مرخصی زایمان تامین اجتماعی
مرخصی زایمان دورهای قانونی و حمایتی برای زنان شاغلی است که تحت پوشش بیمه قرار دارند. مادر در این دوره میتواند برای مراقبت از وضعیت جسمی و روانی خود و فرزندش، بدون حضور در محیط کار، از مرخصی استفاده کند. مرخصی زایمان در ایران فرصتی قانونی برای زنان شاغل است تا در دوران بارداری، زمان تولد نوزاد و ماه های پس از آن، برای مدتی از مسئولیت های کاری فاصله بگیرند.
این دوره فقط یک مرخصی عادی محسوب نمیشود؛ مدت آن در سابقه بیمه و کار فرد محاسبه شده و پس از پایان مرخصی نیز امکان بازگشت مادر به شغل قبلی وجود دارد.مرخصی زایمان تامین اجتماعی همراه با غرامت دستمزد است. این مبلغ از سوی سازمان تامین اجتماعی پرداخت میشود و جایگزین حقوق و دستمزد مادر در مدتی است که به دلیل زایمان در محل کار حضور ندارد.
مرخصی زایمان چند ماه است؟
مدت مرخصی زایمان در ایران در سال های گذشته ۶ ماه بود، اما بر اساس قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده، این مدت از سال ۱۳۹۲ به ۹ ماه افزایش پیدا کرد. در حال حاضر، ارگان ها و کارفرمایان باید امکان استفاده از ۹ ماه مرخصی را برای زنان شاغلی که شرایط لازم را دارند فراهم کنند. مدت ۹ ماهه برای مادرانی است که یک فرزند به دنیا میآورند. در زایمان های دوقلو یا بیشتر، مدت مرخصی افزایش پیدا کرده و به ۱۲ ماه میرسد.
حقوق مرخصی زایمان چگونه محاسبه میشود؟
مبلغ پرداختی دوران مرخصی به شکل غرامت دستمزد از سوی سازمان تامین اجتماعی واریز میشود. این مبلغ لزوماً برابر با تمام دریافتی مادر در زمان اشتغال نیست، بلکه بر اساس فرمول مشخصی محاسبه میشود.
فرمول محاسبه حقوق مرخصی زایمان به این صورت است:
مبلغ پرداختی =
تعداد روز های استراحت تجویز شده × دو سوم میانگین دستمزد روزانه در ۹۰ روز پیش از شروع استراحت
برای تعیین میانگین دستمزد روزانه، مجموع مبالغ مشمول کسر حق بیمه که فرد در ۹۰ روز پیش از شروع استراحت دریافت کرده است، در نظر گرفته میشود. این مبلغ بر تعداد روزهای کارکرد بیمه شده در همان دوره تقسیم خواهد شد. کمک هزینه بارداری با توجه به روز های استراحت محاسبه شده و بدون کسر سه روز اول پرداخت میشود.
ثبت نام دوره رایگان حقوق و دستمزد
شرایط دریافت مرخصی زایمان تامین اجتماعی
مرخصی زایمان تامین اجتماعی به زنان شاغلی تعلق میگیرد که تحت پوشش بیمه اجباری تامین اجتماعی باشند. داشتن بیمه به تنهایی کافی نیست و مادر باید سایر شرایط مشخص شده برای دریافت مرخصی و کمک هزینه بارداری را نیز داشته باشد.
مهم ترین شرایط عبارتاند از:
1️⃣ مادر در یک سال پیش از شروع مرخصی، حداقل ۶۰ روز سابقه پرداخت حق بیمه داشته باشد؛
2️⃣ در مدت استفاده از مرخصی، در محل کار حضور نداشته باشد؛
3️⃣ در این دوره به صورت هم زمان از کارفرما حقوق دریافت نکند؛
4️⃣ در زمان اعلام بارداری مشغول کار یا در حال استفاده از مرخصی استحقاقی باشد؛
5️⃣ بیمه مادر از نوع اجباری باشد؛
6️⃣ لیست بیمه او به طور منظم از سوی کارفرما ارسال شده باشد.
