روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار
روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار
وقتی حقوق ماهها عقب میافتد، کمتر از مبلغ توافقی واریز میشود، عیدی و سنوات پرداخت نمیشود یا بیمهای برای شما رد نمیشود، مسیر رسمی و قانونی، ثبت شکایت در اداره کار و پیگیری موضوع از طریق وزارت کار است. قانون کار دقیقاً برای همین وضعیتها تنظیم شده و روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار را از طریق سامانه جامع روابط کار مشخص کرده است؛ یعنی از ثبت دادخواست ، نحوه شکایت از کارفرما درسایت اداره کار تا صدور و اجرای رأی، همهچیز در همین چارچوب انجام میشود.
مبانی حقوقی شکایت از کارفرما بابت حقوق
قبل از شروع ثبت شکایت در سایت اداره کار، باید روشن باشد که رابطه شما با کارفرما، رابطه کارگری–کارفرمایی مشمول قانون کار است :
✅ کارگر : کسی که در مقابل دریافت مزد، حقوق، سهم سود یا مزایا، به درخواست کارفرما کار میکند.
✅ کارفرما : شخص حقیقی یا حقوقی که کارگر به حساب او کار میکند و مدیران و مسئولان کارگاه نماینده او محسوب میشوند.
✅ کارگاه : هر محلی که کار در آن انجام میشود؛
✅ قرارداد کار : توافق کتبی یا شفاهی که در آن نوع کار، حقوق و مزایا، ساعت و محل کار و در قراردادهای موقت، تاریخ شروع و پایان مشخص میشود.
هر زمان بخواهید شکایت از کارفرما بابت حقوق معوقه یا حقوق کمتر از توافق را ثبت کنید، باید بتوانید این رابطه کارگری–کارفرمایی را با مدارک نشان دهید و بعد از شکایت پیگیر روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار شوید .
ثبت نام دوره رایگان حقوق و دستمزد
در چه مواردی میتوان از کارفرما بابت حقوق و مزایا شکایت کرد ؟
قبل از ورود به سامانه جامع روابط کار، باید بدانید چه مواردی قابل طرح است. مهمترین مصادیق :
1️⃣ عدم پرداخت حقوق و دستمزد : حقوق یک یا چند ماه پرداخت نمیشود یا دائم با تأخیر زیاد واریز میشود.
2️⃣ شکایت از کارفرما بابت حقوق کم : حقوق یا مزایا کمتر از مبلغ قرارداد یا توافق پرداخت میشود.
3️⃣ عدم پرداخت مزایای قانونی : عیدی، پاداش، سنوات، حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد، اضافهکاری، شبکاری، تعطیلکاری و… پرداخت نمیشود.
4️⃣ بیمه نکردن یا بیمه کمتر از واقع : بیمه تأمین اجتماعی رد نمیشود یا با حقوق کمتر ثبت میشود.
5️⃣ تسویهحساب ناقص : در پایان همکاری، حقوق، عیدی، سنوات و مانده مرخصی کامل پرداخت نمیشود.
6️⃣ اخراج غیرقانونی : اخراج بدون دلیل موجه و بدون رعایت تشریفات، همراه با تضییع حقوق و گاهی مطالبه بازگشت به کار.
تمام این موارد از طریق ثبت شکایت اداره کار و پیگیری روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار قابل رسیدگی است.
