سنوات چیست و چگونه میتوان از آن بهره برد؟
آشنایی با سنوات
به عنوان یک نیروی کار قطعاً برای شما مهم است که بدانید سنوات چیست و چه مزایایی دارد. سنوات آخر خدمت که به عنوان حق سنوات هم شناخته میشود یکی از پرداختیهای اجباری است که کارفرمایان باید به کارگران داشته باشند. حق سنوات هر کارگر معادل یک ماه آخرین دستمزدی است که او به ازای کار خود دریافت میکند. به عبارت بهتر کارگران بر اساس حق سنوات باید به ازای هر یک سال کار، یک ماه سنوات در پایان قرارداد یا مدت انجام وظیفه خود دریافت نمایند.
معیار تعیین حق سنوات نیز آخرین حقوقی است که کارگر دریافت میکند. حتی در صورت اخراج، فوت یا از کار افتادگی هم کارفرما موظف است سنوات کارگر را پرداخت نماید. جالب است بدانید که با تغییرات قانونی در سال ۹۹ مواردی مثل حق عائله مندی، مسکن و بن کارگری هم در محاسبه سنوات تاثیر میگذارند.
سنوات چیست ؟
درپاسخ به سوال سنوات چیست باید گفت که مزدی قانونی و اجباری است که بهمنزله جبران خدمات پرداخت میشود و «نحوه محاسبه سنوات» بهطور مستقیم به آخرین مزد/حقوق پایه و مدت کارکرد گره خورده است.
حق سنوات (پاداش پایان خدمت) یکی از مزایای اجباری در نظام کار است که کارفرما موظف به پرداخت آن به کارگر/کارمند است. طبق ماده ۲۴ قانون کار، میزان حق سنوات برای هر سال خدمت معادل یک ماه آخرین حقوق/مزد ثابت است و اگر مدت کار کمتر از یک سال باشد، مبلغ به نسبت مدت کارکرد محاسبه میشود. این پرداخت نقش حمایتی دارد تا فرد پس از پایان همکاری، در دوران انتقال به وضعیت جدید (یافتن شغل تازه یا ورود به بازنشستگی) پشتوانهای مالی داشته باشد.
چه افرادی میتوانند از حق سنوات استفاده کنند ؟
مطابق قانون، سنوات یکی از مزایای اجباری میباشد که کارفرمایان باید نسبت به پرداخت آن اقدام کنند. البته یک باور غلط در این زمینه وجود دارد و آن هم حذف سنوات در صورت رها کردن کار است. با این حال قانون چنین چیزی را مشخص نکرده و حتی افرادی که کار خود را ترک میکنند امکان استفاده از سنوات را خواهند داشت.
حتی اگر در قرارداد کارفرما و کارگر چنین موضوعی ذکر شده باشد که حق سنوات کارگران پرداخت نگردد، نیروی کار میتواند از روسای خود شکایت کرده و آنها مشمول جریمه خواهند شد. ضمناً حتی افرادی که کمتر از یک سال در فضای خاصی کار میکنند نیز امکان استفاده از حق سنوات را خواهند داشت. کارفرما باید بر اساس فرمولهای موجود حق سنوات کارگران را محاسبه کرده و بر اساس قانون به او پرداخت کند.
بیشتر بخوانید: آموزش حقوق و دستمزد
نحوه محاسبه حق سنوات + مثال
سایتهای اینترنتی مختلفی وجود دارند که اقدام به طراحی ماشین حساب سنوات کردهاند. برای محاسبه سنوات در این وب سایتها شما نیاز به اطلاعاتی مثل حقوق پایه، تاریخ شروع کار و تاریخ پایان کار خواهید داشت. با کمک این اطلاعات میتوان سنوات را بر اساس مدت زمانی که یک کارگر فعالیت داشته محاسبه کرد. در این محاسبه گاهی اوقات از جدول پایه سنوات برای افرادی که بیشتر از یک سال سابقه کار دارند استفاده میشود.
