اقلام مشمول و معاف از بیمه تامین اجتماعی
اقلام مشمول و معاف از بیمه
اکثر کارکنان سرِ ماه منتظر دریافت پیامک واریزی حقوق هستند؛ اما خیلی وقتها مبلغی که به حساب میآید، از عددی که در ابتدای همکاری یا در فیش حقوقی دیده میشود کمتر است. دلیلش هم روشن است: در فیش حقوقی آیتمهایی مثل حق بیمه سهم کارگر و مالیات بر درآمد ثبت میشود و از حقوق کسر میگردد. به همین خاطر، شناخت موارد مشمول بیمه، شناخت مزایای مشمول بیمه 1404 و همینطور آشنایی با موارد معاف بیمه و مالیات برای کارکنان، کارفرمایان و بخش حسابداری حقوق و دستمزد، کاملاً کاربردی و ضروری است.
سازمان تامین اجتماعی در قبال مبلغی که از فرد بیمه شونده دریافت می کند بیمه شونده را مشمول دریافت خدماتی می نماید ، که این خدمات بستگی به پرداخت فرد بیمه شونده دارد .همه ی ما چه در مقام کارگر چه در مقام کارفرما باید بدانیم که در مقابل حق بیمه ای که پرداخت می کنیم چه اقلامی مشمول بیمه و چه اقلامی معاف از بیمه می باشد . برای اینکه متوجه شویم سازمان تامین اجتماعی تا چه میزان از ما حمایت می کند و اقلام مشمول بیمه و معاف از بیمه را بشناسیم تا انتهای این مقاله همراه ما باشید :
اقلام معاف از بیمه
1️⃣ باز خرید ایام مرخصی : اگر کارگر از میزان مرخصی استحقاقی خود استفاده نکرده باشد میتواند نسبت به دریافت مبلغ بازخرید خود از کارفرما اقدام کند و این مبلغ جزوه اقلام مشمول بیمه نبوده و نباید بابت آن حق بیمه ای پرداخت کند.
2️⃣ کمک عائله مندی (حق اولاد) : در جواب سوال حق اولاد مشمول بیمه است باید گفت : جزو اقلام مشمول بیمه نیست به شرطی که طبق ماده 86 قانون تامین اجتماعی باشد .طبق قانون ۸۶ تامین اجتماعی فرد بیمه شده باید ۷۲۰ روز سابقه بیمه داشته باشد دوم اینکه فرزندان او زیر ۱۸ سال باشد اگر فرزند بالای ۱۸ هم باشد باید مشغول به تحصیل باشد یا معلولیت ذهنی و جسمی داشته باشد .
3️⃣ هزینه سفر و ماموریت فوق العاده : پرداخت حق ماموریت جزو اقلام مشمول بیمه نبوده و هزینه حق ماموریت به ازای هر روز ماموریت، یک روز مزد ثابت روزانه می باشد
4️⃣ عیدی (حداکثر مصوب اداره کار ) : پرداخت عیدی و پاداش پایان سال اگر در چهارچوب قوانین پرداخت شود مشمول بیمه نبوده باید در نظر داشته باشیم که حتما در چهارچوب قوانین باشد . ( ۶۰ روز مزد ثابت روزانه شخص به شرط آنکه از ۹۰ روز مزد روزانه اداره کار تجاوز نکند )
5️⃣ مزایای که برای پایان کار پرداخت می شود ( حق سنوات ) : حق سنوات یا همان مزایای پایان خدمت مبلغی است که در پایان هر قرارداد به کارگر تعلق میگیرد و مبلغ آن به ازای یک سال کار کامل ۳۰ روز مزد ثابت روزانه کارگر می باشد.
6️⃣ حق مسکن و بن و خوار و بار در ایام بارداری
7️⃣ حق شیر
8️⃣ نهضت سواد آموزی
9️⃣ حق التضمین
🔟 خسارت های مربوط به اخراج کار
✅ پاداش افزایش تولید : در صورتی پاداش افزایش تولید جزو اقلام مشمول بیمه نمی باشد که از اداره کار بابت افزایش تولید، مجوز اخذ کرده باشیم و کارفرما نمی تواند به دلخواه خود مبلغی را تحت عنوان افزایش تولید پرداخت نماید و بیمه ان را پرداخت نکند .