مدارک لازم برای شکایت از کارفرما در اداره کار
1️⃣ مدارک هویتی برای شکایت از کارفرما
- کارت ملی (اصل و کپی)
- شناسنامه
- در صورت لزوم، کارت پایان خدمت یا معافیت برای آقایان
2️⃣ مدارک اثبات رابطه کاری برای شکایت از کارفرما
- قرارداد کار یا حکم کارگزینی (در صورت وجود)
- فیشهای حقوقی و پرینت واریز حقوق
- سوابق بیمه تأمین اجتماعی
- لیست حضور و غیاب یا کارت ورود و خروج
3️⃣ مدارک مرتبط با موضوع شکایت از کارفرما
- نامه یا پیام اخراج / قطع همکاری
- پیامکها و ایمیلهای مربوط به حقوق، تسویه یا تغییر شرایط کاری
- پرینت بانکی نشاندهنده عدم پرداخت یا پرداخت ناقص حقوق
- در صورت ارتباط شکایت با حادثه یا بیماری شغلی، گواهی پزشکی
4️⃣ مدارک نماینده یا ورّاث (در صورت لزوم)
- وکالتنامه وکیل یا نماینده قانونی
- گواهی انحصار وراثت، در صورتی که وراث کارگر فوتشده شکایت را پیگیری میکنند
وجود همین مدارک، کار شما را در ثبت شکایت اداره کار و پیگیری روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار و بیمه و سنوات بسیار سادهتر و سریعتر میکند.
ثبت نام دوره رایگان حقوق و دستمزد
جدول مدارک لازم برای شکایت از کارفرما
| نوع مدرک | نمونهها | کاربرد در رسیدگی |
|---|---|---|
| مدارک هویتی | کارت ملی، شناسنامه، کارت پایان خدمت/معافیت | احراز هویت |
| مدارک رابطه کاری | قرارداد، حکم کارگزینی، سوابق بیمه، حضور و غیاب | اثبات رابطه کار |
| مدارک مالی و پرداختها | فیش حقوقی، پرینت واریز حقوق، پرینت بانکی | اثبات حقوق و معوقات |
| مدارک اختلاف و اخراج | نامه یا پیام اخراج، پیامکها و ایمیلها، استشهاد همکاران | اثبات اختلاف و نحوه قطع همکاری |
| مدارک پروندههای خاص | گواهی پزشکی، گزارش بازرسی بیمه، آرای قبلی | تکمیل پروندههای بیمه و حوادث |
| مدارک نمایندگی و وراثت | وکالتنامه، گواهی انحصار وراثت | زمانی که وکیل یا ورثه پیگیری میکنند |
سایت اداره کار برای شکایت از کارفرما چیست ؟
سایت اداره کار برای شکایت از کارفرما همان سامانه جامع روابط کار به نشانی : prkar.mcls.gov.ir می باشد که باید پس از شکایت در این سایت پیگیر روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار شوید :
در این سامانه میتوانید بهصورت اینترنتی :
1️⃣ دادخواست شکایت از کارفرما بابت حقوق و سایر مطالبات را ثبت کنید؛
2️⃣ ابلاغیهها، دعوتنامهها و دادنامهها را آنلاین ببینید؛
3️⃣ قراردادهای کار را ثبت کنید؛
4️⃣ درخواست بیمه بیکاری ثبت کنید؛
5️⃣ کل روند ثبت شکایت و پیگیری آن را بدون مراجعه حضوری دنبال کنید.
هر جا صحبت از «نحوه شکایت از کارفرما در سایت اداره کار» میشود، منظور همین سامانه جامع روابط کار است.
مراحل شکایت از کارفرما بابت حقوق در سامانه جامع روابط کار
1️⃣ گام اول : احراز هویت و ثبتنام
- مراجعه به یکی از دفاتر پیشخوان دولت یا سامانه احراز هویت معرفیشده؛
- ارائه کارت ملی و شماره موبایل به نام خودتان؛
- پرداخت هزینه احراز هویت؛
- دریافت نام کاربری (معمولاً کد ملی) و رمز عبور.
📍 توجه : تا زمانی که این مرحله انجام نشود، امکان ثبت دادخواست در سامانه وجود ندارد.
2️⃣ گام دوم : ورود به سامانه و ثبت دادخواست
- وارد سامانه جامع روابط کار شوید.
- روی «پنجره خدمات» کلیک کنید.
- از بخش «اداره کل روابط کار»، گزینه «ثبت دادخواست بدوی» را انتخاب کنید.