1️⃣ فرمول پایه سالانه (کلاسیک)
✅ سنوات هر سال = یک ماه آخرین حقوق/مزد ثابت
✅ کل سنوات = تعداد سالهای خدمت × آخرین حقوق/مزد ثابت ماهانه
مثال : اگر آخرین حقوق ماهانه ۱۰ میلیون تومان باشد و فرد ۵ سال سابقه در همان مجموعه داشته باشد:
حق سنوات = ۵ × ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ = ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
2️⃣ فرمول تناسبی وقتی کارکرد کمتر از یک سال است
دو بیان متداول :
- بیان روزمحور :
- حق سنوات = (آخرین حقوق سال جاری × تعداد روزهای کارکرد) ÷ 365
📍 نمونه محاسبه : آخرین حقوق = ۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان، روزهای کارکرد = ۲۰۰
⇒ سنوات ≈ (۶,۰۰۰,۰۰۰ × ۲۰۰) ÷ ۳۶۵ ≈ ۳,۲۸۷,۰۰۰ تومان
- بیان دستمزدمحور روزانه/ماهانه (برای دورههای دقیقتر) :
- سنوات = ((مزد ثابت روزانه × 30) ÷ 12) × تعداد ماههای کارکرد
یا اگر تعداد روزهای کارکرد معلوم باشد:
سنوات = ((مزد ثابت روزانه × 30) ÷ 365) × تعداد روزهای کارکرد
3️⃣ «نرخ روز» و تسویه سنوات معوق
اگر فرد چند سال سنوات نگرفته باشد و اکنون در سال جاری تسویه کند، سنوات دورههای گذشته به نرخ روز (یعنی بر مبنای آخرین حقوق جاری) محاسبه میشود.
نمونه: فردی ۵ سال سنوات معوق دارد و در سال ۱۴۰۴ تسویه میکند؛ مبنای محاسبه، آخرین حقوق ماهانه در ۱۴۰۴ است.
4️⃣ «سنوات روزانه» برای قراردادهای خیلی کوتاه/پروژهای
برای روزمزدها/پروژهایها، میتوان به ازای هر روز کارکرد یکسیام حقوق پایه ماهانه را مبنای محاسبه قرار داد تا سهم عادلانه پایان کار بهروشنی تعیین شود.
ثبت نام دوره رایگان حقوق و دستمزد
تفاوت حق سنوات و پایه سنوات
✅ پایه سنوات : مبلغ ماهانهای است که به تمام کارمندان و کارگران تعلق میگیرد و مجموع آن در پایان سال پرداخت میگردد.میزان پایه سنوات برای تمامی کارکنان یکسان خواهد بود.
✅ حق سنوات : پاداشی است که در پایان سال به کارگران یا کارمندان تعلق میگیرد و مقدار آن بر اساس حقوق هر فرد مشخص میگردد. گاهی اوقات حق سنوات کارگران در پایان دوران کاری یک فرد به او داده میشود. کاملا مشخص است که حق سنوات نیروهای کار با یکدیگر متفاوت خواهد بود اما پایه سنوات برای تمامی افراد یکسان محاسبه میشود.
- کارگاههایی که طرح طبقهبندی مشاغل دارند، اعمال «پایه سنوات» را بر اساس فرمولها/جداول بخشنامهای انجام میدهند.
- در نبود طرح طبقهبندی، اگر کارگر حداقل یک سال سابقه در همان کارگاه داشته باشد، از سال دوم مشمول «پایه سنوات» میشود.
حق سنوات برای پارهوقت، روزمزد و فصلی
✅ پارهوقت : «حق سنوات» تعلق میگیرد؛ مبنای محاسبه میتواند میانگین حقوق سه ماه آخر باشد و سپس در تعداد سالهای خدمت ضرب شود.
✅ روزمزد/فصلی/پروژهای : محاسبه تناسبی است (روزمحور) تا سهم هر روز کارکرد مشخص باشد.
✅ در برخی رویهها برای ساعتی/نیمهوقت از میانگین ۹۰ روز آخر بهعنوان مبنای حقوق استفاده میشود.
زمان پرداخت حق سنوات
مطابق قانون کار تمامی کارفرمایان باید پس از پایان سال کاری سنوات کارگران را بر اساس کارکرد آنها پرداخت نمایند. با این حال چند حالت خاص وجود دارد که سبب میشود زمان پرداخت حق سنوات تغییر پیدا کند.