نوع قرارداد مانع استفاده از مرخصی نیست. زنانی که قرارداد رسمی، پیمانی یا موقت دارند، در صورت برخورداری از شرایط بیمهای میتوانند از مرخصی زایمان استفاده کنند.
حداقل سابقه بیمه برای مرخصی زایمان
حداقل سابقه لازم، پرداخت ۶۰ روز حق بیمه در یک سال پیش از زایمان یا شروع مرخصی است. بنابراین مادر برای دریافت کمک هزینه بارداری لازم نیست کل یک سال را بهصورت پیوسته سابقه داشته باشد؛ وجود دست کم ۶۰ روز سابقه پرداخت بیمه در این بازه ضروری است.
نحوه پرداخت حقوق مرخصی زایمان
در گذشته غرامت مرخصی زایمان پس از پایان دوره و به صورت یکجا پرداخت میشد. در حال حاضر، بیمه شده میتواند بر اساس درخواست خود، پرداخت مبلغ را به صورت یکجا یا ماهانه دریافت کند. واریز مستقیماً به حساب بانکی ثبت شده مادر انجام میشود. به همین دلیل، هنگام ثبت درخواست اینترنتی باید حساب بانکی فرد در سامانه تامین اجتماعی ثبت شده باشد.
قانون مرخصی زایمان
یکی از انواع مرخصی ، مرخصی زایمان است از آنجایی که بارداری و زایمان زمان زیادی از بانوان گرفته و جایگاه شغلی ان ها را متزلزل میکند مرخصی زایمان وضع شده است تا بانوان با خیال راحت تری به وضعیت نوزادشان بپردازند و این اطمینان را داشته باشند که شغل خود را از دست نمی دهند مرخصی زایمان یکی از مزایایی است که دولت برای مادران شاغل در نظر گرفته است.
نکته مهم در مورد استفاده از مرخصی زایمان این است که بانوان پیش از زایمان باید حداقل ۶۰ روز سابقه پرداخت بیمه را داشته باشند که بتوانند از این مرخصی استفاده کنند . مدت مرخصی زایمان جزو سوابق فرد محسوب می شود و همچنین در این دوره تمام مزایای فرد پرداخت می شود .
مدت مرخصی زایمان دوقلو و چندقلو
برای مادرانی که صاحب فرزند دوقلو یا بیشتر میشوند، مدت مرخصی زایمان تامین اجتماعی ۱۲ ماه است. این افزایش مدت برای زایمان های چند قلویی در نظر گرفته شده است. در صورت درخواست مادر و تأیید پزشک، تا دو ماه از این دوره را میتوان در ماه های پایانی بارداری استفاده کرد. باقی مانده مرخصی پس از تولد فرزندان ادامه پیدا میکند.
نحوه ثبت مرخصی زایمان در سامانه تامین اجتماعی
درخواست مرخصی زایمان را میتوان از طریق سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی به نشانی eservices.tamin.ir ثبت کرد.
1️⃣ ورود یا ثبت نام در سامانه: ابتدا باید در سامانه خدمات اینترنتی تامین اجتماعی حساب کاربری ایجاد شود. افرادی که از قبل ثبت نام کردهاند، میتوانند با نام کاربری و رمز عبور خود وارد پنل شوند.
2️⃣ ورود به بخش خدمات بیمهشدگان: پس از ورود، از منوی «بیمهشدگان» یا خدمات مربوط به بیمه شدگان، بخش «حمایت های کوتاه مدت» انتخاب میشود.
3️⃣ انتخاب درخواست کمک هزینه بارداری: در این قسمت باید گزینه «درخواست کمک هزینه بارداری» انتخاب شود. اگر حساب بانکی مادر پیش تر در سامانه ثبت نشده باشد، لازم است اطلاعات حساب نیز وارد شود.
4️⃣ بارگذاری مدارک: گواهی پزشک، مدارک شناسایی والدین، شناسنامه نوزاد، خلاصه پرونده ترخیص و سایر مدارک مورد نیاز باید در سامانه بارگذاری شوند.