فرم دادخواست را تکمیل کنید ؛ شامل :
- مشخصات کامل شاکی؛
- مشخصات و نشانی دقیق کارفرما و محل کارگاه؛
- عنوان دادخواست؛
- شرح خواسته (مدت همکاری، حقوق توافقی، حقوق پرداختنشده، عیدی، سنوات، اضافهکاری و …).
- اسکن یا تصویر مدارک لازم را بارگذاری کنید.
- دادخواست را ارسال کرده و کد رهگیری را نگه دارید.
در این مرحله، ثبت شکایت از کارفرما بابت حقوق در سایت اداره کار تکمیل میشود و پرونده وارد روند رسیدگی به شکایت از حقوق در وزارت کار میگردد.
3️⃣ گام سوم : تعیین وقت جلسه و ابلاغیه
پس از ثبت دادخواست :
- زمان و محل جلسه رسیدگی از طریق سامانه و پیامک به شما و کارفرما ابلاغ میشود؛
- کارفرما هم برای مشاهده دادخواست و ابلاغیهها باید در سامانه ثبتنام و احراز هویت کرده باشد؛
- اگر کارفرما اقدام نکند یا در جلسه حاضر نشود، رسیدگی متوقف نمیشود و جلسه میتواند بدون حضور او برگزار شود.
4️⃣ گام چهارم : جلسه رسیدگی و هیأت تشخیص
در جلسه رسیدگی:
- ابتدا تلاش میشود اختلاف با سازش حل شود؛
- اگر سازش انجام نشود، پرونده در هیأت تشخیص بررسی میشود؛
- هیأت تشخیص معمولاً از سه نفر تشکیل میشود: نماینده کارگران، نماینده کارفرمایان و نماینده وزارت کار؛
- مدارک و اظهارات طرفین بررسی و در نهایت رأی بدوی صادر میشود.
📍 توجه : رأی هیأت تشخیص پس از ابلاغ، تا ۱۵ روز برای هر دو طرف قابل اعتراض است.
5️⃣ گام پنجم : هیأت حل اختلاف و در صورت لزوم دیوان عدالت اداری
اگر شما یا کارفرما به رأی هیأت تشخیص اعتراض داشته باشید:
- ظرف ۱۵ روز دادخواست تجدیدنظر ثبت میکنید؛
- پرونده در هیأت حل اختلاف بررسی میشود؛
- رأی هیأت حل اختلاف، در چهارچوب اداره کار، معمولاً رأی نهایی و لازمالاجراست.
اگر یکی از طرفین رأی را مخالف قانون بداند، میتواند ظرف ۹۰ روز (و برای افراد مقیم خارج از کشور ۱۸۰ روز) از طریق سامانه دیوان عدالت اداری نسبت به رأی شکایت کند. در این مرحله، دیوان بررسی میکند که رأی صادرشده مطابق قوانین بوده است یا خیر.
مهلت شکایت از کارفرما بابت حقوق و مزایا
1️⃣ مهلت شکایت در مورد حقوق و مطالبات مالی
حقوق، عیدی، سنوات و سایر مزایا از نظر حقوقی در حکم دِین هستند و برای طرح شکایت از کارفرما بابت حقوق و مزایا در اداره کار، معمولاً مهلت سختگیرانهای تعیین نشده؛ یعنی حتی چند سال بعد از پایان همکاری هم میتوانید بابت حقوق پرداختنشده، بیمه ردنشده یا سنوات معوقه اقدام کنید. با این حال، هرچه زودتر شکایت ثبت شود، جمعآوری مدارک، اثبات رابطه کاری و دسترسی به فیشهای حقوقی، سوابق پرداخت و شاهدان سادهتر خواهد بود.
2️⃣ مهلت برای شکایت بابت اخراج و بازگشت به کار
در پروندههای اخراج و درخواست بازگشت به کار، معمولاً تأکید میشود کارگر حدود ۳۰ روز پس از تاریخ اخراج برای طرح شکایت فرصت دارد. در مورد بیمه بیکاری نیز مهلت ثبت درخواست معمولاً ۳۰ روز از تاریخ بیکاری است که در صورت داشتن عذر موجه، تا حدود سه ماه قابل بررسی خواهد بود.