مثلاً اگر بر اثر فسخ قرارداد به علت بازنشستگی یا از کار افتادگی و بیماری و حتی فوت، همکاری نیروی کار و کارفرما به اتمام رسیده باشد تمامی سنوات نیروی کار باید تا پایان روز فسخ به حساب او واریز گردد. با این حال اگر دلیل فسخ قرارداد استعفای کارگر باشد، حق سنوات او باید نهایتاً یک ماه پس از تاریخ استعفا پرداخت گردد. حق سنوات کارگرانی که به دلایل گوناگون اخراج میشوند باید تا یک ماه پس از تاریخ حکم اخراج آنها واریز شود.
1️⃣ پایان قرارداد (دائم یا موقت) : پرداخت الزامی است.
2️⃣ بازنشستگی/ازکارافتادگی/فوت : پرداخت به خود فرد یا وراث قانونی.
3️⃣ استعفا : حق سنوات محفوظ است.
4️⃣ تعدیل نیرو/اخراج موجه : پرداخت با مبنای آخرین حقوق و مدت خدمت؛ برای اخراج موجه، ارائه دلیل لازم است.
سنوات ارفاقی چیست ؟
هر زمان سنوات نیروی کار بر اساس مجوز مراجع ذی صلاح به مدت خدمت او در صندوق بازنشستگی کشوری اضافه گردد و در تعیین حقوق او مد نظر قرار گیرد، آن را سنوات ارفاقی گوییم.
معمولاً افرادی مثل جانبازان، آزادگان، معلولان، شاغلین مشاغل سخت و بازنشستگان مدارس کودکان استثنایی امکان استفاده از سنوات ارفاقی را پیدا میکنند. البته شاغلین دیگر هم میتوانند از طریق بازخرید حق سنوات، از کارفرماهای خود این مزایا را دریافت نمایند.
آیا در زمان مرخصی هم سنوات محاسبه میشود ؟
قطعاً شما هم به عنوان یک نیروی کار دوست دارید بدانید در زمان مرخصی سنوات چیست و چگونه محاسبه میگردد. همانگونه که خودتان هم بهتر میدانید برخی از مرخصیها حالت با حقوق و برخی دیگر بدون حقوق دارند. از طرفی تعطیلات رسمی و پایان هفته نیز برای برخی مشاغل جزء کار آنها محاسبه میشود و برای برخی دیگر به عنوان ایام کاری در نظر گرفته نمیگردد.
مطابق قانون کارکنان میتوانند در طول سال از ۲۶ روز مرخصی استحقاقی استفاده کنند. حتی در مشاغل سخت امکان این وجود دارد که مرخصی به ۵ هفته افزایش پیدا کند. مرخصیهای ساعتی نیز مدت زمان همین مرخصیها کسر میشوند. به طور کلی هر زمان مرخصی شما قانونی و با حقوق باشد امکان استفاده از سنوات را خواهید داشت. در طرف مقابل هر زمان مرخصی بدون حقوق بگیرید نباید انتظار سنوات و سایر مزایا را داشته باشید.