5️⃣ ثبت و تأیید نهایی: پس از تکمیل اطلاعات و بارگذاری مدارک، درخواست ثبت و تأیید میشود. با ثبت نهایی، رسیدگی اداری به پرونده آغاز خواهد شد.
مادر میتواند پس از ثبت درخواست، از بخش «درخواست های من» وضعیت پرونده و واریز حقوق مرخصی زایمان را پیگیری کند.
نحوه ثبت مرخصی زایمان در لیست بیمه
مرخصی زایمان در لیست بیمه نباید به عنوان ترک کار ثبت شود، زیرا رابطه کاری فرد با کارفرما همچنان برقرار است. کارفرما باید کارکرد فردی را که در مرخصی زایمان قرار دارد صفر ثبت کند، اما گزینه ترک کار را برای او نزند. در بخش توضیحات نیز باید قید شود که علت کارکرد صفر، استفاده از مرخصی زایمان است. این شیوه ثبت با ماهیت دوره مرخصی هماهنگ است؛ زیرا مدت مرخصی، ایام تعلیق از کار محسوب شده و پایان رابطه استخدامی یا قطع همکاری نیست.
مرخصی زایمان مردان در سال ۱۴۰۵
برای پدران شاغل نیز پس از تولد فرزند، مرخصی در نظر گرفته شده است. این مرخصی با عنوان مرخصی تشویقی یا مرخصی تولد فرزند شناخته میشود. بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۹۲، مدت مرخصی پدران ۱۴ روز یا دو هفته اعلام شده است. این مرخصی به مردانی تعلق میگیرد که همسر شاغل آنان در حال استفاده از مرخصی زایمان باشد. مرخصی پدران اجباری و تشویقی است و قابلیت ذخیره شدن یا تبدیل به وجه نقد را ندارد. در دوره اجرای برنامه ششم توسعه، برای پدران شاغل در قوای سهگانه، بخش های دولتی و عمومی غیر دولتی مدت سه روز در نظر گرفته شده بود.
با وجود اینکه وحید دستجردی از احتمال تصویب قانون جدید در این زمینه خبر داده است، پایگاه اطلاعرسانی دولت اعلام کرده بود که پس از پایان اعتبار قانون برنامه ششم توسعه، مرخصی ۱۴ روزه پدران دوباره برقرار شده و دستگاه های اجرایی موظف به اجرای آن هستند. طبق اعلام حسین زمانی، رئیس امور هماهنگی و رفع اختلافات حقوقی دستگاه های اجرایی، بر اساس ماده واحده قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب ۱۳۹۲، پدران شاغل پس از تولد فرزند از دو هفته مرخصی اجباری (تشویقی) برخوردار میشوند.
این قانون با وجود تصویب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت همچنان معتبر است و در حال حاضر تمام کارگران و کارمندان مرد در بخش دولتی و خصوصی میتوانند از ۱۴ روز مرخصی پدران استفاده کنند. همچنین احتمال افزایش این مدت در آینده مطرح شده است.