3️⃣ مهلتهای اعتراض به آرای اداره کار
برای پیگیری حقوق از مسیر اعتراض، رعایت مهلتها ضروری است :
- مهلت اعتراض به رأی هیأت تشخیص: ۱۵ روز از تاریخ ابلاغ؛
- مهلت شکایت از رأی قطعی هیأت حل اختلاف در دیوان عدالت اداری: ۹۰ روز برای افراد مقیم ایران و ۱۸۰ روز برای افراد مقیم خارج از کشور.
بهطور خلاصه، مهلت شکایت از کارفرما در موضوعاتی مثل بازگشت به کار، بیمه بیکاری و اعتراض به آراء، محدود و زماندار است، اما برای اصل مطالبات مالی (حقوق، عیدی، سنوات) محدودیت زمانی سختگیرانهای پیشبینی نشده است.
شکایت از کارفرما بابت حقوق کم، بیمه و سنوات
شما میتوانید زمانی که کارفرما تعهدات اصلی خود را رعایت نکرده باشد، شکایت کنید؛ برای مثال هر زمان که :
1️⃣ حقوق را کمتر از مبلغ توافقی پرداخت کند؛
2️⃣ عیدی و سنوات را کامل نپردازد؛
3️⃣ بیمه تأمین اجتماعی را رد نکند یا بهصورت ناقص رد کند؛
میتوانید با فیش حقوقی، پرینت حساب، سوابق بیمه و سایر مدارک، از طریق سامانه جامع روابط کار (سایت اداره کار برای شکایت از کارفرما)، همه این موارد را در یک دادخواست مطالبه کنید. سنوات معمولاً برای هر سال کار معادل یک ماه حقوق است و حتی بعد از استعفا یا اخراج، اگر پرداخت نشود، قابل شکایت و مطالبه است.
شکایت از کارفرما بدون قرارداد کتبی
یکی از نگرانیهای معمول کارگران این است که: «بدون قرارداد کتبی، اصلاً میتوانم از کارفرما شکایت کنم؟»
در قانون کار، قرارداد شفاهی هم معتبر است و نداشتن قرارداد مکتوب مانع رسیدگی به شکایت بابت حقوق، بیمه و سنوات نیست؛ فقط برای شکایت در این حالت، بهخصوص در شکایت از کارفرما بدون مدرک رسمی، میتوان از مدارکی برای اثبات رابطه کاری استفاده کرد ، مدارکی که برای اثبات رابطه کاری میتوان استفاده کرد :
1️⃣ پرینت حساب بانکی و واریز حقوق
2️⃣ سوابق بیمه تأمین اجتماعی
3️⃣ لیست حضور و غیاب یا کارت ورود و خروج
4️⃣ لیست حقوق و مالیات یا فیشهای حقوقی
5️⃣ استشهاد همکاران و واحدهای مجاور
6️⃣ کارت شغلی، احکام یا معرفینامهها
در صورت نیاز، بازرس اداره کار برای بررسی وضعیت واقعی کار و احراز رابطه کاری و حقوق معوقه به محل کارگاه اعزام میشود.
عواقب و نتایج شکایت از کارفرما در اداره کار
✅ عواقب شکایت از کارفرما برای کارگر
- از نظر قانونی، ثبت شکایت از کارفرما بابت حقوق، بیمه و سنوات حق کارگر است و در چهارچوب قانون کار و روند رسیدگی در وزارت کار حمایت میشود.
- حتی بعد از پایان همکاری هم میتوانید از طریق سایت اداره کار، حقوق، عیدی، سنوات و بیمه را مطالبه کنید.
- ممکن است در محیط کار فعلی تنش و کدورت ایجاد شود، اما خود شکایت در اداره کار، مانع قانونی برای اشتغالهای بعدی شما نیست.