جدول نکات حق سنوات
| موضوع | توضیح | زمان/شرایط پرداخت | نکات مهم |
|---|---|---|---|
| سنوات چیست / حق سنوات | مزایای پایان خدمت بهعنوان جبران خدمات کارگر/کارمند | هنگام پایان همکاری (خاتمه/فسخ قرارداد، بازنشستگی، ازکارافتادگی، فوت، استعفا) | نوع قرارداد مانع تعلق نیست؛ برای کارکرد کمتر از یکسال بهصورت تناسبی محاسبه میشود |
| نحوه محاسبه سنوات | بر پایه آخرین مزد/حقوق ثابت و مدت کارکرد | در تسویه پایان همکاری یا طبق رویه توافقشده | برای دورههای کمتر از یکسال محاسبه تناسبی انجام میشود |
| سنوات در فیش حقوقی | بهصورت آیتم مستقل جهت شفافیت درج میشود | بسته به رویه سازمان، ماهانه یا در پایان همکاری | شفافسازی اقلام پرداختی به کارمند/کارگر |
| سنوات ماهانه | روش پرداخت مستمر بهجای یکجای پایان کار | منوط به توافق در قرارداد یا رویه داخلی | پرداخت ماهانه ماهیت حق سنوات را تغییر نمیدهد |
| سنوات روزانه/پروژهای | محاسبه مبتنی بر روزهای کارکرد برای قراردادهای کوتاه/پروژهای | هنگام اتمام پروژه یا خروج از کار | برای کارگران روزمزد/فصلی کاربرد دارد |
| پایه سنوات چیست | جزء حقوق ماهانه از سالهای بعدیِ همکاری در همان کارگاه | همزمان با پرداخت حقوق ماهانه | با حق سنواتِ پایان خدمت متفاوت است |
| تفاوت پایه سنوات و حق سنوات | پایه سنوات: افزودنیِ ماهانه به حقوق؛ حق سنوات: پاداش پایان همکاری | پایه سنوات در جریان کار پرداخت میشود؛ حق سنوات در تسویه پایان همکاری | اهداف و زمانبندی پرداخت متفاوت است |
| پارهوقت/ساعتی/فصلی | مشمول حق سنوات با محاسبه تناسبی | در پایان همکاری یا طبق رویه توافقشده | مبنای محاسبه متناسب با الگوی اشتغال تعیین میشود |
| نرخ روز در تسویه معوقه | محاسبه سنوات معوق بر اساس وضعیت مزدی جاری | هنگام تسویه سنواتهای پرداختنشده | بهروز بودن مبنای محاسبه در زمان تسویه |
| مالیات و بیمه | وضعیت مالیاتی تابع شیوه پرداخت؛ بیمه بر اساس ضوابط مربوط | در پرداخت پایان همکاری یا پرداختهای دورهای | رعایت مقررات مالیاتی و بیمهای مرتبط |
| ترک کار/اخراج/تعدیل | اصل تعلق سنوات برقرار است | مطابق مقررات خاتمه رابطه کار | نوع خاتمه رابطه کار اصل تعلق را از بین نمیبرد |
| سنوات ارفاقی | سابقه افزودهشونده با مجوز مراجع ذیصلاح | طبق ضوابط تعیینشده | اثرگذار در محاسبات بازنشستگی/وظیفه |
| عدم پرداخت و پیگیری | امکان طرح شکایت در مراجع قانونی | در صورت استنکاف کارفرما | پیگیری از طریق اداره کار و سازوکارهای قانونی |
آیا حق سنوات شامل مالیات میشود ؟
سنوات خدمت برای برخی کارفرمایان گاهی مبهم است. حق سنوات، اگر در پایان اشتغال و به میزان مقرر در قانون (معادل یک ماه حقوق) پرداخت شود، از مالیات معاف است و مشمول کسر و پرداخت حقبیمه نیز نمیشود. یکی از تخلفات رایج کارفرمایان، کسر مبلغی از سنوات تحت عنوان مالیات بر درآمد است که هیچ مستند قانونی ندارد و تخلف محسوب میشود.
با اصلاح بند ۵ ماده ۹۱، دیگر تردیدی درباره معافیت مالیاتی حق سنوات سالانه باقی نمانده است. هرچند اجرای قانون جدید از سال ۹۵ اعلام شده، اما حتی طبق قانون سابق نیز استدلال کارفرمایان بسیار ضعیف، غیرمستند و مغایر اصول حقوق عمومی و حقوق کار بود. اکنون با اصلاح بند ۵ ماده ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم، کارفرمایان مکلفاند حق سنوات سالانه کارگران را بدون کسر هرگونه مالیات پرداخت کنند.
چه افرادی حق دریافت سنوات ندارند ؟
مطابق قانون برخی افراد حق دریافت سنوات نخواهند داشت.شرایط عدم دریافت حق سنوات چیست و چه کسانی این شرایط را دارند :
1️⃣ تمامی دانشجویان و دانش آموزانی که به صورت موقت مشغول به کار میشوند امکان دریافت حق سنوات را نخواهند داشت. در واقع این دسته از افراد بیشتر در فصل تابستان مشغول به کار هستند و پس از آن شغل خود را رها میکنند پس حائز دریافت حق سنوات نخواهند شد.