جدول شرایط مرخصی زایمان تامین اجتماعی
| موضوع | شرایط |
|---|---|
| مدت مرخصی برای تکقلو | ۹ ماه یا ۲۷۶ روز |
| مدت مرخصی برای دوقلو و بیشتر | ۱۲ ماه |
| حداقل سابقه بیمه | ۶۰ روز پرداخت حق بیمه در یک سال پیش از شروع مرخصی |
| شروع معمول مرخصی | از روز تولد نوزاد |
| استفاده پیش از تولد | با گواهی پزشک متخصص یا از طریق مرخصی استعلاجی |
| حداقل مرخصی پس از تولد | سه ماه |
| مبلغ کمکهزینه بارداری | دو سوم میانگین دستمزد روزانه در ۹۰ روز قبل از استراحت |
| روش پرداخت | یکجا یا ماهانه به حساب بیمهشده |
| بیمه مشمول غرامت دستمزد | بیمه اجباری تامین اجتماعی |
| ثبت در لیست بیمه | کارکرد صفر، بدون ثبت ترک کار و با درج علت مرخصی زایمان |
| زمان شیردهی | نیم ساعت پس از هر سه ساعت کار تا پایان دو سالگی کودک |
| مرخصی پدران | ۱۴ روز، غیرقابل ذخیره و تبدیل به پول |
مدارک لازم برای مرخصی زایمان
برای ثبت درخواست مرخصی زایمان تامین اجتماعی و دریافت کمک هزینه بارداری، ارائه مدارک زیر لازم است:
🔹کد بیمه تامین اجتماعی مادر؛
🔹گواهی پزشک معالج؛
🔹خلاصه پرونده ترخیص از بیمارستان؛
🔹کپی تمام صفحات شناسنامه پدر و مادر؛
🔹شناسنامه نوزاد یا گواهی ولادت؛
🔹معرفی نامه کارفرما، در صورت درخواست سازمان تامین اجتماعی.
مدارک باید در سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی بارگذاری شوند. امکان ارائه درخواست به صورت حضوری در شعب تامین اجتماعی نیز در نظر گرفته شده است.
بازگشت به کار بعد از مرخصی زایمان
کارفرما موظف است در مدت مرخصی زایمان، رابطه شغلی مادر را حفظ کند. پس از پایان مرخصی نیز مادر باید بتواند به شغل سابق خود و شرایط کاری پیشین بازگردد. استفاده از مرخصی زایمان نباید به اخراج یا تغییر سمت مادر منجر شود. اگر کارفرما پس از پایان مرخصی از پذیرش مجدد او خودداری کند، مادر میتواند به اداره کار یا هیئت های حل اختلاف وزارت کار مراجعه و شکایت خود را ثبت کند. اگر رأی بازگشت به کار صادر شود، کارفرما موظف به پذیرش دوباره کارگر است. در صورتی که حکم اجرا نشود، فرد میتواند برای دریافت مقرری بیمه بیکاری به سازمان تامین اجتماعی معرفی شود.
مرخصی استعلاجی قبل از زایمان
اگر پزشک تشخیص دهد که مادر قبل از زایمان نیاز به استراحت دارد می تواند از مرخصی استعلاجی قبل از مرخصی زایمان استفاده کند. مرخصی استعلاجی تاثیری بر مرخصی زایمان ندارد و زنان شاغل می توانند از هر دوی مرخصی استفاده کنند و این دو مرخصی تاثیری روی یکدیگر ندارد البته برای گرفتن مرخصی استعلاجی شرایط خاصی لازم است.
اگر مرخصی استعلاجی بیشتر از ۱۵ روز نباشد فقط تایید پزشک کافیست ولی اگر مرخصی اتسعلاجی بین ۱۵ تا ۶۰ روز باشد باید تاییدیه پزشک مورد اعتماد سازمان تامین اجتماعی ارائه شود و همچنین برای مرخصی استعلاجی بیش از ۶۰ روز هم باید تاییدیه شورای پزشکی تامین اجتماعی اخذ شود ..
کمک هزینه بارداری زنان خانه دار
غرامت دستمزد ایام بارداری فقط در بیمه اجباری تامین اجتماعی وجود دارد. بیمه های اختیاری مانند بیمه زنان خانهدار شامل مرخصی زایمان و غرامت دستمزد این دوره نمیشوند. به بیان دیگر، زنی که فقط تحت پوشش بیمه زنان خانهدار قرار دارد، از کمک هزینهای که جایگزین حقوق دوران مرخصی زنان شاغل میشود برخوردار نخواهد بود.
مرخصی زایمان برای فرزند چهارم و بیشتر
محدودیت پرداخت کمک هزینه بارداری و سایر مزایای قانونی بر اساس تعداد فرزندان حذف شده است. در نتیجه، مادرانی که فرزند چهارم یا فرزندان بعدی خود را به دنیا میآورند نیز در صورت داشتن شرایط بیمهای میتوانند از مرخصی و مزایای آن استفاده کنند.