بیشتر بخوانید : بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد تامین اجتماعی
ثبت نام دوره رایگان حقوق و دستمزد
پاداش های مناسبتی
موضوع حق تاهل و تفاوت آن با با حق عائله مندی و حق اولاد در قوانین بیمه و حقوق کارگران مطرح شده است. حق تاهل به عنوان یک حق جدید در حقوق کارگران در نظر گرفته شده است و مبلغ ماهیانه برای حق تاهل در تعیین دستمزد و حقوق کارگران در نظر گرفته شده است تفاوت اصلی بین حق تاهل و عائله مندی این است که حق عائله مندی برای همسر پرداخت میشود در حالی که حق تاهل برای افراد دارای همسر پرداخت می شود . حق عائله مندی اصطلاحا حق اولاد نیز نامیده می شود و این دو حق در تعیین محاسبه حقوق و دستمزد کارگران متفاوت است .
📌 نکته مهم : به عنوان یک حق جدید حق تاهل نیز مشمول پرداخت حق بیمه قرار میگیرد به همین دلیل باید درمحاسبات مربوط به دستمزد و حقوق کارگران در نظر گرفته شود .
اقلام مشمول بیمه
محاسبه اقلام مشمول بیمه : طبق ماده ۱۴۸ قانون کار کارفرما ملزم به بیمه نمودن کارگر می باشد و محاسبات حق بیمه وی به صورت زیر می باشد.در ابتدا باید اقلام مشمول بیمه برای شخص مشخص شود این اقلام شامل حقوق ماهیانه و بعضی از مزایای حقوق شخص می باشد ، مزایای همچون :
1️⃣ کمک هزینه مسکن
2️⃣ حق بن خوار و بار
3️⃣ حق جذب
4️⃣ حق مسئولیت
5️⃣ حق سرپرستی
6️⃣ اضافه کاری
7️⃣ حق تاهل
8️⃣ شیفت کاری
پس از انکه این اقلام مشخص شدند و متوجه شدیم چه اقلامی مشمول بیمه می شوند حقوق کارگر مشخص و پرداخت می گردد.
جدول مزایای مشمول و غیر مشمول بیمه و مالیات
| آیتم حقوق و مزایا | مشمول بیمه | مشمول مالیات |
|---|---|---|
| حقوق ثابت / حقوق پایه | ✅ | ✅ |
| پایه سنوات | ✅ | ✅ |
| حق مسکن | ✅ | ✅ |
| بن کارگری / بن خواربار | ✅ | ✅ |
| حق تاهل | ✅ | ✅ |
| حق اولاد (عائلهمندی) | ❌ | ✅ |
| اضافه کاری | ✅ | ✅ |
| شب کاری | ✅ | ✅ |
| نوبت کاری (حق شیفت) | ✅ | ✅ |
| جمعه کاری | ✅ | ✅ |
| حق ماموریت | ❌ | ❌ |
| هزینه سفرِ مربوط به ماموریت | ❌ | ❌ |
| عیدی سالانه | ❌ | ✅ (تا ۱/۱۲ معاف) |
| پاداش آخر سال | (اگر مستمر نباشد معاف) | ✅ (تا ۱/۱۲ معاف) |
| سنوات / پایان خدمت | ❌ | ❌ |
| بازخرید مرخصی (مانده مرخصی) | ❌ | ❌ |
| حق شیر | ❌ | ✅ |
| حق تضمین (کسر صندوق) | ❌ | ✅ |
| پاداش افزایش تولید (با مجوز اداره کار) | ❌ | ✅ |
| مزایای غیرنقدی مستمر | ✅ | ✅ (تا ۲/۱۲ معاف) |
| مزایای غیرنقدی غیرمستمر | ❌ | ✅ (تا ۲/۱۲ معاف) |
| هزینههای درمان پرداختی / وجوه معالجه | ❌ | ❌ |
تفاوت اقلام مشمول مالیات با بیمه
مشمول مالیات با مشمول بیمه یکی نیست و قوانین سازمان امور مالیاتی و سازمان تأمین اجتماعی مستقل از هم هستند. بنابراین برای هر آیتم باید وضعیت آن در هر دو نظام جداگانه بررسی شود.