2️⃣ تمامی کارگرانی که چه با قرارداد دائمی و چه بدون آن شغل خود را رها میکنند نمیتوانند از مزایای پایان کار بهره ببرند. البته کارگرانی که قرارداد موقت دارند اگر مزایای قراردادهای قبلی را دریافت کرده باشند از حق سنوات آخرین قرارداد بهره نمیبرند. با این حال اگر آنها سنواتهای قبلی را دریافت نکرده باشند میتوانند از آخرین قرارداد هم حق سنوات بگیرند.
جمع بندی
✅ تغییر کارفرما هیچ تاثیری در سنوات پرداختی ندارد. کارفرمای جدید وظیفه دارد سنوات را بر اساس چیزی که مشخص شده به کارگر پرداخت نماید.
✅ حق سنوات به تمامی کارگران فصلی تعلق میگیرد. کارگران فصلی بر اساس کارکردی که دارند میتوانند از این حق برخوردار گردیده و آن را دریافت نمایند.
✅ تمامی سازمانها و شرکتها باید به افرادی که استخدام میکنند سنوات پرداخت نمایند.هیچ شرکت و سازمانی در کشور نیست که از پرداخت این حق معاف باشد.
✅ میزان حق سنوات هیچ ارتباطی با قرارداد افراد ندارد. هر نیروی کاری که در یک شرکت یا سازمان مشغول به کار میشود بر اساس تعداد روزهای کاری خود باید سنوات بگیرد.
✅ افرادی که کمتر از یک سال در شغلی فعالیت دارند بر اساس میزان کارکرد خود سنوات دریافت خواهند کرد. آنها معاف از سنوات نیستند و باید حق و حقوقشان به طور دقیق محاسبه شده و به ایشان پرداخت گردد.
✅ حتی کارگران ساعتی و پاره وقت نیز مشمول دریافت سنوات هستند. محاسبه سنوات دریافتی این دسته از کارگران بر اساس عملکرد ۹۰ روزه کاری آنها انجام خواهد شد.
آیا حق سنوات شامل مالیات میشود ؟
اگر کل مبلغ در پایان قرارداد و همزمان با تسویه پرداخت شود، مالیات ندارد. اگر در طول همکاری ماهانه پرداخت شود، مشمول مالیات حقوق تلقی شده است.
سنوات کارگران چگونه محاسبه میشود ؟
سالانه : تعداد سالها × آخرین حقوق/مزد ثابت ماهانه.
- تناسبی (کمتر از یکسال/روزمحور):
- حق سنوات = (آخرین حقوق سال جاری × تعداد روزهای کارکرد) ÷ 365
یا معادلهای مبتنی بر مزد روزانه که به ماه/روز تبدیل میشوند.
سنوات چیست ؟
حق قانونی/اجباری بهعنوان پاداش پایان خدمت که معادل یک ماه آخرین مزد ثابت به ازای هر سال است و در پایان همکاری یا بهصورت تناسبی پرداخت میشود.
حق سنوات به چه کسانی تعلق میگیرد ؟
به همه کارگران/کارکنان مشمول قانون کار با قراردادهای دائم، موقت، پارهوقت، روزمزد/فصلی/پروژهای؛ نوع قرارداد مانع نیست. پارهوقت/ساعتی نیز مشمولاند و محاسبه میتواند با میانگین سه ماه/۹۰ روز آخر انجام شود.
زمان پرداخت حق سنوات چه موقع است ؟
بهطور معمول پایان قرارداد/همکاری؛حالتهای بازنشستگی، ازکارافتادگی، فوت، استعفا، خاتمه قرارداد تصریح شده است. در برخی روالها پرداخت ماهانه با توافق انجام میشود.
تفاوت «پایه سنوات» با «حق سنوات» چیست ؟
پایه سنوات: جزء حقوق ماهانه برای جبران سابقه از سال دوم در همان کارگاه؛ عددش را هر سال بخشنامه مزدی تعیین میکند.
حق سنوات: پاداش پایان خدمت؛ یک ماه آخرین مزد ثابت به ازای هر سال، تسویه در پایان همکاری.
دیدگاهتان را بنویسید