مرخصی دوران شیر دهی
بر اساس ماده ۷۸ قانون کار مادران شیرده می توانند از مرخصی دوران شیردهی استفاده کنند این نوع دیگری از مرخصی می باشد و ربطی به مرخصی زایمان ندارد . نحوه استفاده از این مرخصی به این شکل است که مادران شیرده می توانند بعد از ۳ ساعت کار ۳۰ دقیقه مرخصی گرفته و می توانند به فرزند خود شیر بدهند و این مرخصی تا پایان دو سالگی ادامه دارد و ساعات مرخصی جزوه ساعات کار محاسبه می شوند این اقدام به منظور حمایت از سلامت و رشد بهتر فرزندان و حفظ و یلامتی و رضایت مادران می انجامد.
جمع بندی
مرخصی زایمان تامین اجتماعی برای زنان شاغل بیمه شده، در زایمان تکقلو ۹ ماه و در زایمان دوقلو یا بیشتر ۱۲ ماه است. شرط اصلی استفاده از کمک هزینه بارداری، داشتن حداقل ۶۰ روز سابقه بیمه در یک سال پیش از شروع مرخصی و اشتغال نداشتن در طول این دوره است. غرامت دستمزد این مدت از سوی سازمان تامین اجتماعی پرداخت میشود و معادل دو سوم میانگین دستمزد روزانه در ۹۰ روز پیش از استراحت است. مدت مرخصی نیز جزو سابقه بیمه و کار مادر به شمار میآید.
در حالت معمول، مرخصی از روز تولد نوزاد آغاز میشود، اما در شرایط خاص و با تأیید پزشک میتوان بخشی از آن را پیش از تولد استفاده کرد. ثبت درخواست بهصورت اینترنتی در سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی یا از طریق مراجعه به شعب امکان پذیر است. پس از پایان مرخصی، کارفرما باید امکان بازگشت مادر به شغل سابق را فراهم کند. در صورت خودداری کارفرما، مادر میتواند از طریق اداره کار و هیئت های حل اختلاف موضوع بازگشت به کار و در مرحله بعد، بیمه بیکاری را پیگیری کند.
چه زمانی برای مرخصی زایمان اقدام کنیم؟
مرخصی زایمان از زمان تولد نوزاد آغاز می شود البته برخی از بانوان در روز های پایانی بارداری خود دچار مشکل می شوند میتوانند از مرخصی استعلاجی استفاده کنند . حتی شما میتوانید ۳ ماه قبل از تولد نوزاد خود با دریافت گواهی تاییدیه پزشکی از مرخصی استعلاجی استفاده کنید. بعد از تولد نوزاد هم باید مدارک مورد نیاز مرخصی زایمان به سازمان تامین اجتماعی ارائه شود .
سوالات متداول
برای استفاده از مرخصی زایمان چند روز سابقه بیمه لازم است؟
برای استفاده از مرخصی زایمان باید پیش از زایمان حداقل ۶۰ روز سابقه پرداخت بیمه داشته باشید.
مدت مرخصی زایمان چند ماه است؟
مدت مرخصی زایمان ۹ ماه است و کارفرما موظف به موافقت با آن و پرداخت حقوق و مزایا است.
آیا میتوان قبل از شروع مرخصی زایمان از مرخصی استعلاجی استفاده کرد؟
بله، در صورت تأیید پزشک میتوانید پیش از مرخصی زایمان از مرخصی استعلاجی استفاده کنید و این دو مرخصی بر یکدیگر تأثیری ندارند.
مرخصی زایمان از چه زمانی شروع میشود؟
مرخصی زایمان از زمان تولد نوزاد آغاز میشود و پس از زایمان باید مدارک لازم به سازمان تأمین اجتماعی ارائه شود.
در دوران مرخصی زایمان حقوق چگونه پرداخت میشود؟
در مدت مرخصی زایمان، به جای حقوق و دستمزد، کمک هزینه بارداری به فرد واجد شرایط پرداخت میشود.
دیدگاهتان را بنویسید