✅ عواقب شکایت از کارفرما برای کارفرما
در صورت اثبات ادعای کارگر، نتایج احتمالی برای کارفرما میتواند شامل موارد زیر باشد:
- الزام به پرداخت حقوق و دستمزد معوقه؛
- پرداخت عیدی، سنوات و سایر مزایای قانونی مثل اضافهکاری، شبکاری، تعطیلکاری و نوبتکاری؛
- در صورت بیمه نکردن کارگر، پرداخت حق بیمه بههمراه جریمههای تأمین اجتماعی؛
- در اخراج غیرموجه، امکان صدور حکم بازگشت به کار و پرداخت حقالسعی ایام بلاتکلیفی؛
- در صورت اجرا نکردن رأی، امکان توقیف اموال یا برداشت از حسابهای بانکی از طریق واحد اجرای احکام قضایی.
📌 نکته : اگر روند شکایت درست طی شود و مدارک کافی ارائه شود، معمولاً کفه قانون به نفع کارگر سنگینتر است.
مرجع رسیدگی به شکایت از کارفرما بابت حقوق کجاست ؟
رسیدگی به شکایت از کارفرما بابت حقوق، مزایا، بیمه، عیدی و سنوات در صلاحیت هیأت تشخیص و در صورت اعتراض، هیأت حل اختلاف اداره کار محل کارگاه است. در نهایت، امکان شکایت از رأی قطعی در دیوان عدالت اداری هم وجود دارد.
آیا بدون قرارداد کتبی هم میتوان در سایت اداره کار از کارفرما بابت حقوق شکایت کرد ؟
بله. حتی بدون قرارداد کتبی هم میتوانید در سامانه جامع روابط کار شکایت ثبت کنید و با فیش حقوقی، سوابق بیمه، پرینت واریز حقوق، لیست حضور و غیاب و شهادت همکاران، رابطه کاری را ثابت کنید.
مهلت شکایت از کارفرما بابت حقوق معوقه چقدر است ؟
برای حقوق، عیدی، سنوات و مزایا محدودیت زمانی سختگیرانهای اعلام نشده و حتی پس از چند سال هم امکان شکایت وجود دارد. اما برای موضوعاتی مثل بازگشت به کار یا بیمه بیکاری معمولاً حدود ۳۰ روز مهلت در نظر گرفته میشود و برای اعتراض به رأی هیأت تشخیص ۱۵ روز و برای شکایت از رأی در دیوان عدالت اداری ۹۰ روز فرصت وجود دارد.
هزینه شکایت در اداره کار بابت حقوق چقدر است ؟
ثبت شکایت کارگر در اداره کار رایگان است و بابت رسیدگی در هیأت تشخیص و هیأت حل اختلاف هزینهای دریافت نمیشود. فقط هزینه احراز هویت در سامانه جامع روابط کار، هزینه احتمالی کارشناسی (که در صورت محکومیت کارفرما به عهده او گذاشته میشود) و در صورت استفاده، حقالوکاله وکیل جداگانه است.
اگر کارفرما در جلسه رسیدگی شکایت حقوق حاضر نشود چه میشود ؟
عدم حضور کارفرما مانع روند رسیدگی به شکایت در وزارت کار نیست؛ جلسه بدون او برگزار میشود، هیأت بر اساس مدارک و اظهارات کارگر رأی صادر میکند و اگر کارفرما در مهلت مقرر اعتراض نکند، رأی قطعی میشود.
اگر بعد از صدور رأی اداره کار، کارفرما باز هم حقوق را پرداخت نکند چه باید کرد ؟
پس از قطعی شدن رأی، میتوانید از طریق سامانه درخواست اجرای رأی بدهید، برگ اجراییه از اداره کار دریافت کنید و از طریق واحد اجرای احکام قضایی، مطالبه خود را با برداشت از حسابهای بانکی یا توقیف اموال کارفرما پیگیری کنید .
دیدگاهتان را بنویسید