تهیه و ارائه کنند.
گزارش حسابرسی موضوع ماده 272 قانون مالیات های مستقیم باید توسط چه افرادی تهیه شود؟
این گزارش باید توسط حسابداران رسمی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران یا مؤسسات حسابرسی معتمد تهیه شود.
اگر مؤدی مشمول ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم گزارش حسابرسی ارائه نکند چه اتفاقی می افتد؟
در این صورت سازمان امور مالیاتی میتواند رسیدگی مالیاتی را رأساً انجام دهد و گزارش حسابرسی مبنای بررسی قرار نخواهد گرفت.
گزارش حسابرسی ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم باید چه مواردی را پوشش دهد؟
گزارش باید بر اساس دفاتر و اسناد مالی مؤدی تهیه شده و وضعیت درآمد، هزینه ها و مالیات قابل پرداخت را بررسی کند.
ارائه گزارش حسابرسی موضوع ماده ۲۷۲ قانون مالیات های مستقیم در چه زمانی انجام میشود؟
این گزارش همراه با اظهارنامه مالیاتی و در مهلت قانونی تسلیم اظهارنامه باید به سازمان امور مالیاتی ارائه شود.
آیا سازمان امور مالیاتی میتواند گزارش حسابرسی ماده ۲۷۲ را بررسی مجدد کند؟
بله، سازمان امور مالیاتی اختیار دارد گزارش ارائهشده را بررسی کرده و در صورت لزوم رسیدگی تکمیلی انجام دهد.
مبنای تهیه گزارش حسابرسی مالیاتی در ماده ۲۷۲ قانون مالیاتهای مستقیم چیست؟
مبنای گزارش، دفاتر قانونی، اسناد و مدارک مالی مؤدی و مقررات مالیاتی مرتبط است.
دیدگاهتان را بنویسید