برای نمونه :
✅ حق اولاد : در بیمه معاف معرفی شده، اما در مالیات میتواند در قالب درآمد حقوق و با قوانین خودش دیده شود.
✅ حق ماموریت : هم از بیمه معاف است و هم از مالیات معاف است.
✅ حق مسکن : هم مشمول بیمه است و هم مشمول مالیات است.
نتیجه عملی این تفکیک روشن است: نباید صرفاً با دیدن «معافیت مالیاتی»، درباره بیمه همان نتیجه را گرفت.
ذخایر حق بیمه چیست ؟
به همه پرداختیهای فرد با عنوان حق بیمه، «ذخایر بیمه» یا «حق بیمه عاید نشده» گفته میشود. هدف از این ذخایر، پرداخت هزینههای بیمه شخص در آینده است و این ذخایر میتواند برای پرداخت بازنشستگی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
پرداخت حق بیمه بر چه اساسی است ؟
برای مشاغل عادی، در قانون بیمه تأمین اجتماعی گفته شده ۳۰ درصد از کل دستمزد و مزایا به بیمه تعلق دارد و نرخ آن با توجه به تغییر مقدار حقوق و درآمد، متفاوت است. همچنین میزان حداقلی مزد سال و بیمه آن هر سال در روزهای نهایی اسفند، توسط شورای عالی کار تعیین میشود.
تقسیم این ۳۰ درصد :
1️⃣ ۲۰ درصد حق بیمه به عهده کارفرماست و ماهیانه پرداخت میشود.
2️⃣ ۳ درصد مربوط به بیمه بیکاری است و آن هم به عهده کارفرماست.
3️⃣ ۷ درصد سهم کارکنان است که محاسبه میشود و از حقوق توافقی کم میگردد؛ اما پرداخت آن به سازمان تأمین اجتماعی نیز توسط کارفرما انجام میشود.
جمع بندی
تشخیص اقلام مشمول بیمه از اقلام غیر مشمول بیمه بسیار حائز اهمیت است تا از وقوع اشتباهات و مشکلاتی مالیاتی و بیمه ای جلوگیری کنیم با توجه به اهمیت تشخیص صحیح اقلام مشمول بیمه توصیه می شود که از مشاوران مالیاتی و حسابداران حرفه ای استفاده کنید . چرا که در صورت اشتباه پرداختی کمتر از حق بیمه واقعی مشمول جریمه می شوید و چنانچه بیشتر پرداخت کرده باشید به دردسر اثبات اشتباه و درخواست استرداد وجه مواجه می شویم پس برای جلوگیری از بروز چنین دردسرهای لازم است که اقلام مشمول و معاف از بیمه تامین اجتماعی را بشناسیم .
سوالات متداول
آیا کسر کار جزو اقلام مشمول و معاف از بیمه تامین اجتماعی محسوب می شود ؟
خیر؛ کسر کار جزو حقوق و مزایا نیست وهمچنین مشمول کسر بیمه و مالیات نیست.
حق مسکن و بن کارگری در هنگام ارسال لیست بیمه آنلاین کجای سامانه وارد میشود ؟
در قسمت «مزایای ماهانه مشمول (غیرمستمر)» وارد نمیشود ؛ بعد از «محاسبه مقادیر محاسباتی» در «مزایای ماهانه مشمول (مستمر)» خودکار ثبت میشود.
اگه دردو محل مشغول به کار باشیم ، کدام روش درست است : ابتدا بیمه کم شود یا مالیات ؟
طبق رأی ۱۴۱۵، کل ۷٪ حق بیمه سهم کارگر معاف از مالیات است؛ پس اول بیمه کسر و بعد مالیات محاسبه میشود.
آیا سنوات و بازخرید مرخصی در اقلام مشمول و معاف از بیمه تامین اجتماعی مشمول کسر حق بیمه میشوند ؟
خیر؛ سنوات و بازخرید مرخصی جزو اقلام معاف از بیمه هستند.
هزینههای درمان پرداختی برای کارکنان در اقلام مشمول و معاف از بیمه تامین اجتماعی و مالیات چگونه درج میشود ؟
وجوه پرداختنی بابت هزینه معالجه کارکنان و وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و معالجه معاف از بیمه و مالیات آمدهاند.
1 دیدگاه
به گفتگوی ما بپیوندید و دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
عالی